اعلام سفر ناگهانی سیدعباس عراقچی به چین، آن هم پس از برگزاری دو نشست شانگهای و بریکس که فرصتی بود برای دیدهبوسی مقامات طرفین، مورد توجه ناظران سیاسی قرار گرفته است. پکن در بیانیهای، این رخداد را گامی مهم در مسیر تعمیق مناسبات خوانده و دستور کار آن را گفتوگو درباره مسائل دوجانبه، همکاری اقتصادی و تبادل نظر درخصوص تحولات حساس منطقه و جهان عنوان کرده است.
وزیر امور خارجه اواسط اردیبهشت در سفری به پکن با وانگیی دیدار داشت و بهتازگی در حاشیه گردهمایی سران بریکس در دهلینو نیز مصافحه کوتاهی داشتند. هرچند گمانهزنیها حاکی است که در رویداد دیپلماتیک جاری، پیشبرد تفاهمنامه ۲۵ساله، ثبات منطقهای و موازنه در سیاست جهانی مطرح است، اما حال که معادلات امنیتی و سیاسی خاورمیانه وارد مرحله تازهای شده، تحول نیاز به واکاوی و سبک سنگین کردن جدیتری دارد که در ادامه به آن پرداخته میشود.
تکمیل پازل سیاسی پس از شانگهای و بریکس
رایزنی میان ایران و چین در مقطع کنونی اهمیت ویژهای یافته و تحلیلگران معتقدند سفر عراقچی، حامل پیام راهبردی بوده و با نیت تقویت همکاریهای استراتژیک انجام میشود. با این تفاسیر، اهمیت حضور وزیر امور خارجه در پکن، به مشورت و رایزنی در مورد مسائل مورد علاقه دوجانبه و البته حساس جاری در منطقه بازمیگردد. اخلال ناوبری در تنگه هرمز که طبق گفته صریح «گوئو جیاکون» سخنگوی وزارت امور خارجه چین نتیجه جنگی بوده که ترامپ به راه انداخته و همکاری در حوزه انرژی که به سبب رویکرد یکطرفه و اعمال محاصره دریایی توسط آمریکا با چالش مواجه شده و روندها درخصوص موضوع هستهای، از پروندههای فوری و ضروری در دست بررسی است. همچنین نباید از یاد برد که چین یکی از شریکان راهبردی ایران در حوزه اقتصادی است و تأثیرگذاری بالایی در رخدادهای منطقه و جهان دارد و دیدارها فرصتی برای اشتراک نظر و مواضع، با اولویت مقابله با رویکرد قلدرمآبانه آمریکاست. به نظر در محیط فرسایش نفوذ نظامی و دیپلماتیک غرب و تغییر رویکرد بازیگران منطقهای، طرفین به دنبال همافزایی بیشتر برای مدیریت چالشهای مشترک هستند.
از سویی همان گونه که گفته شد، حضور مقام ایرانی در پکن پس از دو فرصت دیدار در نشست شانگهای و بریکس است که جلب توجه میکند. در حاشیه اجلاس شانگهای، پزشکیان و پینگ، گپ و گفت سرپایی و کوتاهی داشتند و در نشست بریکس عراقچی و وانگیی با تمرکز بر تحولات پیرامون تنگه هرمز به مباحثه پرداختند. با این تفاسیر پرواز عراقچی به چین پس از دو رویداد مذکور، به لحاظ تکمیل رایزنیهای صورت گرفته و در کل جمعبندی نقطه نظرات، معنادار است. جالب آنکه چنین رویدادی یک هفته پیش از دیدار ترامپ با شی جینپینگ در ۲۴ سپتامبر (۲ مهر) انجام میگیرد و این گمانهزنی را تقویت میکند که با هدف نهایی رسیدن به رویه واحد و جمعبندی شده مقابل طرف غربی صورت میگیرد.
ردیهای بر شایعات
البته رویداد دیپلماتیک جاری در شرایطی انجام میشود که بهتازگی برخی رسانهها، دیدار کوتاه رئیسانجمهور دو کشور در قرقیزستان را نشانه سردی مناسبات تلقی کرده و تنور شایعات در این باره را داغ کردند. چنین دست منابعی هر چند درصدد القای این نکته هستند که روابط دو پایتخت مانند گذشته نیست، اما ظاهراً آنها ایستادگی تک و تنهای اژدهای زرد مقابل آمریکا در نشست وزیران دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه ۲۰ که با رأی منفی چین توطئه وزارت خزانهداری ایالات متحده در همراه کردن کشورها برای محدود کردن روابط اقتصادی با ایران ناکام ماند یا رأی منفی پکن به قطعنامه سیاسی شریکان غربی برای ارجاع پرونده هستهای جمهوری اسلامی از شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای امنیت سازمان ملل را ندیدهاند. اقدام عراقچی ردیهای بر این دست شایعات بوده و اینکه با وجود برخی مشکلات احتمالی و مقطعی، مناسبات در جریان است.
در نهایت، سفر وزیر امور خارجه در ادامه رایزنیهای دیپلماتیکی که با نیت تثبیت و تسری پیروزی میدانی ایران به حوزه سیاسی انجام میگیرد قابل تعریف است. نشست شانگهای و بریکس که به دیدارهای بسیار مهم مقامات با طرفهای مختلف ختم شد، طرح ابتکار نشست عمان به پیشنهاد تهران به عنوان مجمعی که میتواند دولتهای منطقهای را دور یک میز بنشاند و حتی سفر روز گذشته بافل طالبانی، رئیس اتحادیه میهنی کردستان عراق به کشورمان، در این قالب میگنجد. به این پازل پرواز عراقچی به آن سوی دیوار چین را باید افزود، آن هم در شرایطی که شی جین پینگ در حاشیه نشست بریکس از تمایل این کشور برای میانجیگری میان ایران و آمریکا گفت.
خبرنگار: هدایت جاوید
نظر شما