۲۰۰ روز پس از شروع جنگ، کانون اصلی بحران از تنگهها به میدان یمن منتقل شده است. پس از توقف مسیر دیپلماتیک مسقط، اکنون پرسش اصلی برای بازیگران منطقه این است که آیا میتوان با ابزار نظامی، موازنه ایجاد شده در یمن را تغییر داد یا نه.
در ۲۴ ساعت گذشته، حملات عربستان علیه مواضع انصارالله ادامه یافت، اما مقاومت یمن همچنان توانایی عملیات و حمله به اهداف سعودی را حفظ کرده است. همزمان، بیش از ۱۲۵هزار نفر در نتیجه درگیریهای اخیر آواره شدهاند؛ نشانهای از اینکه بحران یمن بار دیگر در حال تبدیل شدن به یک جنگ گسترده منطقهای است.
حملات هوایی؛ چرا موازنه را تغییر نداد؟
عربستان تلاش کرده با حملات هوایی، روند پیشروی انصارالله را متوقف کند؛ اما تجربه سالهای گذشته نشان داده برتری هوایی بهتنهایی برای شکست این گروه کافی نیست.گزارشهای میدانی حاکی از آن است که نیروهای انصارالله با استفاده از تجربه طولانی جنگ توانستهاند از حملات مستقیم فاصله بگیرند، تجهیزات خود را جابهجا کنند و در مناطق کوهستانی و دشوار پنهان شوند. همین مسئله یکی از دلایلی است که عملیات هوایی نتوانسته تاکنون تغییر تعیینکنندهای ایجاد کند.اندیشکده «Critical Threats Project» نیز ارزیابی کرده است که اگرچه برخی خطوط پیشروی انصارالله متوقف شده، اما حفظ کنترل مناطق ساحلی دریای سرخ همچنان توان تهدید مسیرهای کشتیرانی را برای این گروه حفظ میکند.
مأرب؛ نقطهای فراتر از یک شهر
یکی از مهمترین محورهای نبرد، مأرب است؛ منطقهای که اهمیت آن فقط نظامی نیست. مأرب یکی از مراکز اصلی منابع نفت و گاز یمن و یک پایگاه حیاتی برای نیروهای نزدیک به سعودی در این کشور محسوب میشود و از دست رفتن این منطقه میتواند ضربهای جدی به توان اقتصادی و سیاسی آنها وارد کند. به همین دلیل، نبرد مأرب را میتوان آزمونی برای این پرسش دانست که آیا دولت مورد حمایت عربستان در یمن و حامیان منطقهای آن هنوز توان حفظ یک مرکز قدرت مستقل را دارند یا خیر.
عربستان میان دو انتخاب دشوار
پیشروی انصارالله، عربستان را با همان معمایی مواجه کرده که سالها تلاش کرده از آن خارج شود؛ یعنی بازگشت به یک جنگ پرهزینه یا پذیرش یک واقعیت سیاسی جدید. تحلیلهای اخیر نشان میدهد ریاض از یک سو نگران تهدید مستقیم علیه امنیت و زیرساختهای انرژی خود است و از سوی دیگر نمیخواهد دوباره وارد یک جنگ طولانی در یمن شود. حملههای اخیر به زیرساختهای نفتی عربستان، این نگرانی را افزایش داده که هزینه بحران فقط نظامی نخواهد بود و میتواند به اقتصاد و برنامههای توسعهای این کشور نیز منتقل شود.
آمریکا؛ میان مداخله و مهار بحران
واشنگتن اکنون با یک معادله پیچیده روبهرو است. از یک سو، متحدان منطقهای آمریکا خواهان حمایت بیشتر برای مقابله با انصارالله هستند؛ از سوی دیگر، ورود مستقیم آمریکا به جنگ یمن خطر ایجاد یک جبهه فرسایشی جدید را افزایش میدهد. آمریکا تاکنون از گسترش عملیات نظامی مستقیم در یمن پرهیز کرده و بیشتر بر حمایت اطلاعاتی و امنیتی تکیه داشته است. مسئله اصلی برای واشنگتن دیگر فقط شکست دادن یک گروه مسلح نیست؛ بلکه جلوگیری از تبدیل یمن به نقطهای است که بتواند کل معادله منطقهای را تغییر دهد.
دیپلماسی در سایه میدان
تعلیق نشست مسقط نشان داد مسیر سیاسی همچنان تحت تأثیر تحولات میدانی قرار دارد. در حالی که عمان و برخی بازیگران منطقهای تلاش دارند کانالهای گفتوگو را باز نگه دارند، ادامه حملات در یمن و افزایش بیاعتمادی میان کشورهای خلیج فارس، فضای لازم برای توافق را محدود کرده است. همزمان، گفتوگوی وزیر خارجه آمریکا با همتای عمانی درباره کاهش تنشها نشان میدهد واشنگتن نیز ناگزیر است در کنار فشار، مسیرهای ارتباطی را باز نگه دارد.
نظر شما