پایان انزوای بین‌المللی برای سوری‌ها نان نشده است؛ این لُب کلام «سَم هلر» تحلیلگر مرکز سیاست بین‌الملل در گزارشی است که ۲۲ سپتامبر یعنی دیروز با عنوان «گذارِ در خطر سوریه» در «فارن افرز» منتشر شده است. او با استناد به آمار و ارقام و گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد شرایط زندگی بیشتر مردم زیر حاکمیت احمد الشرع بدتر شده و رونق اقتصادی وعده‌داده‌شده تحقق نیافته است. از نگاه او، در کشوری گرفتار خشونت‌های فرقه‌ای و خطر تجزیه، بحران معیشت بزرگ‌ترین تهدید گذار سیاسی است.
هر چند به باور او، میراث جنگ و سوءمدیریت اسد سهمی اساسی در ویرانی اقتصاد دارد، اما هلر بخشی از رنج کنونی را نتیجه انتخاب‌های حکومت جدید می‌داند: آزادسازی اقتصادی با نسخه «شوک‌درمانی»، بدون توجه کافی به فقر جامعه. به تعبیر او، حتی دولتی برخوردار از منابع فراوان و متخصصان کارآمد نیز برای احیای سوریه مشکل داشت؛ دولت الشرع که هیچ‌یک از این دو پشتوانه را هم نداشت.
اعداد گزارش، فاصله درآمد و معیشت را آشکار می‌کنند. بهای نیازهای ضروری از جولای ۲۰۲۵ تا جولای ۲۰۲۶، ۳۴ درصد افزایش یافته و افت ارزش پول، قدرت خرید را بیش از پیش، آب کرده است. بیش از ۸۰ درصد مردم نیز به غذای کافی دسترسی ندارند.
در چنین وضعیتی، حکومت جدید عقب‌نشینی از یارانه‌ها را شتاب داده است. برپایه گزارش، قیمت نان یارانه‌ای چند ماه پس از تغییر قدرت تقریباً هزار و ۴۰۰ درصد افزایش یافت؛ سپس با ثابت ماندن قیمت بسته، مقدار نان آن بارها کاهش پیدا کرد. تعرفه برق نیز در مواردی تا ۸۰۰ درصد بالا رفت؛ انتقال هزینه بازسازی شبکه به مردم و بنگاه‌هایی که بسیاری دیگر توان پرداخت قبض‌هایشان را ندارند.
سوخت نیز به عامل تشدید فشار تبدیل شده است. هم‌سطح‌سازی قیمت‌ها با بازار جهانی، هزینه کشاورزی و حمل‌ونقل را افزایش داد و گرانی دوباره ، از جمله افزایش ۴۰ درصدی قیمت گازوئیل، اعتراضاتی سراسری را برانگیخت؛ اعتراضاتی که هلر نیز آن را بزرگ‌ترین تظاهرات پس از اسد توصیف می‌کند. همزمان، گشودن بازار به روی واردات ارزان، تولیدکنندگان آسیب‌دیده داخلی را در رقابتی دشوارتر قرار داده است.
پشتوانه خارجی نیز با انتظارات دمشق فاصله دارد. آمریکا با وجود کمک به بازگشت سوریه به شبکه‌های مالی، تعهد مالی بزرگی برای احیا نپذیرفته و نشستی برای بسیج اهداکنندگان برگزار نکرده است. عربستان و قطر کمک‌هایی فرستاده‌اند، اما مسئولیت سرپا نگه‌داشتن مالی سوریه را قبول نکرده‌اند. کاهش بودجه اهداکنندگان، به‌ویژه آمریکا، برنامه جهانی غذا را به توقف برنامه نان یارانه‌ای و نصف‌کردن کمک‌های غذایی عمومی واداشته است.
امید به سرمایه خصوصی هم هنوز پشتوانه محکمی ندارد. بسیاری از تفاهم‌نامه‌های اعلام‌شده به تعهد واقعی تبدیل نشده‌اند. ناامنی، فقدان چارچوب‌های حقوقی و نظارتی و ناکارآمدی نظام مالی همچنان مانع‌اند؛ پروژه‌های اعلام‌شده نیز عمدتاً به املاک عظیم گرایش دارند، نه نیازهای توسعه‌ای کشور. در داخل، الشرع به حلقه‌ای محدود از نیروهای قدیمی تحریرالشام متکی است و قدرت را از وزارتخانه‌ها به نهادهای تازه و غیرشفاف ریاست‌جمهوری منتقل کرده است.
هلر تصمیم‌های ناگهانی و بدون مطالعه را نشانه کمبود تخصص می‌داند. پیامد سیاسی این وضعیت نیز آشکار است: طبق نظرسنجی «سوریه در گذار»، نارضایتی از دولت به ۵۲ درصد در ژوئن رسیده است. فشار اقتصادی بر شکاف‌های فرقه‌ای نیز می‌افزاید؛ به‌ویژه پس از کشتار علویان و دروزیان به دست نیروهای طرفدار حکومت. هلر گزارشش را در نهایت با هشدار جمله کلیدی ختم می‌کند: سوری‌ها از رفتن اسد خیالشان راحت شد، اما صبر بی‌پایانی در برابر دولت الشرع ندارند.