بانکهای مرکزی جهان با فرمان افزایش نرخ بهره، «پول» را برای بازارها گران کردهاند؛ قاعدهای که در قوانین اقتصادی، نتیجهاش سقوط قطعی داراییهای پرریسک است. اما بیتکوین با پیشروی تا کانال ۸۵ هزار دلار، این فرمول کلاسیک را به چالش کشیده است. این تابآوری نامتعارف در شرایطی رخ میدهد که جریان نقدینگی، گریزان از ریسک، به سمت ابزارهای امن کوچ کرده است. تناقض میان «سیاستگذاری سختگیرانه» و «صعود قیمت»، معمای اصلی این روزهای بازار سرمایه است.
فرضیاتی که تا پیش از این، قیمت بیتکوین را به شدت با سیاستهای پولی بانکهای مرکزی گره میزند، اکنون در مواجهه با واقعیت ۸۵ هزار دلاری، کارایی خود را از دست دادهاند. درواقع، بازاری که انتظار میرفت زیر بار «پول گران» و نرخهای بهره بالا کمر خم کند، حالا به دژی مستحکم تبدیل شده است.
برای واکاوی این تناقض آشکار و رمزگشایی از آنچه در لایههای زیرین این صعود میگذرد، به سراغ دو کارشناس بازارهای مالی رفتیم تا بپرسیم چرا این دژ رمزارزی در برابر توفان نرخ بهره فرو نریخت.
هضم اخبار منفی و تغییر واکنش بازار به شوک پولی
میلاد یزدانپور، کارشناس اقتصاد بینالملل با اشاره به تقابل دادههای اقتصاد کلان با روند بازار داراییهای دیجیتال اظهار کرد: اگر الگوهای مرسوم پولی مبنای ارزیابی قرار گیرند، وضعیت کنونی اقتصاد جهانی بستری به شدت انقباضی و نامساعد برای رشد داراییهای پرریسک رقم زده است. فدرالرزرو آمریکا در نشستهای اخیر خود نرخ وجوه فدرال را در محدوده ۷۵/۳ تا ۴درصد حفظ کرده و گزارشهای تورمی نشان میدهد این نهاد همچنان با چالش کنترل کامل تورم دستبهگریبان است. همزمان، بانک مرکزی ژاپن هم دستبهکار شده و پس از سالها پرداخت وامهای تقریباً رایگان و نرخهای صفر، بهره را به ۲۵/۱درصد رسانده که بالاترین رقم در چند دهه گذشته است. این همزمان شدن انقباض پولی در دو اقتصاد بزرگ جهان به معنای انقباض نقدینگی در کل سیستم مالی بینالمللی است و به این معناست که پول ارزان در دنیا تمام شده و براساس منطق بازار، چنین اتفاقی باید ضربه بسیار سنگینی به قیمت بیتکوین میزد.وی درباره چرایی این ماجرا تصریح کرد: افزایش نرخ بهره سازوکار روشنی دارد؛ وقتی سود بانکی و سود اوراق قرضه دولتی بالا میرود، یک سرمایهگذار با خودش حساب میکند چرا باید سرمایهاش را به بازار پرخطری مثل رمزارز یا سهام ببرد وقتی میتواند بدون هیچ ریسکی در بانک سود مطمئن بگیرد؟ از طرف دیگر، بالا رفتن نرخ بهره، هزینه گرفتن وام را گران میکند و جلو گردش پولهای سرگردان در جامعه را میگیرد. تجربه سالهای گذشته نشان داده بیتکوین مثل یک اسفنج، نقدینگی فراوان و ارزان را جذب میکرد و با آن اوج میگرفت؛ بنابراین در دوران خشکسالی پولی و بستهشدن شیر نقدینگی، انتظار طبیعی این بود که بیتکوین زیر فشار خرد شود، اما درواقعیت، درست برعکس این اتفاق افتاد.
یزدانپور در ادامه خاطرنشان کرد: نگهداری داراییهایی مثل طلا یا بیتکوین که سود ماهانه و سالانه مشخصی به صاحبشان نمیدهند، در زمان بالا بودن سود بانکی توجیه کمتری دارد؛ چون فرد ترجیح میدهد پولش را جایی بگذارد که سود مشخص و مطمئن بدهد نه اینکه مدام نگران نوسان بازار باشد. با همه اینها، دلیل اینکه بیتکوین نریخت این است که بازار زودتر از موعد، همه این اخبار بد را در قیمتها محاسبه و اصطلاحاً «پیشخور» کرده بود. وقتی خبرهای بد یکی پس از دیگری منتشر میشوند اما قیمت باز هم پایین نمیآید، یعنی فشار فروشندگان ته کشیده و خریداران اجازه افت بیشتر را نمیدهند و کفهای حمایتی بازار با قدرت توسط خریداران محافظت میشوند.
تغییر نگاه کاخ سفید به رمزارزها
به گفته وی، تحولات سیاسی و ساختاری در ایالات متحده نیز در تغییر نگاه سرمایهگذاران کلان بیتأثیر نبوده است. تصمیمات دولت جدید ایالات متحده بهویژه فرمان اجرایی ایجاد کارگروه فدرال برای داراییهای دیجیتال و مصوبه نگهداری بیتکوینهای مصادرهشده در قالب ذخیره استراتژیک، قواعد حقوقی بازار را دستخوش بازتعریف کرده است.
این کارشناس اقتصاد بینالملل درخصوص نقش سیاستهای دولت جدید آمریکا در این حوزه بیان کرد: موضوع دیگری که به این بازار آرامش داد، تغییر موضع دولت آمریکاست. تشکیل کارگروه ویژه برای نظارت بر رمزارزها و زمزمههایی درباره نگه داشتن بیتکوین در خزانه دولت به عنوان «ذخیره استراتژیک»، فضای ترس قانونی را تا حد زیادی از بین برد و وزنهای سنگین در برابر فشارهای انقباضی پولی ایجاد کرده است.
وی گفت: عمده صندوقهای بازنشستگی و نهادهای مالی محافظهکار در سالهای گذشته نه به خاطر نوسانهای قیمتی، بلکه به دلیل مخاطرات رگولاتوری، ابهامهای قضایی و ریسک مصادره دارایی از حضور در این بازار اجتناب میکردند. تغییر رویکرد دولت فدرال به معنای رسمیتبخشی و حذف ریسک سیستماتیک برای سرمایهگذاران نهادی است.یزدانپور یادآور شد: تا پیش از این، بزرگترین ترس سرمایهگذاران بزرگ این بود که یکشبه قانونی علیه رمزارزها تصویب شود و تمام سرمایهشان از بین برود. حالا که دولت آمریکا میگوید رمزارز بخشی از برنامه اقتصادیاش است، آن ترس سیستماتیک از بین رفته و همین موجب شده وزن اخبار مثبت قانونی، سنگینتر از اخبار منفی نرخ بهره باشد.
نقش محوری ETFها در دگرگونی ساختار نقدینگی
مهدی بنیاسدی، تحلیلگر بازارهای مالی نیز در پاسخ به اینکه این حجم از تقاضا و توان نقدینگی برای رساندن قیمت به ۸۵ هزار دلار از کجا تزریق شده است، با تأکید بر تغییر بازیگران اصلی در چرخه کنونی بازار گفت: زمین بازی از معاملهگران خرد به بازیگران بزرگ نهادی تغییر کرده است. در چرخههای قبلی، صعود و فرود بیتکوین کاملاً متکی به ورود و خروج کاربران عادی و هیجانهای شبکههای اجتماعی بود، اما امروز ساختار نقدینگی زیر و رو شده است. نقطه ثقل این تغییر، صندوقهای قابل معامله اسپات (ETF) در بورسهای آمریکاست که جریان ورود سرمایههای کلان را تسهیل کردهاند.وی با تأکید بر اینکه ساختار عرضه و تقاضا در این بازار دیگر مشابه سالهای گذشته نیست و هدایت قیمت از دست معاملهگران خرد خارج شده است، افزود: در جریان معاملات ۱۸ سپتامبر، بیش از ۴۳۳ میلیون دلار تقاضای نهادی وارد صندوقهای ایتیاف اسپات بیتکوین شد که شرکتهای مدیریت دارایی فیدلیتی و بلکراک پیشتاز جذب این منابع بودند. ورود این دست از بازیگران نهادی (شرکتهای بزرگ سرمایهگذاری و غولهای مالی) مانع از ریزشهای سنگین در اصلاحهای کوتاهمدت میشود؛ چراکه این صندوقها در نقش خریداران بزرگ، عرضههای موجود در سطوح پایین را جمعآوری کرده و نقش تکیهگاه قیمتی را ایفا میکنند.
شتاب مصنوعی قیمت با پدیده شورتکاورینگ
بنیاسدی درخصوص دلایل فنی این صعود تصریح کرد: بخش دیگری از صعود اخیر بیتکوین را باید در سازوکارهای فنی بازار و بهویژه پدیده «شورتکاورینگ» یا همان خرید اجباری جستوجو کرد. پس از افتهای قبلی بازار، حجم بالایی از موقعیتهای فروش (Short) توسط معاملهگرانی که انتظار سقوط قیمت را داشتند، باز شده بود، اما مقاومت بیتکوین در برابر ریزش، این معاملهگران را در تله انداخت.
وی افزود: هنگامی که قیمت خلاف پیشبینی فروشندگان بالا رفت، آنها برای جلوگیری از زیانهای سنگین و لیکوئید شدن، ناچار شدند با خرید اجباری دارایی، پوزیشنهای خود را ببندند. این خرید اجباری، موجب شد قیمت بالاتر برود و بقیه فروشندهها هم برای فرار از ضرر، به همین سرنوشت دچار شوند؛ اتفاقی که در بازارهای مالی به آن «شورتکاورینگ» میگویند.
وی خاطرنشان کرد: باید دقت کرد این نوع خرید، سرمایهگذاری واقعی نیست؛ بلکه یک فرار اضطراری برای جلوگیری از ضرر است. این خریدها مثل سوخت موشک، قیمت را با شتاب بالا میبرند اما تمامشدنی هستند.
وی گفت: اگر پس از فروکش کردن این خریدهای اجباری، خریداران واقعی و بلندمدت وارد میدان نشوند، این رشد شتابزده میتواند به سرعت با اصلاح قیمتی همراه شود و قیمتها دوباره پایین بیاید. برای تثبیت در این سطوح قیمتی، بازار نیازمند ورود نقدینگی پایدار در بازار نقدی (اسپات) است، نه فقط خریدهای ناشی از ترس معاملهگران بازار مشتقه.
شاخصهای تعیینکننده تداوم روند صعودی
بنیاسدی وضعیت فعلی بازار را حاصل تلاقی دو نیروی متضاد سیاستهای سختگیرانه پولی در برابر تقاضای نهادی دانست و تصریح کرد: برای اینکه بیتکوین بتواند بالای کانال ۸۵ هزار دلار دوام بیاورد و به صعودش ادامه دهد، فعالان بازار باید سه متغیر کلیدی را زیر نظر داشته باشند.
وی افزود: نخستین شاخص، «تداوم ورود پول» به صندوقهای ایتیاف است. اگر این جریان برای چند هفته متوقف یا منفی شود، نشانه خروج سرمایهگذاران است و بازار به سرعت عقبنشینی خواهد کرد. شاخص دوم، «بازدهی اوراق ۱۰ ساله آمریکاست»؛ هرگونه صعود در این نرخ، یعنی جذابیت اوراق کمریسک دولتی بالا میرود و نگهداری بیتکوین را گرانتر و غیرمنطقی میکند.وی گفت: متغیر سوم، قیمت نفت و انرژی است؛ افزایش قیمت انرژی یعنی دامن زدن به تورم و تورم یعنی خداحافظی زودهنگام با کاهش نرخ بهره توسط فدرالرزرو.
بنیاسدی خاطرنشان کرد: مقاومت فعلی در سطح ۸۵ هزار دلار نشان میدهد بازار پوستاندازی کرده و تابآوریاش بیشتر شده است، اما برای حفظ این جایگاه، بازار نیازمند ورود مداوم نقدینگی واقعی است؛ چراکه بدون آن، تکیه بر هیجانات کوتاهمدت برای تثبیت در قلهها کافی نخواهد بود.گفتنی است امروز بیش از ۵۶۰ میلیون نفر در جهان یعنی نزدیک به ۷درصد جمعیت کره زمین وارد این بازار شدهاند. اما ماجرا دیگر به همین تعداد معاملهگر خرد ختم نمیشود، پای غولهای مالی نیز به میان آمده است؛ صندوقهای سرمایهگذاری والاستریت بیش از ۵/۱ میلیون بیتکوین را در گاوصندوقهای دیجیتال خود قفل کردهاند و نزدیک به ۲۰۰ شرکت بزرگ بورسی در دنیا بخشی از سرمایه نقدی خود را به این دارایی تبدیل کردهاند. جالبتر آنکه بسیاری از دولتها ازجمله آمریکا و چین در مجموع بیش از
۶۴۰ هزار بیتکوین در اختیار دارند. این حجم عظیم از انباشت ثروت نشان میدهد بیتکوین امروز به لنگرگاهی جدید برای نقدینگی جهان تبدیل شده و بانکهای مرکزی دنیا را ناچار کرده است بهجای نادیده گرفتن، به دنبال تدوین قوانین و چارچوبهای رسمی برای آن باشند.
نظر شما