درباره نزول قرآن کریم، خداوند در سوره مبارکه بقره آیه 185 می فرماید: شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن؛ سپس در سوره دخان آیه 3 می فرماید: انا انزلناه فی لیله القدر؛ در پایان در سوره مبارکه قدر آیه یک می فرماید: انا انزلناه فی لیله القدر. از این آیات معلوم می شود که آن لیله القدر در ماه مبارک رمضان است و شب قدر دره مین ماه قرار دارد، پس شب قدر ظرف نزول قرآن کریم است.
از طرفی قرآن کریم در دوران نبوت 23 ساله پیامبر اکرم (ص) نازل شده است، چنان که عده ای به آن حضرت (ص) اعتراض کردند که چرا قرآن یکباره و به صورت دفعی نازل نمی شود "لولا نزل علیه القرآن جمله وحده"
پس قرآن یکجا نازل نشده و به صورت تدریجی تنزیل یافته است. خدای سبحان هم این امر را امضا کرده است "کذلک لنثبت به فوادک و رتلناه ترتیلا"
بر این اساس، از سویی همه قرآن در شب قدر و در ماه مبارک رمضان نازل شده و از سوی دیگر، بر اساس تارخ قطعی اسلام، قرآن کریم طی 23 سال نازل شده است، چنان که آیات دیگری نیز بر نزول تدریجی قرآن دلالت دارد.
مطلب دیگر اینکه به یقین اختلاف در نزول، به تناقض منتهی نمی شود و حتما راه حلی برای آن وجود دارد، زیرا چنین اختلافی در قرآن کریم وجود ندارد، "لو کان من عند غیر الله لوجدوا فیه اختلافا کثیرا"
طائفه ای از ادله قرآنی نشان مید هد که قرآن به صورت دفعی نازل شده است. گروهی نیز بیانگر این حقیت اند که قرآن به صورت تدریجی نازل شده است و ادله دیگر اختلاف در گرفته های خدا را نفی می کنند، پس همه این آیات با هم هماهنگ هستند و ما باید این هماهنگی را ادراک کنیم.
برای برقراری این هماهنگی وجوهی بیان شده است:
1-همه قرآن در شب قدر به بیت المعمور یا سماء دنیا نازل شد؛ آنگاه نزول تدریجی آن از بیت العمور به عالم طبیعت صورت گرفت، پس نزول دفعی آن، نزول قرآن به آسمان دنیا و نزول تدریجی، نزول آن از آسمان دنیا و بیت المعمور به عالم طبیعت است.
2-عده ای گفته اند که نزول قرآن کریم به بیت المعمور هم تدریجی است، به این صورت که در شب قدر هر سال، آیاتی که در کل سال باید به صورت تدریجی نازل می شد، به صورت دفعی به بیت المعمور نزول می یافت.
3-عده ای هم راه حل دیگری ارائه کرده و گفته اند: نزول قرآن در شب قدر است، یعنی آغاز نزول تدریجی آن در شب قدر است به عبارت دیگر، هر ممتد دامنه داری آغازی دارد و آغاز نزول قرآن شب قدر است؛ گرچه در شب مبعث، چند آیه از سوره علق نازل شد، ولی آغاز نزول استمراری آن شب قدر بود.
4-وجه عمیق دیگری هم وجود دارد که با آن می توان مسئله را جمع کرد، در شب قدر همه قرآن با وجود اجمالی خود که عین کشف تفصیلی است، بر قلب مطهر پیامبر اکرم (ص) نازل شد، سپس از آن وجود تفصیلی و گسترده طی 23 سال نازل شد.
وجوه گفته شده نیز هر یک نقض می شود، زیرا قرآن کریم در سوره مبارکه بقره و مانند آن، هنگام طرح مسئله نزول می فرماید: این کتاب برای هدایت مردم نازل شده است. اگر کتابی برای هدایت مردم نازل شده، باید به مردم برسد و در سطح مردم باشد، پس درست نیست که بگوییم کتابی که به بیت المعمور آمده و در آن مانده، برایه دایت مردم نازل شده است.
از طرفی ظاهر آیه 185 سوره بقره نشان می دهد که همه قرآن یکجا برای مردم نازل شده است و چون تنها زمانی که قرآن بر پیامبر اکرم (ص) در عالم طبیعت نازل می شود، می توان گفت که برای هدایت مردم است، پس قرآن "دفعتا واحده" و "جمله واحده" در شب قدر بر قلب مطهر پیامبر اکرم (ص) نازل شد، تا با نورانیت جامع پیامبر (ص) هدایت گر مردم باشد. نزول تدریجی قرآن نیز طی 23 صورت گرفت. این امر میت واند راه جمع میان انزال دفعی و تدریجی قرآن باشد.
درباره شب قدر، برخی اهل سنت بر این باورند که شب قدر منتفی شده است. قرطبی در الجامع لاحکام القرآن این قول را نقل کرده است؛ البته این سخن نادرست است و هر سال شب قدری دارد و مرحوم کلینی (ره) در اصول کافی از ائمه (ع) نقل کرده است: شما به سوره قدر احتجاج کنید زیرا در سوره قدر آمده است که هر سال لیله القدری دارد.
در شب قدر، فرشتگان با همراهی روح (جبرئیل سلام علیه)ف همه احکام و امور را به زمین می آورند و سپس به کسی می سپارند، چون افراد عادی نمی توانند میزبان فرشتگان باشند و احکام صادره را تحویل بگیرند، پس کسی که در روی زمین حاضر است، یعنی وجود مبارک ولی عصر (ارواحناه فداء) مهمان دارد این فرشتگان و تحویل گیرنده امور و مقدرات است.
قرآن در شب قدر ظهور تازه ای دارد، در حقیقت آنچه فرشتگان در شب قدر به همراه می آورند، همان وعده ها و وعیدها و اخبار قرآنی است. آنان پس از تحویل دادن احکام و امور تحلیل های عقلی و معارف قرآنی را گزارش می دهند.
امام (عج) کسی است که فرشتگان بر او نازل می شوند. البته جریان تشریع مخصوص پیامبر اکرم (ص) است و پس از رحلت آن حضرت به پایان رسیده است؛ اما امام (ع) که انسان کامل و معصوم است، فرشتگان را درک می کند، پیام آنان را می فهمد از علم غیب الهی باخبر می شود، از وعده ها و وعیدها و گزارش هایی که در این سال محقق می شود، آگاهی می یابد و به اذن او این کارها را در عالم طبیعت انجام می گیرد.
به این ترتیب میت وان گفت که شب قدر با قرآن ارتباط تنگاتنگی دارد؛ از این رو هر سال شب قدری دارد و تکرار شب قدر، با تکرار وعده ها و وعیدهایا لهی و تحقق اخبار الهی همراه است.
برگرفته از کتاب نسیم اندیشه آیت الله جوادی آملی دفتر یکم
انتهای خبر/