وداع با آقای شهید ایران

قدس انلاین_مصطفی لعل شاطری: یکی از مفاخر عالم تشیع بی شک شیخ بزرگوار امین الاسلام، فضل بن حسن طبرسی می باشد که مقبره اش در قتلگاه سابق و کنار خیابان شمالی مشهد (معروف به خیابان طبرسی) واقع است، می باشد.

این مفسر نامش طَبَرسی است یا طَبرَسی؟
زمان مطالعه: ۱ دقیقه

به گزارش سرویس فرهنگی قدس انلاین این مفسر بزرگ در 469 ﻫ.ق و به روایتی 468 ﻫ.ق به دنیا آمد و به صورت هر چه تمامتر با توجه به استعداد ذاتی که در او وجود داشت به فراگیری علوم پرداخت و آثاری گرانسنگی از جمله اعلام والوَری باَعلام الهُدی، مجمع البیان، جوامع الجامع و الکافی الشافی را به یادگار نهاد و سرانجام به سال 548 ﻫ.ق پس از سال ها تلاش علمی در سبزوار درگذشت و او را در مشهد و در جوار حرم ثامن الحجج (ع) به خاک سپردند، ولی گویا سرنوشت طوری رقم خورده بود که در تلفظ پسوند اسم او نتیجه ی واحدی حاصل نیاید و عده ای او را طَبَرسی، عده ای طَبرَسی و طَبرِسی خوانده اند که هر گروه اعتقاد به نظریه ای در این باب دارند به نحوی که حسن حکیم باشی دلیل آن را این گونه بیان می دارد:
در آوانگاری شهرت طبرسی اختلاف شده است، برخی او را طَبَرسی خوانده اند، به علت آن که نسبت به طَبَرستان می برد. میرزا عبدالله افندی در ریاض العلماء و محمدباقر خوانساری در روضات الجنات بر این اصرار دارند.
بسیاری نیز گفته اند نسبت به طبرستان، طَبری یا طَبرانی یا طَبَرستانی خواهد بود؛ و نه طبرسی، بلکه نام دقیق مؤلف مجمع البیان، طَبرِسی است که عربی گردانیده تَفرِشی است و تفرشی منسوب به شهری در نزدیکی قم و اراک است که شیخ ما بدانجا انتساب دارد.

بدین صورت نیز طَبرَسی و طَبرِسی هر دو خوانده شده و در منابع گوناگون به هر دو شکل ضبط شده است. شاید دلیل گزینه اول آن باشد که در تعریف واژه های عجمی افزون بر تبدیل برخی حروف، حرکات نیز گاه تغییر می یابند و همسان سازی با قالب های شناخته شده صرفی انجام می شود و از آنجا که وزن فَعلِل در زبان عرب نیست و حرکت فتحه نیز در تلفظ سبک تر و آسان تر است باید طَبرَسی خواند؛ اما آنان که طَبرِسی می خوانند وزن اصل را که تفرش با کسر راء است پاس می دارند، اما با وجود تحقیقات انجام شده هیچ دلیل قانع کننده ای در آوانگاری نام این محقق و مفسر کبیر وجود ندارد و شاید تلفظ نام وی به هر کی از موارد فوق الذکر بی اشکال باشد.

منابع:
1- شانه چی، کاظم. مزارات خراسان: شیخ طبرسی، نشریه نامه آستان قدس، 1340.
2- حکیم باشی، حسن. طبرسی؛ اسوه و الگوی مفسران، نشریه پژوهش های قرآنی، 1381.
3- زندگی نامه بزرگان: شیخ طبرسی. نشریه رشد آموزش و معارف اسلامی، 1387.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • مدیر سایت مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظرات پس از تأیید منتشر می‌شود.
captcha

نظرات

  • نظرات منتشر شده: 4
  • نظرات در صف انتشار: 0
  • نظرات غیرقابل انتشار: 0
  • مهدي IR ۰۳:۴۸ - ۱۳۹۲/۰۷/۲۷
    4 2
    خيلي عجيبه!حكايت سلملن فارسي شده كه بعضي از اصفهانيها گفتند سلمان فارسي اصفهونيس!!!؟ اولا علامه طبرسي بدلايل گوناگون تاريخي طبرستاني بوده ثانيا در زمان ايشان عمده مناطق ايران سني بوده اند وسرزمين شيعي عموما محدود به طبرستان بعنوان مهد تشيع علوي وپناهگاه ال علي ع ونيز ديلمان بوده. ثالثا تفرش داراي ريشه عربي از ريشه فرش وصيغه مفرد مونث از فعل مضارع ثلاثي مجرد بوده فلذا اساساً نيازي به تعرب ان به طبرس به كسر يا فتح راء نميباشد. رابعاً همين حالا افراد زيادي در مازندران نام فاميلي شان طبرسي به فتح باء وسكون راء ميباشد فلذا نسبت به طبرستان محدود به واژه طبري واز اين قبيل نيست تا بدينوسيله بخواهند غير طبرستاني بودن علامه طبرسي را اثبات نمايند!
    • یاسان ۰۳:۱۱ - ۱۴۰۲/۰۴/۱۲
      0 0
      اتفاقا نام تفرش از اساس واژه‌ای ایرانی است و نه عربی چنان‌که در منابع بسیاری از جمله تاریخ قم، تاریخ وصاف و همچنین دایره‌المعارف اسلامی آمده نام تفرش در طول زمان از پیش از اسلام تا امروز با خوانش و نگارش مختلف ضبط شده(طیرس، طَبْرَش، طَبْرَس، طبرتو، تبرس، تبرش، تپرش) و که نشانی از ریشه‌های عربی در آن نیست. نوشتنش با حرف "ط" نیز تنها از عادت معرب کردن نام‌هاست مانند آن‌چه در طهران، طالش، طبرستان، طوس و طیسفون می‌بینیم. و از قضا بر خلاف سخن شما تفرش یا طبرِس از مشهورترین مراکز شیعه‌نشین از همان قرن‌های ابتدایی تاریخ اسلام بوده و این موضوعی مشهور در کتب تاریخی و اسلامی است تا آنجا که سنی‌های متعصب از شهرهای قم و تفرش و آبه و کاشان با نفرت یاد می‌کردند و آنجا را به کنایه خانه رافضی‌ها می‌خواندند. در شعر مشهوری که نجم‌الدین راوندی نقل کرده آمده: خسروا هست جای‌ باطنیان/ قم و ری و آوه و تفرَش آبروی چهار يار بدار/ واندر این چارجای زن آتش
    • یاسان ۰۳:۲۹ - ۱۴۰۲/۰۴/۱۲
      0 0
      برخی محققان مانند احمد بهمنیار، طبرسی‌های مازندران را نیز اصالتاً تفرشی می‌دانند. با این حال نمی‌توان با آن قاطعیت که در متن شما هست درباره این موضوع نظر داد. برقرار باشید.
  • 313 IR ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۲/۰۷/۲۷
    3 2
    جناب لعل شاطري.نه خسته.ماجورباشيد در زحمات ارزنده تان در حوزه دين.فلسفه و عرفان.ضمن تقدير از شما چه خوب بود از ماجراي تفسير مجمع البيان ايشان و دوباره زنده شدنشان مي نوشتيد.سرگذشت جالب و بيداركننده اي است.متشكرم