با تأکید بر مشترکات اسلام، مسیحیت و یهودیت ثابت کند که اسلام و تشیع، همان ادامه منطقی دو دین پیشین است. این کشیش سابق فرقه تعمیدی (باپتیست) در سال 1988 مسلمان و شیعه شده و نام «علی حیدر» را برای خود برگزیده است.
در قسمت پیش و با پایان فصل سوم، مقایسه مسائل اعتقادی اسلام با کتابمقدس پایان یافت. امروز مقایسه احکام عملی اسلام با کتابمقدس را با بررسی مسأله طهارت آغاز میکنیم.
فصل چهارم: طهارت
[علامه] طباطبائی در صفحات 228 به بعد احکام طهارت در اسلام را تقریباً بهتفصیل بازگو میکند. [میر احمد] علی (1988: صدونُه، صدوده) نیز دقیقاً به همین ترتیب به این موضوع میپردازد. شست وشوهای عبادی در اسلام بر سه نوع اصلی تقسیم میشوند: طهارت بدون آب [تیمّم] در شرایط خاص، طهارت سر، دستها و پاها [وضو] و سرانجام طهارت کل بدن [غسل]. طهارت و نجاست برحسب تماس با نجاسات، مانند بول، غائط، حیوانات نجس، خون قاعدگی، منی و مردار، تعریف میشود. برای تطهیر از نجاست و پیش از ادای اعمال عبادی، طهارت لازم است. تنها بازمانده احکام طهارت در مسیحیت رسمی امروز، «غسل تعمید» و در حد بسیار محدودی «پایشویان» است.(1 و 2) تمایز بین پاک و نجس در مسیحیت از بین رفته است. عبادات منوط به طهارت در اسلام، مانند نماز و قرائت قرآن، نیز تقریباً در مسیحیت وجود ندارند.
مسأله طهارت در اسلام به سه ویژگی دیگر علاوه بر وضو، غسل و تیمم نیز گره خورده است. این سه ویژگی عبارتاند از ختنه، پرهیز از خوردن گوشت نجس و پرداخت خیرات و صدقات که به زکات یا تزکیه معروف است.
اکنون سؤال پیش روی ما این است که آیا از تمایز بین پاک و نجس چنانکه در دین اسلام و یهود آمده، در کتابمقدس هم حرفی به میان آمده است؟ بهعلاوه، آیا کتابمقدس اصولاً طهارت پیش از برخی عبادات را به رسمیت میشناسد؟ سرانجام، اگر به رسمیت میشناسد، آیا آن عبادات و شیوههای طهارت با این موارد در اسلام مشابه است؟ در ادامه میتوان به این پرسش هم پرداخت که آیا کتابمقدس ختنه را موجه میداند و آیا پرهیز از خوردن گوشت برخی حیوانات در این کتاب ذکر شده و اگر چنین است، آیا آنها همان حیوانات حرامگوشت از نظر اسلام هستند؟ به مسأله زکات هم میتوان پرداخت، اما این مورد را میتوان بهشکلی هم در یهودیت و هم مسیحیت مشاهده کرد. از آنجا که زکات تقریباً در هر سه دین مشترک است، پرداختن به آن در این مجال لطف چندانی نخواهد داشت، جز اینکه تأکید کنیم که کتابمقدس بیتردید ما را به زکات و صدقات توصیه اکید میکند.
در یوحنا 6:2 سند کوچکی آمده است که مسأله طهارت را روشن میکند: «و در آنجا شش قدح سنگی برحسب تطهیر یهود نهاده بودند که هر یک گنجایش دو یا سه کیل داشت.» با این احوال، عیسی(ع) با مردم روزگار خود بر سر مسأله طهارت نزاع میکرد. او بهشدت از طهارت پیش از غذا خوردن خودداری میکرد و به حواریونش هم اجازه چنین کاری نمیداد.
نزاع عیسی(ع) با مردم در مرقس 7: 2 و 3 آمده است: «چون بعضی از شاگردان او را دیدند که با دستهای ناپاک یعنی ناشُسته نان میخورند، ملامت نمودند، * زیرا که فریسیان و همه یهود تمسک به تقلید مشایخ نموده، تا دستها را بهدقت نشویند، غذا نمیخورند،» (نیز بنگرید به متی 2:15 و لوقا 38:11).
عیسی(ع) با تکیه بر ولایت الهی خود از سنت مشایخ سر باز میزد. او ولایت داشت که خود درباره شریعت حکمی دیگر بدهد. این حقیقتی محض است که شستن دستها همراه با خواندن نیایش در شریعت نیامده است.
در قسمت آینده به راز مخالفت عیسی(ع) با برخی آداب یهودیان در طهارت پی خواهیم برد.
پینوشت
1. غسل تعمید در فرقههای مختلف مسیحی به شکلهای مختلف انجام میشود و نشانه تطهیر از «گناه نخستین» - گناه آدم ابوالبشر که بر دوش همه انسانها باقی مانده است - و پذیرفته شدن در فرقه خاصی از مسیحیت است.
2. پایشویان آیینی است در آن که مقامات بالای کلیسا به پیروی از مسیح(ع) به شستن پای افراد میپردازند. داستان شستن پاهای حواریون توسط حضرت مسیح(ع) در یوحنا 13: 1-17 و نیز روایات اسلامی نقل شده است.
نظر شما