شدت اندوه حضرت فاطمه (س) پس از فوت پدر گرامی شان موجب گردید که غم و اندوه آن بانو، واقعه ای مهم در تاریخ گردد و فصلی از تاریخ اسلام را به خود اختصاص دهد، به نحوی که دکتر محمدجواد سلمان پور دلیل چنین تشویش و نگرانی از سوی حضرت فاطمه (س) را چنین بیان می دارد.
 

نگرانی از تفرقه بین امت اسلام
فاطمه زهرا (س) تفرقه امت اسلامی را بزرگ ترین سد راه سعادت و کمال و عامل گرفتاری و مصایب مسلمین می دانست؛ زیرا از آن به عنوان یکی از نگرانی های مهم خود یاد می کرد و تنها راه وحدت امت اسلامی را تن دادن مسلمین به امامت علی (ع) می دانست و اصرار می نمود که: «امامتنا اماناً للفرقة»: «خداوند امامت ما را برای در امان ماندن امت اسلامی از تفرقه قرار داد» و در جای دیگر خطاب به زنان، تصویر حکومت علی (ع) را ترسیم نموده می فرماید:
اگر شما قدم پیش می گذاشتید و زمام امور خود را به همان هایی که خدا و رسول برای آن کار مشخص کرده اند واگذار می کردید، هر آینه او حکومت و امت اسلامی را به ملایمت و سهولت پیش می برد و سالم به مقصد می رساند به گونه ای که حرکتش رنج آور نمی شد و آنان را با چشمه سرشار و زلال حقیقت سیراب می کرد. چشمه ای که آب زلال آن فواره زنان از هر طرفی جاری است و هرگز رنگ کدورت نمی پذیرد. علی (ع) همواره در نهان و آشکار، خیرخواه امت بود و اگر به خلافت می رسید، از اموال بیت المال برای خویش برنمی داشت و ذخیره نمی کرد...». (احتجاج، ج1: 108؛ امالی صدوق، ج1: 384)
تاریخ به ما نشان داد که چگونه نگرانی فاطمه (س) از تفرقه امت پیامبر اسلام بجا بود و چگونه و چرا مسلمانان دچار تفرقه و اختلاف شدند. دهها فرقه کلامی، فقهی و سیاسی پدید آمد و از رهگذر این تفریق، چقدر خون مسلمانان ریخته شد و دشمنان اسلام بهره بردند و هنوز از این تفرقه ها در جهت سلطه خود بر مسلمین بهره برداری می کنند و علت تمام تفرقه ها فقط کنارزدن علی (ع) و نپذیرفتن امامت ائمه اطهار (علیهم السلام) بود.

نگرانی از وقایع تلخ و خون بار آینده مسلمین
فاطمه (س) با عقل و درایت خود، آینده راهی را که اهل سقیفه شروع کرده بودند و پی آمد بی تفاوتی و به خانه خزیدن مسلمانان را به روشنی می دید. پیامبر اکرم (ص) نیز در آخرین لحظات عمر با یادآوری آیه شریفه «وَ ما مُحمد إلّا رَسول قَد خلت من قبله الرّسول أفإن ماتَ أو قتل انقلبتَم عَلی اَعقابکُم و...» بازگشت امت را به دوران جاهلیت و زندگی قبیله ای و جنگ و خون ریزی بی پایان اشاره کرده بود. فاطمه زهرا (س) سخت نگران و به دنبال اقدامی بود که در پرتو آن، آنان در آینده ای نه چندان دور به جان هم نیافتند و در مقابل یکدیگر صف بندی نکنند. آخر پیامبر اکرم (ص) با تلاش خود به تقابل و اختلاف عبدالشمس، عبدالدار با عمرو پایان داده بود. حضرت فاطمه (س) نمی خواست مجدداً در بین امت اسلامی آن نزاع ها و اختلافات زنده شود؛ لذا فاطمه زهرا (س) دائماً آینده خونین و پر از فساد که پی آمد اقدامات مخالف با وحی بود را متذکر می شد، شاید که دست بردارند و به وحی بازگردند. آن حضرت در سخنانی که با زنان مهاجر و انصار دارد، هشدار می دهد و درباره آینده می فرماید:
«به جان خودم سوگند! نطفه فساد بسته شده، پس منتظر باشید تا مرض فساد در پیکر اجتماع اسلامی انتشار یابد، آن هنگام است که به جای شیر، خون و زهر مهلک تلخ خواهید دوشید. فقط آیندگان، سرانجام بنیانی را که شما در آغاز اسلام گذاشتید متوجه می شوند. شما فکر می کنید راحت شدید و از فتنه و تفرقه، ایمن شدید؟! خیر چنین نیست. بشارت باد بر شما شمشیرهای برنده که به جان شما خواهد افتاد و سلطه و تعدی متجاوزین ستمکار بر شما و هرج و مرج و اختلال دائمی میان مردم و استبداد ظالمین بر جوامع اسلامی. آینده به گونه ای خواهد شد که حاکمان شما حقوق و منافع شما را به تاراج خواهند برد و فقط اندکی از منافع و اموال تان را به شما خواهند داد و قسمت زیادی از اموال و حقوق تان را در غیر خواسته های شما مصرف می کنند.
پس حسرت و اندوه بر شما از آینده و عاقبت شما! افسوس که کورید و نمی بینید و ما نیز نمی توانیم شما را مجبور به کاری کنیم که از آن کراهت دارید». (امالی صدوق، ج1: 383)

آن چه حضرت پیش بینی کرده و هشداد داده بودند و دیری نپایید که تحقق پیدا کرد و قتل عثمان و جنگ جمل پیش درآمد آن بود و به دنبال آن صفّین و نهروان و شبیخون های بُسربن ارطاة که در مجموع 149000 نفر از مسلمان کشته شدند. واقعه کربلای امام حسین (ع) دردناک ترین نتیجه روی گردانی از وحی بود. در واقعه «حرّه» در سال 63 هجری، کشتار فجیع و جنایت های شرم آور به دستور یزید و به فرماندهی مردی گستاخ به نام «مسلم بن عقبه» انجام گرفت و 30000 نفر از اهالی مدینه کشته شدند و اموال و نوامیس اهل مدینه به تاراج رفت. (الکامل، ج3: 142؛ مجمع البلدان، ج3: 252)
حجّاج در مدت 29 سال حکمرانی اش در عراق با اهل عراق چنان کرد که از وقایع سیاه تاریخ گردید. قبل از آن از سوی خلیفه اموی برای سرکوبی قیام عبدالله زبیر به سوی مکه گسیل شد و در موسم حج مکه را به منجنیق بست و بر مکه و مدینه و حجاز امارت یافت و همواره خون تازه ای می ریخت. او تا هنگام مرگ، دست کم هزار تن را از دم تیغ گذرانید و نزدیک همین تعداد زندانیان وی بودند. (مجمع البلدان، ج2: 253؛ تاریخ یعقوبی، ج1: 224)

نگرانی از رخ دادهای تلخ برای آل محمد
آن چه بیش از همه بر حزن و انوده فاطمه (س) می افزود وقایع تلخ و ناگواری بود که برای علی و حسن و حسین(ع)، دو سبط نبی اکرم، و امام مسلمین و زینب (س) و سایر ائمه اطهار و تمام اولاد بهشتی آن حضرت در آینده شکل می گرفت. فاطمه (س) فقط نگران علی (ع) و حسن و حسین و زینب و ائمه معصومین(ع) نبود، بلکه جسد مقتول پاکانی از اولاد پیامبر (ص) که به ظلم در آینده های دور کشته می شوند، می دید.
چه بسا اضطرار فرزند عزیزش در پرده غیبت نیز او را اندوهگین و محزون می کرد. طبق اخبار ائمه اطهار (علیهم السلام) این گونه وقایع در مصحف فاطمه زهرا (س) ثبت است. از قتل حسین (ع) از قبل از تولد، توسط پیامبر اکرم (ص) آگاهی یافته بود. (بحارالانوار، ج43: 264) آن حضرت در زمزمه ای شاعرانه، قتل حسین (ع) را یادآوری نمود:
أمسوا جیاعاً وَ هُم أشبالی               أصغَرَهُم یقتل فُی القتال
بِکَربلا یقتل بِاغتیال                         لِقاتلیه الویل مَع وَبال
«فرزندانم دیشب را گرسنه به روز آوردند، کوچک ترین آنان حسین در میدان جنگ کشته می شود. در کربلا فرزندانم را با حیله و تزویر شهید می کنند. نکبت و عذاب بر قاتلانش باد». (عوالم، ج11: 558؛ امالی صدوق، ج1: 258)
 هنگام وفات غمبار رسول خدا (ص) تا سخنان پدر را شنید که فرمود: «من برای فرزندانم گریه می کنم، از وقایع تلخی که برای آنان در آینده رخ خواهد داد». فاطمه (س) به شدت گریه نمود و متأثر شد. فاطمه زهرا (س) نه تنها از مصایبی که بر علی (ع) اطلاع داشت، بلکه پیش درآمد آن مصایب را با چشم خود زمانی مشاهده کرد که بند به گردن آن حضرت انداختند و در کوچه آن حضرت را کشیدند. (امالی صدوق، ج1: 191؛ ریاحین الشریعة، ج1: 239)
امام صادق (ع) می فرماید:«لَما حَضرت الوَفاة بکت، فَقال لها اَمیرالمُؤمنین یا سیدَتی! ما یُبکیک؟ قالَت: أَبکی لَما تلقی بَعدی».
«چون وفات بانوی گرامی اسلام رسید آن حضرت گریه نمود، امیرالمؤمنین (ع) از ایشان سؤال کرد ای سرور من! چرا گریه می کنی؟! حضرت پاسخ داد: از مصایبی که بعد از من به تو خواهد رسید گریه می کنم».