نمایش « بازرس هاند واقعی » به کارگردانی دانوش یزدان پناه و سیامک دورانی از ۳۱ اردیبهشت تا 12 خرداد در سالن بهار مجموعه فرهنگی هنری امام رضا (ع) مشهد به روی صحنه رفته است . گفتنی است برای اولین بار در چند سال اخیر در مشهد از جلوه های ویژه در این نمایش استفاده شده است .
***

*چرا سراغ نمایشنامه ی بازرس هاند واقعی رفتید ؟ چرا استفاده از متون ایرانی در نمایش ها کم شده است ؟
یزدان پناه : این نمایشنامه فضای خاصی دارد . ببینید نگاهی که این نمایشنامه به منتقد و به طور کلی انتقاد داشته برای ما جذاب بود ، بحث نقد در ایران آنچنان جایگاهی ندارد . یعنی ما رده بندی مشخصی برای اینکه معلوم کند کدام منتقد از دیگری بهتر است نداریم و این بحث بصورت حرفه ای دنبال نشده است . این نمایشنامه تحت سیطره دو منتقد است یعنی آنها با نگاه متفاوت نقد میکنند و جلو می روند . یکی از اهداف ما این بود که فضا را برای تماشاچی عام ایجاد کنیم . فضای کار بشدت رئالیستی است و در صحبت هایی که با سیامک دورانی داشتیم بنا بر این شد که فرم دیگری از این فضا ارائه دهیم که شبیه یک بازی باشد . ما یک سابقه بسیار قوی شعر داریم پس ار آن در صد و پنجاه سال گذشته داستان شکل میگیرد و داستان نویسان خوبی هم داریم اما در حوزه ی نمایشنامه و فیلنامه به شدت ضعیف هستیم . علت این است که در حوزه ی سینما و تئاتر ویترین زیبایی به اسم بازیگری وجود دارد و نمایشنامه نویسان محدودی داریم ، این محدود بودن باعث ایجاد فاصله شده است .
دورانی : دغدغه همیشگی ما این بود که یک نمایش خارجی اجرا کنیم . همانطور که میدانید در مشهد تا یک سال پیش امکان اجرای نمایش خارجی نداشتیم . این انتخاب بخاطر لایه هایی که دارد هست در حالی که این امکان در نمایشنامه های ایرانی وجود ندارد. واقعیت این است که ما ادبیات نمایشی و زبان درام در ایران نداریم و اصلا ً شکل نگرفته است
*این حضور دوباره مخاطب در تئاتر حاصل چیست ؟
دورانی : اگر به تاریخ تئاتر در شهرمان نگاه کنیم به این میرسیم که حداقل از ده یا پنج سال پیش تا الان تماشاچی به آن صورت نداشتیم . وقتی ده سال پیش صحبت از اجرای تئاتری با بلیط فروشی به میان می آمد همه می خندیدند و می گفتند چنین امکانی وجود ندارد . خیلی از روزها در مجتمع هاشمی نژاد با حرفه های این شهر کار اجرا می کردیم و به دلیل نبود مخاطب تعطیل می شد . در حال حاضر احساس نیاز به تئاتر در شهر پیدا شده است .
*حالا چطور باید این مخاطب را حفظ کرد ؟ مسئولین چه کمکی بکنند تا مخاطب بماند ؟
دورانی : به نظر من اگر مسئولین هیچ کمکی نکنند خیلی بهتر است . یعنی بیایند کنار و هیچ کاری انجام ندهند . تئاتری ها خودشان همه کارها را انجام میدهند . این کار در این وضعیت اقتصادی کاملاً با هزینه ی آقای یزدان پناه انجام شده است . من و افراد دیگر گروه تبلیغات انجام میدهیم . یعنی تراکت را سر چهارراه ها و شهر پخش می کنیم . هیچ حمایتی از ما نمی شود که اتفاقا ً خیلی خوب است . وقتی وارد می شوند و ادعا می کنند که حالا می خواهیم حمایت کنیم همه چیز خراب می شود کما اینکه در چند سال گذشته همه چیز خراب شد . مطمئن باشید در شش ماهه دوم سال چه رزمه ای از جانب دوستان بیرون می آید . عملا ً هیچ کاری انجام نمی دهند . من حاضرم 20درصد بدهم و دوستان از اتاق هایشان بیرون نیایند و تکان نخورند . کمکی هم که می کنند از سر منافع خودشان است . تئاتر یک بحث سخت و گروهی است ، وقتی بخواهم تنها فکر کنم تا پولی در بیاورم امکان پذیر نیست . بعد از هشت ماه تمرین در خوشبینانه ترین حالت اگر به گروه 500 هزار تومان بدهیم خیلی کار کردیم . در مشهد مدیران به جای نگاه هنری نگاه اقتصادی یا بیلانی دارند .
یزدان پناه : بارها پیش آمده که با نگاه آسیب شناسانه به این مسئله وارد شده اند . در آن میز گردی که شکل گرفته در بهترین حالت دو کارشناس کار وجود دارد و شش یا هفت نفر آدمی که اصلا ً به مسئله واقف نیستند . این هفت نفر دو نفر کارشناس را تحت سیطره قرار میدهند و عملا ً کاری انجام نمی شود . برای من سوال پیش آمده است که سقف هنری مثل تئاتر در مشهد کجاست ؟ آیا دوست دارند سالن ها پر باشد یا می گویند همین قدری که هست کافیست ؟ اگر پر شود خطرناک است ! اگر دوست دارند راهکارهای بسیاری وجود دارد که در تمام دنیا انجام شده و جواب داده است .

*چرا انجمن نمایش حمایتی نمی کند ؟ شما 20 درصد از فروش را به انجمن نمایش میدهد ، چرا از آنها حمایت نمی خواهید ؟
دورانی : چون بلد نیست و نمی تواند . من احترام زیادی برای آنها قائلم . ببینید من یک پراید دارم که باید با آن به تهران بروم اگر بخواهم با سرعت 200 برانم نمی شود چون توانایی ندارد . بیشتر از این در توان انجمن نیست و من نمی توانم توقع داشته باشم که آنها پول جذب کنند یا سالن بگیرند .
*با همین توانی که دارند چه اتفاقی برای تئاتر این شهر می افتد ؟
دورانی : عملا ً هیچ اتفاقی نمی افتد . تنها کاری که انجام می شود یک برنامه ریزی نصفه و نیمه است . ببینید اگر ما بدانیم که شش ماه دیگر ده روز یا یک ماه سالن را داریم می توانیم تبلیغات داشته باشیم . بسیاری از سوژه های ما برای اسپانسر بخاطر پانزده روز جلو نمی آیند . اگر ما یک برنامه ی یک ساله داشته باشیم بسیاری از گروه های تجاری برای حمایت مالی پا پیش می گذارند . یک مشکل بزرگ دیگر این است که ما بازیگر 35 یا 40 ساله نداریم . اینها کجا رفتند ؟ قبلا ً داشتیم ! ولی همه از بدنه ی تئاتر جدا شدند چرا که اقتصادی وجود ندارد . انجمن نمایش کاری انجام نمی دهد که بگوییم چه کار انجام می دهد ! یعنی اگر از من بپرسند انجمن نمایش چه می کند من می گویم هیچ ! اسم انجمن نمایش را برداریم و یک نفر برنامه ریز را بگذاریم خیلی بهتر است . ما نمی توانیم سالن تئاتر بگیریم که این وظیفه ی انجمن است . با این وجود فکر میکنم چرخه ی اقتصادی تئاتر در حال شکل گیری است .
یزدان پناه : بحث جدول زمانی مسئله ی بسیار مهمی است . بعد از این فصل که فصل شلوغی برای تئاتر است یعنی در ماه رمضان با افتی مواجه هستیم پس از آن گروه ها برای جشنواره استانی می روند و در پاییز و زمستان قطعا ً دیگر تئاتر نخواهیم داشت . اگر ما برنامه ریزی داشته باشیم اول یک سال می توانیم گروه ها را در زمان های مشخص به سالن ها بیاوریم . این مسئله نیازمند اعتماد دو جانبه است . یعنی انجمن به گروه ها اعتماد کند و گروه ها کار مناسب تولید کنند و به سالن بیاورند . اگر برنامه ریزی مشخص داشته باشیم چرخه مناسب وجود خواهد داشت و سالن ها همیشه پر است .
*به عنوان سوال اخر ، اگر معاون هنری استان باشید اولویت شما برای حوزه ی تئاتر چیست ؟
دورانی : فکر میکنم مهم ترین بحث اقتصاد و جذب سرمایه است . یعنی مسائل سالن تئاتر ، بازیگر ، مخاطب و اسپانسر همه زیر مجموعه های اقتصاد تئاتر است . مهم ترین مسئله جذب مخاطب و اندیشیدن برای نگه داشتن آن است .
یزدان پناه : ما می توانیم از مدل های بیرون استفاده و برنامه ریزی کنیم . با توجه به سالن های موجود در شهر کارها را درجه بندی کنیم . سالن های تئاتر شهر در بهترین حالت خود یعنی با سیستم گرمایش و سرمایش مناسب و صندلی های مناسب ، سالن درجه ی یک در نظر گرفته شود و قیمت مشخص بلیط داشته باشد . کار ضعیف تر در سالن های درجه ی پایین تر با قیمت پایین تر . در حال حاضر این خطر وجود دارد که کار مناسبی را در سالن بهار به عنوان مثال می بیند و پس از آن کار نامناسب و ضعیفی در همان سالن روی صحنه می آید و تماشاچی پس می زند .