به گزارش خبرنگار مهر، با وجود اینکه همه ساله تعداد بسیار زیادی از دامهای عشایر در سیستان و بلوچستان در دامنه کوههای بیرک و تفتان طعمه پلنگ ایرانی میشود اما مردم محلی با تحملی قابل توجه از قاتل دامهای خود حمایت میکنند و آسیبی به سلطان حیات وحش سیستان و بلوچستان نمیرسانند.
قاتلانی که مورد حمایت هستند
با وجود اینکه همه ساله تعدادی از دامهای عشایر منطقه سراوان مورد حمله پلنگ ایرانی قرارمی گیرند اما ساکنان بلوچستان به دلیل علاقه به محیط زیست و حفاظت از این گونه در حال انقراض از کشتن و یا آسیب رساندن به قاتل دام هایشان خودداری میکنند.
رئیس اداره محیط زیست شهرستان سراوان با بیان این مطلب در گفتگو با مهر اظهار داشت: در حالیکه گربهسانان وحشی به دلیل کمبود صید در مناطق جنوبی استان سالانه به 2 هزار راس دام عشایر آسیب وارد میکنند اما عشایر اقدامی در راستای نابودی و یا کشتن این حیوان ارزشمند انجام نمیدهند.
موسی دهقاننژاد بیان داشت: عشایر سراوان مردمانی صبور هستند و اعتقاد دارند که خدا حیوان را خلق کرده و تغذیه آن برعهده انسانهاست و احترام به حیوانات احترام به طبیعت و آفرینش است.
وی اظهار داشت: بر اساس شواهد به دست آمده عمده زیستگاه این گربه سان در استان ارتفاعات منطقه حفاظت شده بیرک در محدوده شهرستانهای سراوان و نیکشهر و مناطق نصرت آباد، بزمان و کنارک است و بر اساس سرشماری و شواهد موجود تعداد 10 قلاده از پلنگ ایرانی در این مناطق زندگی می کنند.
وی در گفتگو با مهر ابراز داشت: اداره محیط زیست همه ساله در راستای مساعدت به منظور حفاظت از این حیوان در آستانه انقراض به عشایر منطقه در صورت امکان کمک مالی میکند.
وی گفت: سازمان محیط زیست همچنین هر ساله به منظور تامین آب شرب حیوانات وحشی در مناطق حفاظت شده نسبت به ایجاد آبشخور، حوضچه و احیای چشمه ها در این مناطق اقدام می کند.
دهقان نژاد ادامه داد: به منظور حفظ نسل حیوانات وحشی از جمله خرس سیاه بلوچی و پلنگ همچنین این سازمان همزمان با فرا رسیدن فصل زمستان و یخبندان با توزیع یونجه خشک، خرما و رها سازی چهارپایان در مناطق حفاظت شده و ارتفاعات نسبت به تامین غذای گونه های در حال انقراض اقدام می کند.
وی پرداخت خسارت به عشایر بابت تلف شدن دام هایشان بر اثر حمله حیوانات وحشی و همچنین بیمه دام ها را بهترین راهکار برای حمایت از عشایر و همچنین کمک به حفظ گونه های نادر در این منطقه عنوان کرد.
کوه بیرک مهمترین زیستگاه پلنگ ایرانی
منطقه حفاظت شده کوه بیرک در جنوب سیستان و بلوچستان با گستره بیش از 70 هزار هکتار در سراوان مهمترین زیستگاه پلنگ در بلوچستان ایران است که این گونه یکی از بزرگ ترین نژادهای پلنگ در دنیا را نیز تشکیل می دهد.
ارتفاعات سیستان و بلوچستان از زیستگاه های مهم پلنگ ایرانی است که در طی سال های گدشته متاسفانه به دلیل خشکسالی های حادث شده بسیاری از پلنگ های بلوچستان را وادار به حمله به احشام و دام های عشایر و بومیان کرده است.
ضبط و تصویر برداری از پلنگ در منطقه ایرندگان در فروردین سال 88 در کوه بیرک سراوان توسط دوربین های تله ای همچنین مشاهده رد پا و عکسبرداری از قلمرو زیستی این گونه در منطقه شکار ممنوع مک سرخ و همچنین مشاهده آثار و علائم در منطقه شکار ممنوع بزمان از پلنگ ایرانی این نوید را می دهد که هنوز هم می توان به غنای زیستی و جاذبه های طبیعی ارزشمند و جهانی این استان امیدوار بود.
شواهد و تصاویر به دست آمده در مجموع با توجه به شرایط خاص توپوگرافی منطقه از جمله جغرافیای طبیعی ارتفاعات صعب العبور، شرایط زیستی و اقلیمی مناسب به ویژه وجود جمعیت طعمه و پوشش گیاهی قابل توجه دارای جمعیت حاکی از حضور و زندگی 10 قلاده پلنگ ایرانی در سیستان و بلوچستان است.
ارتفاعات صعب العبور در تفتان، گوهر کوه ایرندگان، خاش، کوه بیرک و کوه سفید سراوان، ارتفاعات پلنگ کوه سیستان، مناطق راسک و سرباز، مناطق دامن و بیردف و بزمان ایرانشهر و ارتفاعات شهرستان کنارک مهمترین زیستگاه های پلنگ در سیستان و بلوچستان است.
پلنگ ایرانی در فهرست قرمز
مدیرکل اسبق حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان نیز با بیان اینکه خشکسالیهای مستمر موجب تهدید حیات وحش به خصوص پلنگهای ایرانی در سیستان و بلوچستان شده است اظهار داشت: حدود 10 قلاده پلنگ ایرانی در سیستان و بلوچستان زیست می کنند که در طی سال های گذشته تمامی تلاشها برای حفظ بقای این جانور به کار گرفته شد.
خسرو افسری بیان داشت: کمبود خوراک و مواد غذایی به ویژه در فصل زمستان موجب میشود تا این جانور دامهای روستائیان در مناطق حفاظت شده کوه بیرک و شهرستان های سراوان ونیکشهر را موجب حمله قرار دهد.
وی گفت: از آنجا که منبع تغذیه این جانور را حیوانات سم دار مانند بز کوهی و گوسفند تشکیل می دهد لذا دام های موجود در منطقه همواره در معرض حمله این گربه سان وجود دارند و در این راستا این سازمان در سال گذشته بیش از سه نوبت نسبت به پرداخت خسارت بابت تلف شدن دام های روستائیان اقدام کرده است.
وی افزود: این جانور در نقاط جنگلی، کوهستان ها در ارتفاعات زیاد تا سه هزار و 500 متر زندگی می کند و نواحی پردرخت، صخره ای و نزدیک به رودخانه ها را ترجیح می دهد، کمتر به پایین تر از کوهپایه ها می آید و به ندرت در دشت ها دیده می شود.
وی اضافه کرد: خوراک اصلی این جانوار سم دارانی مانند گوسفند، بز کوهی و گاهی خوک وحشی است و هنگامی که این نوع شکارها کمیاب باشند از پرندگان، جوندگان و حیوانات کوچک تغذیه می کند.
افسری در گفتگو با مهر گفت: متاسفانه این گونه کمیاب در معرض خطر انقراض قرار داشته و جمعیت آن رو به کاهش است و به دلیل پراکندگی و وسعت زیاد زیستگاه آن در استان لذا امکان سرشماری دقیق در این رابطه وجود ندارد اما تخمین زده می شود تعداد 10 قلاده از این گونه در مناطق حفاظت شده زیست می کنند.
وی زیستگاه این گربهسان را در ارتفاعات کوه بیرک از توابع شهرستان سراوان و همچنین مناطق نصرت آباد و بزمان عنوان کرد و ادامه داد: از آنجا که این گونه کمیاب در فهرست جانوران حفاظت شده این سازمان قرار دارد محیط بانان سازمان محیط زیست استان به طور مستمر با بازدید در قالب گشتهای محیطی شواهد و نحوه زندگی این جانور کمیاب را در طی سال های گذشته مورد بررسی قرار داده و از آن حفاظت کردند.
وی اظهار داشت: پلنگ از گونههای حمایت شده در ایران محسوب میشود و در فهرست قرمز " IUCN"در معرض خطر قرار دارد که روند جمعیتی آن رو به کاهش است و بر اساس ضمائم '"ITIS" به عنوان گونه در معرض نابودی طبقه بندی شده است.
افسری از عامل اصلی تهدید کننده نسل پلنگ ایرانی را تخریب زیستگاه و شکار آنها، کاهش جمعیت طعمه و نبود ثبات اکولوژیکی در زیستگاههای این گونه اشاره کرد و افزود: به همین منظور و با هدف جلوگیری از انقراض این گونه با ارزش اداره کل محیط زیست سیستان و بلوچستان با انجام تحقیقات و برگزاری کارگاهها و کلاسهای آموزشی برای بومیان منطقه، ساماندهی تشکل های مردم نهاد و پرداخت زیان های وارده به خسارت دیدگان سعی کرده تا از انقراض این گونه با ارزش جلوگیری کند.
کوه بیرک زیستگاه پلنگ ایرانی
منطقه حفاظت شده کوه بیرک در سیستان و بلوچستان با مساحت 73 هزار و 217 هکتار در نزدیکی شهرستان سراوان در استان سیستان و بلوچستان با تنوع گیاهی یکی از اصلیترین نواحی زیست پلنگ ایرانی محسوب میشود.
کوه بیرک تنها منطقه حفاظت شده در شهرستان مهرستان است که امتداد آن به شهرستان خاش میرسد و یکی از مناطق بکر و زیبا در شهرستان مهرستان محسوب می شود که جانورانی همچون پلنگ،خرس سیاه، کل و بز، قوچ و میش درآن زندگی میکنند.
بلندترین نقطه شهرستان مهرستان رشته کوه بیرک است که از مرکز مهرستان شروع و پس از گذشتن از شهرستان خاش و اتصال به کوههای تفتان، زاهدان و بیرجند به کوههای بینالود در استان خراسان متصل می شود و از مناطق چهار گانه تحت حفاظت محیط زیست است.
منطقه حفاظت شده بیرک بیش از 73 هزار هکتار وسعت دارد و قله این کوه با 2 هزار و 750 متر ارتفاع دومین قله بلند استان پس از تفتان در استان است که آب و هوای مطبوع و معتدل دارد.
وزن یک پلنگ بالغ ایرانی در این زیستگاه به 90 کیلوگرم و طول بدنش به 180 سانتی متر می رسد و رنگ های سفید، زرد، زرد قرمز یا زرد خاکستری در خال های این حیوان وجود دارد.
این نوع پلنگ ایرانی زندگی در نقاط جنگلی و کوهستانی، ارتفاعات بالای سه هزار و 500 متر، نواحی پردرخت و صخره ای و نزدیک رودخانه را ترجیح می دهد و خوراک اصلی این جانور گوسفند، بز وحشی و گاهی خوک وحشی است و در صورت کمیاب بودن شکار از پرندگان، چرندگان و حیوانات کوچک دیگر نیز تغذیه می کند
نظر شما