زیرا از بهترین، کوتاهترین و اثرگذارترین راهها برای این ارتباط است؛ از این رو، با حجت الاسلام والمسلمین محمدمهدی حائری پور، کارشناس مباحث مهدویت درباره این زیارت، محتوا و آثار و برکاتش برای سبک زندگی انتظار گفتوگو کردهایم که مشروح آن از نظرتان میگذرد:
زیارت معروف به «آل یاسین» از نظر سندی چه اعتباری دارد و از سوی کدام یک از معصومان علیهم السلام گفته شده است؟
« زیارت آل یاسین» از زیارات معروف و مشهور در میان زیارتهایی است که برای اهل بیت علیهم السلام رسیده و ما با آن امام زمان (عج) را مخاطب قرار داده و به محضر ایشان عرض سلام و ادب میکنیم؛ این زیارت در کتابهای معتبر دعایی ما وارد شده و نقل کرده اند به واسطه یکی از بزرگان شیعه از وجود مقدس حضرت ولیعصر (عج) انشا شده است و چون علمای بزرگ شیعه همچون مرحوم طبرسی در «احتجاج»، علامه مجلسی در «بحارالانوار» و نیز شیخ عباس قمی در «مفاتیح الجنان» آن را نقل کرده اند، معتبر محسوب میشود.
فرازهای گوناگون این زیارت چه مسایلی را بیان و چگونه زمینه ارتباط با امام زمان (عج) را فراهم میکند؟
ابتدا با این زیارت، امام زمان (عج) را با القاب گوناگونی که دارند، مخاطب قرار میدهیم آن هم القابی که از جایگاه ویژه ایشان نزد خداوند متعال حکایت دارد و اینچنین به ایشان عرض ادب و سلام میکنیم و میگوییم: «السلام علیک یا باب ا...» یا میگوییم «السلام علیک یا خلیفه ا...».
بنابراین، ابتدا سلام ها عرض میشود و سپس زائر به حالات گوناگون ایشان در عبادت سلام کرده و عرض میکند: سلام بر تو آنگاه که نماز میخوانی و آنگاه که قنوت میگویی و یا میگوید: «السلام علیک حین ترکعُ و تسجُد» سلام بر تو آنگاه که رکوع و سجده میکنی!
یعنی این فرازها مشتمل بر سلام است و ارادت شیعه را نسبت به حضرت ولیعصر (عج) مطرح میکند.
سپس اعتقادات شیعه مرور و عقایدش بازگو میشود؛ یعنی شیعه منتظر در محضر امام معصوم (ع) اعتقادات حق خود را بیان و به آنها اعتراف میکند، هم درباره توحید، هم نبوت پیامبر (ص) و امامت یک به یک ائمه (ع) و بعد اعتراف به مسایلی از قبیل رجعت، معاد و مسأله زنده شدن پس از مرگ و عبور از صراط و حساب و کتاب و بهشت و جهنم دارد.
سرانجام آنکه شیعه منتظر در بخش پایانی این زیارت در برابر حضرت ولیعصر (عج) اعلام میکند معیار حق و باطل و معیار شناخت کار خوب از بد یعنی معروف از منکر، امام (ع) است نه چیز دیگر و این معنایش آن است که فرمول شیعه در زندگی بر اساس خط روشنی است که امام (ع) ترسیم میکند، از این رو، دیگر جایی برای هوی پرستی و پاسخگویی به تمایلات فردی و جمعی و حرکت بر اساس خواهشهای کسانی که برابر خط امامت هستند، باقی نمی ماند.
بنابراین، محتوا و فرازها، مهندسی کلی زیارت آل یاسین چیست و میخواهد مخاطب را به چه مقصدی رهنمون شود؟
مهندسی کلی این زیارت، این است که شیعه امام عصر (عج) در عصر غیبت باید در بُعد اعتقادی و نظری در عقاید حقه خویش مواظبت داشته باشد و ایمان خود را نسبت به خداوند متعال و اصول دین که امامت یکی از آنهاست، حفظ کند و اجازه ندهد شبهات این عقاید را تضعیف کند.
در بُعد رفتاری در پایان زیارت درخواست میشود خط مشی ای به مخاطب بدهند تا تکلیفش روشن شود و بداند در زمان غیبت همچون زمان حضور، تمام توجهش باید رضایت امام عصر (عج) باشد و در مسیر مد نظر امام (عج) حرکت کند.
به عبارت دیگر و در مجموع با این زیارت بناست یک شیعه در عصر غیبت رابطه ای محبت آمیز و صمیمی با امام زمان خود داشته باشد که باب این صمیمیت در فرازهای ابتدایی این زیارت گشوده میشود.
چرا قرائت زیارت آل یاسین در غروب روزهای جمعه توصیه شده است؟
دلیل این است که روز جمعه به حضرت حجت(عج) متعلق است و در روایات به عنوان روز ظهور ایشان معرفی شده، بنابراین بجاست در چنین روزی یک شیعه منتظر به یاد امام خویش باشد و با این سلامها و خطاب قرار دادنها، رابطه صمیمی بین خود و ایشان برقرار کند، وگرنه همه اوقات، فرصت مغتنم است برای ارتباط با امام عصر(عج) و تلاش برای صمیمیت و ارتباط با ایشان.
چرا این زیارت به عنوان شاهراه ارتباطی با امام عصر(عج) معرفی شده و توصیه میشود که هر گاه درصدد باشیم که با ایشان ارتباط برقرار کنیم از مسیر این زیارت عبور کنیم؟
سلامهایی که در فرازهای نخستین زیارت آل یاسین عرض میشود متفاوت است با دیگر زیارات و تنها به یک سلام یا دو سلام به شخص حضرت (عج) بسنده نشده، بلکه این سلام ها و عرض ارادتها تکرار میشود، حتی نسبت به القاب و همچنین حالات مختلف ایشان در حین عبادت!
این تکرار سلامها نشاندهنده عشق و ارادت عمیق به ساحت مقدس حضرت ولیعصر (عج) است، به عبارت دیگر کسی که با زیارت آل یاسین با امام عصر (عج) ارتباط برقرار میکند، از پس این سلامهای مکرر، عشق و ارادت عمیق خویش را به ایشان ابراز کرده و به یک فراز مختصر بسنده نمی کند، سلامهایش بدون القاب و بدون احساس نیست، بلکه با پیمودن این مسیر و عرض ادب و سلام ها، عمق ارادت و محبت بین امام و مأموم را به تصویر میکشد و با القاب گوناگون ایشان را توصیف و تجلیل میکند.
این عرض ادبها و برقراری ارتباط صمیمانه با امام عصر (عج) از طریق زیارت آل یاسین چه برکات و دستاوردهایی برای شیعه منتظر دارد؟
بدیهی است کسی که با این زیارت با امام عصر (عج) ارتباط برقرار کرده و به محضر مقدس و نورانی ایشان عرض ادب و سلام میکند، با پاسخ و عنایت حضرت حجت (عج) مواجه میشود، زیرا در آموزه ها و فرهنگ قرآن است که: اگر به شما تحیّت و ارادتی نثار شد، شما بهتر از آن پاسخ بگویید یا دستکم مانند آن را انجام دهید!
و ما میدانیم حضرت ولیعصر (عج) بهترین کسی هستند که به آیات قرآن عمل میکنند، بنابراین وقتی شیعه منتظر با اخلاص و ارادت و توجه رو به قبله بنشیند و به ایشان عرض ارادت کند، بیتردید جواب بهتر و زیباتری که لایق مقام شامخ و بلند ایشان و نیز نشانگر احسان و کرامت حضرت (عج) است را دریافت میکند.
بنابراین، احساس خوبی به زائر دست میدهد و این ارتباط سبب میشود از نظر روحی و معنوی رشد کرده و بالا رود و با امام خویش عهد و پیمان ببندد که من مأموم و پیرو شما هستم و با این تجدید بیعت و پیمان در مسیر ایشان حرکت کند.
با توجه به چنین اثری زمینههای ارتباط با امام عصر(عج) از طریق زیارت آل یاسین چگونه خواهد بود؟
یکی از بهترین جاهایی که میتواند زیارت آل یاسین را در جامعه ترویج کند، مسجد است زیرا مردم در اوقات سه گانه فریضه نماز در آن حاضر میشوند و بجاست که متولیان امور مسجد و ائمه جماعات اهتمام داشته باشند و حتماً در طول هفته بویژه روز و شب جمعه این زیارت پس از نماز مغرب و عشا با حضور مردم قرائت شود و حتی در فرصتهای مغتنم درباره فضایل این زیارت و نکات آن صحبت و به مردم آگاهی داده شود. اگر مساجد این رویکرد را به شکل منظم و مداوم دنبال کنند قرائت این زیارت در سبک زندگی عبادی مردم جای اصلی خود را مییابد.
برقراری ارتباط صمیمی با امام عصر (عج) از شاهراه زیارت آل یاسین چه تأثیری بر سبک زندگی فرد منتظر بر جای میگذارد؟
اگر به فراز پایانی زیارت آل یاسین که درباره رفتار شخص منتظر صحبت میکند، توجه شود مخاطب عرض میکند: «فَالْحَقُّ ما رَضیتُموُهُ وَالْباطِلُ ما اَسْخَطْتُموُهُ وَالْمَعْروُفُ ما اَمَرْتُمْ بِهِ وَالْمُنْكَرُ ما نَهَیْتُمْ عَنْهُ» یعنی حق آن چیزی است که شما امام من به آن راضی هستید و باطل آن است که شما نمی پسندید و از آن ناراحت هستید؛ کار خوب همان چیزی است که شما به آن امر کرده اید و کار بد عبارت است از آنچه شما نهی میکنید!
همین دو عبارت کافی است برای آنکه انسان منتظر از نظر رفتاری در چارچوب مشخصی قرار بگیرد و رفتارش چه در قالب فردی چه در قالب اجتماعی شکل خاص داشته باشد که آن شکل عبارت است از چارچوب رعایت حال حضرت ولیعصر (عج) به عنوان امام زنده و حاضر.
به عبارت بهتر هر انسانی با رجوع به خویش میتواند تشخیص دهد چگونه باید عمل کند که مورد رضایت امام عصر (عج) واقع شود، به عنوان مثال شیوه تجارت صحیح در بازار مشخص است یا در حوزه فرهنگی معلوم است که چه تحصیل و فعالیتی مناسب و مورد رضایت حضرت حجت (عج) قرار دارد. حتی خانم خانه دار میتواند با توجه به تعامل با همسر و فرزند خود این رضایت را تأمین کند.
از این رو، رعایت این چارچوبها و خط کشیهای رفتاری عملی، به همه ابعاد زندگی انسان در مسیر تأمین رضایت حضرت ولی عصر (عج) جهت میدهد.
نظر شما