کمپین نخریدن خودروی صفرکیلومتر ایرانی که هنوز منشا ان مشخص نیست طی یکی دوماه اخیر بازار راکد خودرو را که توقع داشت تابستان اندکی رونق به ان تزریق کند وارد رکودی مضاعف کرد و باعث شد تا خودروسازان بویژه ایرانیها با مشکلات زیادی درفروش مواجه شوند و این همه درحالی بود که انها طرحهای متنوعی برای فروش اقساطی وفوری تدارک دیده بودند.

اما انچه در کمپینی که ظاهر مردمی دارد وتوسط بخش زیادی از اعضای شبکه های اجتماعی تقویت شد مورد تاکید قرار دارد واز سوی کارشناسان ومسوولان نیز مورد تایید قرار گرفته کیفیت نازل خودروهای داخلی نسبت به قیمت انهاست ؛ این درحالی است که بخش دوم درخواست کمپین یعنی کاهش قیمت خودرو با توجه به شرایط کشور وخودروسازان وقطعه سازان کمتر مورد توجه وتایید وتاکید مدیران دولتی ؛ خودروسازها و حتی کارشناسان بیطرف قرار گرفته است و تقریبا همگان بر این باورند که درشرایط فعلی امکان کاهش قیمت خودروی ایرانی وجود ندارد اما درمقابل خودروسازان بایدبا افزایش کیفیت و اپشنهای به روز توقعات مشتریان را براورده سازند.

دراین میان نکته ای که از سوی کارشناسان صنعت خودرو ونه کارشناسان اقتصادی بیان میشود اینکه عمده خودروهای تولیدی درکشور درروزهای ابتدایی ورود به کشور وزمانی که هنوز تحت نظارت کارشناسان کشورسازنده قرار داشت کیفیت قابل قبولی داشتند اما به محض اینکه به اصطلاح داخلی سازی انها شروع شد از کیفیت انها به طرز محسوسی کاسته شد.

این به غیر از این است که این خودروها اصولا طی سالهای بعد که تولید شدند از رده خارج شده و امکانات، تجهیزات واپشنهای انها هرسال از خودروهای روز دنیا فاصله گرفت بعنوان مثال پراید و پژو 405 بعنوان دو خودروی پرتیراژ داخلی سالهاست که از رده تولید کمپانی سازنده خارج شده و حتی اپشنهای ایمنی که به زور استاندارد بر این خودرو سوار شده کارایی لازم را ندارد.

این همه درحالی است که به نظر میرسد خودروسازان ایرانی به دلیل فضای انحصاری موجود درکشو رخیلی تمایل ندارند تا تولیداتشان را با استانداردهای روز دنیا تطبیق داده یا حداقل به ان نزدیک شوند درحالیکه برخی تولیدات انهانشان میدهد که رسیدن به این استانداردها خیلی هم دشوار نیست و با اندکی تلاش میتوان با کسب استاندارهای یورو 4 و یورو5 رضایت مشتریان را هم بدست اورد.

***چرا کیفیت کاهش می یابد

اما چرا کیفیت خودروها بنا به گفته کارشناسان روز به روز کاهش میابد درحالیکه طبق یک روال طبیعی باید هرچه به پیش میرویم  کیفیت افزایش یابد و آپشنهای جدید وبه روز به خودروهای تولیدی اضافه شود و از سوی دیگر مدلهای جدید و متناسب با نیاز مشتریان طراحی وعرضه گردد.

خودروسازان برای این مساله توجیهات خاص خودرا دارند ؛ انها تا همین چند ماه قبل مساله تحریمها را وسط میکشیدندو با همین دستاویز و اینکه انها توانایی دریافت قطعات لازم ،مواد اولیه و تکنولوژی روز را ندارند همه درخواستهای مشتریان را بی پاسخ میگذاشتند،دیگر توجیه انها هزینه های زیاد طراحی بود که باعث شد طی بیش از یک دهه تولید خودروی ملی تنها تلاشهای مهندسان ایرانی به تغییراتی اندک  درچراغهای جلو وعقب و چند اپشن الکترونیکی منجر شود.

اما دراین مدت یک اتفاق دیگر هم رخ داد که میتوانست فرصتی بزرگ برای خودروسازان باشد و با بهره گیری از ان انقلابی درصنعت خودروسازی بوجود اورد ؛ قیمت خودرو که سالها بود تحت کنترل ونظارت دولت بود طی سالهای اخیر و با توجیه قیمت ارز طی یک پروسه چندساله تا سه برابر افزایش یافت وبه حاشیه بازار نزدیک شد به گونه ای که اکنون بسیاری از خودروها را حتی میتوان ارزانتر از قیمت مصوب دربازارخرید.

اما این سه برابر شدن قیمت خودروبخاطر قیمت ارز درحالی بود که خودروسازان مدعی داخلی سازی صددرصدی خودروهای پر تیراژشان بودند ولی برغم این افزایش قیمت همچنان بدهی های میلیاردی به قطعه سازان بزرگترین مشکل انها عنوان میشد.

انها برخلاف انچه که رخ داد و دولت ومردم برای کمک به تولید داخلی این افزایش قیمت را تحمل کردند انرا حاصل بازی خود با بازار و کاهش مصنوعی تولید خودرو وتشنه کردن بازار داخلی درسالهای 90تا 92 ارزیابی کردندو درحالی که میتوانستد با این سه برابر شدن قیمتها انقلابی درخودروسازی کشور بوجود اورند تنها درامدهای سرشارشان را صرف خرید سهام وساختمان وبانک و... کردندو امیدوار بودند که اوضاع همینگونه بر وفق مرادشان باشد.

درعین حال انها هرگز به فکر نیافتادند تا هزینه های سربارشان راکمتر کنند یا باافزایش تولید وتعدیل نیرو یا بکارگیری دربخشهای جدید، کاهش اتلاف انرژی ومواد اولیه و بهره گیری از تکنولوژی روز  قیمت تمام شده را کاهش دهند ، انها سراغ راه دیگری رفتند ؛ راهی که اگر چه میتوانست نیازهای روز انان درکاهش قیمت را جوابگو باشد اما دردراز مدت باعث شد تا کیفیت خودروهای تولیدی انها کاهش یابد و علاوه بران دیگر نتوانند روی تولید ملی بودن محصولاتشان مانور دهندو ان چیزی نبود جز متوسل شدن به قطعات چینی.

طی سالهایی که خودروسازان برای کاهش قیمت تمام شده تحت فشار بودند انها راهی میانبر را یافتند و سراغ قطعه سازان چینی رفتند، قطعه سازانی که حاضرند با هر کیفیت و قیمتی که درخواست مشتری باشد تولید کنند انها حتی ابایی از این ندارند که مارک مورد نظر مشتری را بر روی تولیدشان حک کنند تا مشخص نشود قطعه تولید ایران نیست .

اما ماجرا درهما سالهای لو رفت و مشخص شد که بسیاری از کارخانجات قطعه سازی مدتهاست که کارگرانشان را اخراج کرده و قطعات وارد شده از کشور چین را دربسته بندیهای ایرانی تحویل خودروسازان داده یا بعنوان قطعه یدکی راهی بازار میکنند.

اما اینکه گمان کنیم خودروسازان از همه جا و همه چیز بیخبر بودن هم گمانه اشتباهی است چرا که عمده شرکتهایی که اقدام به وارادت قطعات چینی کردند زیر مجموعه خود خودروسازها بودندو جایگزینی قطعات چینی با ایرانی یا اصلی کاملا هماهنگ بود . این روند تا جایی پیش رفت که برخی بر این باورند دردو تا سه سال اخیر جز صندلیهای و برخی قطعات لاستیکی سایر قطعات از کشور چین وارد کشور شده وعملا خودروی ملی ما خودرویی چینی است که بدلیل سفارش قطعات بی کیفیت حتی قابل رقابت با روزهای اولیه تولید خود درکشورمان هم نیست و اینجاست که دیگر نمیتوان درمقابل کمپین نخریدن خودروی صفرکیلومترایرانی ، به مساله تولید ملی اشاره کرد.

دراین خصوص وزیر صنعت ، گفت: استفاده از قطعات بی‌کیفیت چینی را از خودروسازان باید سئوال کرد.

محمدرضا نعمت‌زاده در خصوص استفاده از قطعات بی کیفیت چینی که مشابه آن با کیفیت بهتر در داخل تولید می شود، تصریح کرد: پاسخ این سئوال را باید از خودروسازها پرسید. اقتصاد اگر آسان بود، همه اقتصاددان می شدند.

***لوازم یدکی نامرغوب چینی

به اعتقاد رئیس کمیته تولید ملی و حمایت از ساخت داخل مجلس سنگ بنای صنعت خودروسازی کشور هم در بخش استاندارد تولید و هم در بخش دانش فنی کج گذاشته شده است.

محمد بیاتیان رئیس کمیته تولید ملی و حمایت از ساخت داخل مجلس گفت:‌ صنعت خودروسازی ایران فاصله معناداری با استاندارد و دانش فنی دنیا دارد.

نماینده مردم بیجار در مجلس صنعت خودروسازی کشور را متاثر از رفتار سیاسی دولتمردان دانست و افزود: دخالت‌های غیر کارشناسی دولتی و کمبود سرمایه در گردش خودروسازان موجب تولید بی‌کیفیت خودروهای ایرانی شده است.

وی همکاری و سرمایه گذاری مشترک خودروسازان ایرانی و اروپایی را موجب پایان دادن به تراژدی تولید خوردوهای بی کیفیت دانست.

رئیس کمیته تولید ملی و حمایت از ساخت داخل مجلس نسبت به تداوم تولید یا مونتاژ خودروهای بی‌کیفیت و از رده خارج حتی در قالب همکاری مشترک با خودروسازان اروپایی هشدار داد و افزود: در قراردادهای جدید همکاری باید نسبت به انتقال فناوری و دانش فنی خودروهای از رده خارج اروپایی به شدت مراقب بوده و خودروسازان نباید از مونتاژ خودروهای از رده خارج اروپایی در دوران پسا تحریم خوشحال باشند، این مساله دردی را از صنعت خودروسازی کشور دوا نمی‌کند.

بیاتیان نخریدن خودروی نو توسط مردم را دارای تاثیرات کوتاه مدت و ناپایدار بر کیفیت خودروهای ایرانی دانست و افزود: با وضعیت فعلی شرکت‌های خوردوساز نخریدن خودرو با هدف کاهش قیمت دور از ذهن است.

نماینده مردم بیجار افزود: تاثیر دیگر نخریدن خودرو توسط مردم کوتاه شدن دست شورای رقابت از قیمت گذاری خودروست. نخریدن خودرو مقدمه آزادسازی قیمت خودرو بر اساس بازار عرضه و تقاضاست.

وی افزود: تعیین قیمت خودرو بر اساس اقبال یا بی‌رغبتی مردم در کنار نخریدن خودروهای خارج از رده و پر مصرف، موجب تطبیق تولیدات خودروسازان بر اساس سلیقه و نیاز مشتریان می‌شود.

رئیس کمیته تولید ملی و حمایت از صنایع داخلی با اشاره به نقش لوازم یدکی چینی در سرعت گرفتن و گسترش حرکت نخریدن خودرو، گفت: توسعه خودورهای بی‌کیفیت چینی و گسترش استفاده از لوازم یدکی نامرغوب چینی درخودروهای ایرانی موجب افزایش بی رغبتی مردم به خریدن خودروهای ایرانی شده است.

دراین حال یک عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس دلیل ادامه یافتن تولید خودروهای بی‌کیفیت و پرمصرف داخلی را وجود مشتریان داخلی و منطقه‌ای دانست.

کمال الدین پیرموذن گفت:‌ عقل و منطق در دنیای پررقابت تولید خودروها ایجاب می‌کند سایپا و ایران خودرو خود را در معرض علم روز و بهره وری قرار دهند تا سطح کیفی تولیداتشان به مرز استاندارها نزدیک شود.

نماینده مردم اردبیل در مجلس تولید خودروهای از رده خارج توسط خودروسازان داخلی را عامل بی‌اعتباری برندهای داخلی خودرو دانست خاطر نشان کرد: قیمت تمام شده پایین‌تر پراید و پژو 405 مشتریانی را در آسیای میانه و عراق و سوریه به خود جلب کرده است اما سزوار نیست صنعت خودروسازی کشور پس از موفقیت دیپلماسی سیاسی همچنان معیوب باقی بماند.

وی خواستار جذب مشارکت موثر سرمایه گذار خارجی شد و افزود: باید به سمت تولید خودروهای با قابلیت رقابت با برندهای بین‌المللی حرکت کرد. بنده هرگز این استدلال را که به دلیل وجود خریدار خودروهای بی‌کیفیت تولید می‌کنیم را قبول ندارم. ایران به دلیل تولید خودروهای غیر ایمن و جاده‌های غیر استاندارد در صدر کشورهای بیشترین تلفات جاده‌ای در جهان قرار داده است.

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با رد تاثیر مثبت خودروهای چینی بر تولید خودروهای ایرانی گفت: اگر خودروهای چینی باعث تولید خودروهای با کیفیت در ایران شده بود امروز در راس کشورهای با بیشترین تلفات جاده‌ای قرار نمی‌گرفت.

پیرموذن با اشاره به جایگاه استراتژیک ایران در خاورمیانه و آسیای میانه و نیروی انسانی ارزان گفت:‌ ایران قابلیت تبدیل شدن به هاب منطقه را داراست. باید از طریق سرمایه گذاری خارجی و حمایت مجلس و دولت از صنعت خودروسازی از تاخت خودروهای بی‌کیفیت چینی در جاده‌های ایران جلوگیری کرد.

***رقابت برای واردات قطعات چینی

دراین خصوص همچنین یک عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفت: فقدان شرایط رقابت در صنعت خودروسازی، قطع همکاری شرکای خودرویی ایران و ضعف مدیریتی خودروسازان کشور موجب تداوم تولید مدل‌های از رده خارج و پر مصرف خودروهای ایرانی شده است.

ابوالقاسم جراره گفت: قید نشدن موضوع انتقال دانش فنی ساخت خودرو در قراردادهای گذشته خودروسازان و انحصاری بودن بازار خودرو دلیل تولید خودروهای بی‌کیفیت ایرانی است.

نماینده مردم بندر عباس در مجلس قطع همکاری خودروسازان اروپاپی با ایران را از عمده دلایل گرایش خودروسازان ایرانی به خودروهای چینی دانست و افزود: خودروهای چینی فاقد کیفیت ساخت و ایمن استاندارد هستند ولی به دلیل قطع دسترسی خودروسازان ایرانی به خودروسازان اروپایی، صنعت خودروسازی کشور همانند بسیاری از صنایع دیگر، خودروهای چینی را جایگزین کردند.

وی افزود: خودروسازان ایرانی برای ارزان کردن تولید قطعات و لوازم یدکی چینی را وارد صنعت خودروسازی کشور کردند. چین بر اساس خواست مشتری کالا تولید می‌کند و این یعنی کالای تولید شده در چین بنا بر سفارش و کیفیت مد نظر مشتری انجام می‌شود.

این عضو کمیسیون صنایع و معادن کشور بازار خودروی کشور را مملو از لوازم یدکی و خودروهای چینی دانست و افزود:‌ وارد کنندگان خودرو و خودروسازان ایرانی برای حفظ منافع ناشی از ارزان سازی خودرو برای وارد کردن لوازم و قطعات یدکی و خودروهای اس کی دی و سی کی دی نامرغوب از چین به رقابت با یکدیگر پرداختند.

دیگر عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس هم دراین خصوص  با ناموفق دانستن صنعت خودروسازی کشور گفت: سال‌های سال است تولید کننده خودرو هستیم ولی خودروی باکیفیت نداریم.

محسن بیگلری گفت:‌ بهترین راه ممکن برای تولید خودروی ایرانی با کیفیت، مشارکت با خودروسازان بزرگ دنیاست.

نماینده مردم سقز و بانه در مجلس با بی‌کیفیت دانستن خودروهای داخلی گفت:‌ پراید، سمند و پژو نه خودروهای مطلوب مردم هستند و نه حافظ جان مردم در جاده‌ها. شاهد این مطلب نیز غیر ایمن بودن، غیر استاندارد بودن و غیر قابل اعتماد بودن خودروهای ایرانی حتی خودروهای نو شرکت‌های خودروسازی است.

وی تحریم خودروهای بی‌کیفیت داخلی توسط مردم را از موثرترین شیوه‌های مجبور کردن خودروسازان برای تولید خودروهای با کیفیت دانست و افزود: به دلیل غیر رقابتی بودن بازار داخلی خودرو مردم نمی‌توانند خودروسازان را به طور کامل تحریم کنند. شاید برخی بگویند به جای خودروهای داخلی، خودروهای چینی خریداری خواهند کرد، اما پاسخ این است که خودروهای چینی نیز فاقد استانداردهای ایمنی و کیفی هستند.

به گفته‌ی این عضو کمیسیون صنایع و معادن، چاره مشارکت خودرو سازان داخلی با شرکت‌های صاحب برندهای بزرگ خودروسازی جهان است.

***ورود کمیسیون اصل نود به واردات از چین

درعین حال رئیس کمیسیون اصل نودم قانون اساسی مجلس با بیان اینکه فقدان و جدان کاری در برخی قطعه‌سازها دیده می شود، گفت: برخی قطعه‌سازان، قطعات بی‌کیفیت چینی را به نام ایرانی عرضه می‌کنند.

محمدعلی پورمختار گفت: سال 90 مقام معظم رهبری بازدیدی از مجموعه ایران خودرو داشتند وایشان در آن بازدید تدابیری را ابلاغ کردند که  کمیسیون اصل نودم قانون اساسی پرونده‌ای برای پیگیری نحوه اجرای آن تدابیر گشوده است.

نماینده مردم کبودرآهنگ در مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: با عنایت به افزایش قیمت خودروها از اواخر سال  90 و ادامه این صعود در سالهای 91 و 92  وبا توجه به اعتراض های خریداران از  کیفیت خودروها ، خدمات پس از فروش،  قطعات و ایمنی خودروها  وبراساس شکایت‌هایی که از خودروسازان و شرکت‌های قطعه‌سازی به کمیسیون واصل شد، پرونده‌ای در کمیسیون تشکیل  وبررسی‌های مفصلی  دراین‌باره انجام گرفت.

وی ادامه داد: این پرونده با جدیت در کمیسیون اصل نود درحال پیگیری است و پس از نهایی شدن گزارش آن  ارائه خواهد شد.

این نماینده مردم در مجلس نهم، با بیان اینکه برخی قطعه‌سازان، قطعات بی‌کیفیت چینی را به نام قطعات ایرانی به مردم عرضه می‌کنند، افزود: گزارشاتی دریافت شده که قطعه‌سازان در کشور چین سفارش تولید قطعه به نام تولید  داخل داده‌اند و بعضا گمرک این موارد را لحاظ کرده و از ورود این قطعات به کشور جلوگیری کرده، اما متاسفانه این تخلفات همچنان وجود دارد.

پورمختار تصریح کرد: مشاهده این تخلفات از سوی برخی از خودروسازان و تولیدکنندگان قطعات در کشور نشانگر عدم وجدان کاری آنها است که بدون توجه به توانمندی و نیروی انسانی  داخلی دست به چنین اقداماتی می‌زنند.

رئیس کمیسیون اصل نودم قانون اساسی مجلس با بیان اینکه از مسئولان صنعت خودروسازی و تولیدکنندگان قطعات خواسته شده با حضور در کمیسیون توضیحات خود را ارائه کنند، گفت: با وزارت صنعت و معدن در دولت دهم مکاتباتی انجام شد ودر دولت یازدهم نیز این موضوع درحال پیگیری است.

همچنین عضو هیات رییسه کمیسیون صنایع و معدن مجلس دلیل بی کیفتی خودروهای داخلی را کمبود نظارت عنوان کرد و گفت: خودروسازان داخلی توان رقابت با محصولات وارداتی را ندارند،مگر اینکه با خودروهای بی کیفیت چینی قصد رقابت داشته باشند.

سیدمحمد بیاتیان در گفت و گو با خانه ملت در واکنش به گفته برخی مدیران خودروسازی مبنی بر اینکه دلیل کیفیت پایین خوردوهای داخلی، مواد اولیه بی کیفیت است، گفت: در یک مقطع زمانی، قیمت تمام شده قطعات خودرو در کشوری مانند چین پایین تر از ایران بود که این موضوع باعث شد بسیاری از کارخانه های قطعه سازی در داخل کشور تعطیل شوند.

نماینده مردم بیجار و گروس در مجلس شورای اسلامی افزود:بسیاری از قطعه سازان ترجیح دادند که محصولات را وارد و به اسم تولید داخلی روانه بازار کنند ، هرچند که به دلیل نوسان قیمت ارز، نرخ واردات هم افزایش یافت، اما همچنان این روند ادامه دارد.

وی ادامه داد: اگر تلاش ما در راستای فعال سازی کارخانه های قطعه سازی داخلی باشد بطور حتم کیفیت قطعات و خودروها افزایش خواهد یافت، چرا که به عقیده بنده مواد اولیه موجود در کشور با کیفیت هستند.

وی گفت: در حال حاضر یکی از دلایل تولید خودرو و قطعا بی کیفیت در کشور، مباحث نظارتی بوده و می توان با بالا بردن سطح استانداردها، کیفیت را افزایش داد.

عضو هیات رییسه کمیسیون صنایع و معدن مجلس در مورد اینکه آیا با برداشتن تعرفه واردات، خودرو سازان داخلی قادر به رقابت با محصولات خارجی هستند بیان کرد: بعید می دانم که خودروسازان داخلی توان رقابت با محصولات وارداتی را داشته باشند، مگر اینکه با خودروهای بی کیفیت چینی قصد رقابت داشته باشند.

وی افزود: همچنین اگر بنا به صفر کردن تعرفه واردات باشد اجازه ورود به خودروهای بی کیفیت داده نخواهد شد، اکنون خودروهای ما به روز نبوده و توان رقابت با محصولات با کیفیت خارجی را ندارند، پس باید تلاش ها در راستای نوآوری و افزایش کیفیت باشد.

***عرضه قطعات داخلی با برند چینی

این عضو هیأت رئیسه کمیسیون صنایع و معادن مجلس درباره عرضه قطعات خودرو ساخت داخل با برند چینی گفت: این موضوع از زمانی که نرخ ارز پایین بود رخ داد به طوری که در آن زمان هزینه تولید داخلی تقریبا بیش از واردات بود و بسیاری از قطعه سازان داخلی تولیدات خود را متوقف کردند و قطعات مورد نظر را با قیمت پایین تر در چین تولید و سپس با سود بالاتر به خودروسازان ایرانی فروختند که در حال حاضر نیز این اتفاق رخ می دهد.

دراین حال رئیس کمیسیون حمایت از تولید ملی و نظارت بر اصل چهل و چهارم قانون اساسی با بیان اینکه توزیع قطعات بی‌کیفیت چینی مصداق کلاهبرداری است، گفت: دستگاه‌های متولی رسیدگی کنند.

حمیدرضا فولادگر درباره توزیع قطعات بی‌کیفیت چینی از سوی برخی قطعه‌سازان خودرو با برند ایرانی، گفت: توزیع قطعات بی‌کیفیت چینی از سوی برخی قطعه‌سازان را پیش از این شنیده بودیم و دستگاه‌های نظارتی همچون سازمان استاندارد، موسسه بازرسی کیفیت، وزارت صنایع و معادن باید این موضوع را پیگیری کنند.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: باید کالاهای واداتی به کشور، در مبادی ورودی کنترل شوند تا مشخص شود از کدام مبادی وارد کشور می‌شوند و سپس برندشان تغییر می‌کند.

وی ادامه داد: سازمان استاندارد باید طبق قانون ارتقا کیفیت خودرو، کیفیت قطعاتی را که وارد کشور می‌شوند تائید کند.

این نماینده مردم در مجلس نهم، با بیان اینکه توزیع قطعات بی‌کیفیت چینی با برند ایرانی، مصداق کلاهبرداری است، گفت: توزیع قطعات ایرانی با برند چینی یا بالعکس مصداق بارز کلاهبرداری است که مراجع ذی‌صلاح باید به این تخلفات رسیدگی کنند.