میدان‌های شهر همه روزه محل تجمع افرادی است که کاری ندارند. کارگرانی که در کنار جدول خیابان‌ها و میدان‌های اصلی شهر نشسته اند، هر رهگذر و سرنشین خودرویی را کار تازه و کارفرمایی جدید تصور می‌کنند که قرار است در عوض انجام دادن کار برای وی، سفره آن شب خانواده هایشان با لقمه نانی هر چند فقیرانه پرشود.

چنین مردانی درآمد روزانه شان به شرایط آب و هوا، زور بازو و نظر صاحبان کار بستگی دارد.  «کارگران فصلی» هر صبح با این نگرانی از خواب برمی خیزند که مبادا امروز کاری پیدا نکنند و شرمنده زن و فرزند چشم به راه خود شوند. این افراد نه مزد دارند نه بیمه، از پاداش و عیدی هم که خبری نیست، بنابراین اگر بلایی سرشان بیاید معلوم نیست سرنوشت خانواده آن‌ها چه می‌شود.

یکی از کارگران روزمزد و فصلی در گفت‌وگو با خبرنگار ما بیان می‌کند: 53 سال دارم و از 20 سالگی کارگری می‌کنم و از آن زمان تاکنون هر روزم با این فکر که آیا امروز به سرکار می‌روم؟ می‌گذرد.

رضا احمدی ادامه می‌دهد: بیمه نیستم و نمی‌دانم تا چه سنی می‌توانم کار کنم تا بتوانم از پس مخارج زندگی برآیم یا اگر بلایی سرم بیاید خانواده ام چکار            کنند.

بدین ترتیب در حالی که این کارگران حتی در زمان کارکردن هم در معرض خطرهای جدی هستند، فصل سرما مشکل‌های آنان را صد چندان می‌کند.

 راهکاری اساسی لازم است

بسیاری از کشورها به‌دلیل ماهیت برخی فعالیت‌ها، با پدیده‌ای به نام «کارگران فصلی» روبه‌رو هستند. اما باید به گونه ای اصولی برنامه ریزی شود تا زندگی کارگران فصلی در زمان‌هایی که به کار اشتغال ندارند با مشکل جدی روبه‌رو نشود.

دبیر اجرایی خانه کارگر اصفهان نیز از تشدید بیکاری کارگران ساختمانی در فصل سرما خبر داده و از نداشتن درآمد این گروه از کارگران ابراز نگرانی می‌کند.

اصغر برشان در گفت‌وگو با «قدس» می‌گوید: سرما معضل قدیمی کارگران فصلی است و با آنکه در این زمینه چند سال سابقه کار دارند باید سر چهارراه‌ها بایستند تا شاید کاری به دست آورند، بنابراین فردای روشنی برای آن‌ها وجود ندارد.

وی می‌افزاید: کارگران ساختمانی زیر پوشش هیچ قانونی نیستند و اگر کارفرما حقوق آن‌ها را یک ماه یا چند ماه ندهد، نمی‌توانند به هیچ مرجعی شکایت کنند که این مسأله بزرگ‌ترین نگرانی را برای کارگران ساختمانی به وجود آورده است.

وی ضعیف بودن فضای تولید را از مهم‌ترین دلایل بیکاری توصیف کرد.

وی برقراری بیمه بیکاری برای کارگران فصلی و همچنین پیش بینی راهکارهایی برای آن دسته از کارگرانی که با از دست دادن شغل خود با شروع کار در ساختمان‌ها از درآمد حداقلی برخوردار شده اند، را ضروری می‌داند و تأکید می‌کند: باید به دنبال یافتن راهکارهای حمایت از کارگران فصلی باشیم و این راهکار باید به گونه ای باشد کارگرانی که در نیمه دوم سال بیکار می‌شوند از قدرت معیشت و درآمد حداقلی برخوردار شوند.

 به گفته این فعال کارگری، چنانچه کارگران مشاغل فصلی با اتمام طرح یا با شروع فصل سرد سال، شغل خود را از دست بدهند، طبق قانون کار با بهره مندی از حداقل مزایای بیمه می‌توانند هزینه زندگی خود و خانواده‌هایشان را تا مدتی تامین کنند.

 نابسامانی کارگران فصلی

بر اساس ماده 41 قانون کار، شورای عالی کار موظف است بر اساس درصد تورم سالانه اعلام شده توسط بانک مرکزی، حقوق کارگران را افزایش دهد، اما این افزایش به اندازه لازم صورت نمی‌گیرد و به همین خاطر شک و شبهه پیش می‌آید و همین جاست که این قانون زیر سؤال می‌رود، واقعیتی که مربوط به دستمزدهای اندک این کارگران و بی عدالتی هایی که در کارگاه‌های زیرزمینی و غیر رسمی اتفاق می‌افتد. به هر حال شمار روز افزون بیکاران در کشور، یافتن شغل را به یکی از مباحث مهم در بسیاری از خانواده‌ها تبدیل کرده است؛ بالا بودن نرخ بیکاری در برخی استان‌های کشور مشکلات فراوانی ایجاد کرده است، به گونه‌ای که برخی از جوانان به امید آنکه در شهرهای بزرگ بتوانند شغلی بیابند، ناچار به مهاجرت می‌شوند.

متناسب نبودن نیروی کار با فرصت‌های شغلی موجود در بازار سبب شده است افراد بیکار به هر کاری تن دهند، حتی کارهای بدون قرارداد که هیچ گونه تضمینی برای ادامه فعالیت و تأمین مخارج زندگی از این طریق وجود ندارد.

این کارگران و خانواده‌هایشان نه تنها پشتوانه ای برای فردای خود ندارند، بلکه با شانه خالی کردن سازمان‌های مربوط از بار مسؤولیت، مشکلات آن‌ها روز به روز بیشتر می‌شود. با وجود این هیچ فرد و یا نهادی از شمار واقعی این افراد و مشکلات آن‌ها اطلاع دقیقی ندارد و هیچ کس نمی‌داند کارگران فصلی، روزی چند ساعت کار می‌کنند و چه زمانی بازنشسته می‌شوند!

امید می‌رود نوع ارتباط کارگران فصلی با کارفرماها آن‌قدر از ضمانت قانونی برخوردار شود که اداره کار در صورت پایمال شدن حق و حقوق کارگران، طبق بند الف ماده 96 قانون کار در خصوص گرفتن حق این کارگران دست به اقدام قانونی بزند.