با وجود این گام نخست این فرآیند دیروز پیش از برداشته شدن با کارشکنی رژیم سعودی روبهرو شد. عربستان سعودی که روز پنجشنبه شماری از گروههای معارض را در کنار گروههای تروریستی مورد حمایت خود در ریاض گرد هم آورده بود تا ترکیب معارضه مورد نظر خود را به نشست سوریه تحمیل کند، پس از آنکه در اجرایی کردن ایده خود ناکام ماند این گروهها را مجاب کرد از شرکت در نشست دیروز انصراف دهند.
این در حالی بود که اختلافات عمده و شدید میان معارضان و گروههای تروریستی مورد حمایت عربستان حتی در نشست ریاض هم خودنمایی میکرد تا آنجا که گروه تروریستی «احرارالشام» در نیمه نشست از حضور در آن انصراف داد.
با این حال، رژیم سعودی زهر خود را بر نشست «ژنو3» ریخت و در نهایت معارضان سوری مورد حمایت خود را واداشت تا مذاکرات صلح سوریه را حداقل در این مقطع تحریم کنند.
«منذر ماخوس» سخنگوی مخالفان سوری که عربستان آنها را سازماندهی کرده و به نام «کمیته عالی مذاکرات» شهرت یافتهاند اعلام کرد جمعه در گفتوگوهای صلح غیرمستقیم با دولت سوریه تحت نظارت سازمان ملل، حضور نخواهند داشت و در عوض به نشستهای درونی خود در ریاض ادامه خواهند داد. در همین حال، «جرج صبرا» رئیس گروه موسوم به «شورای ملی سوریه» روز پنجشنبه مدعی شد هیأت مذاکره کننده معارضان سوریه، به ژنو سوئیس نخواهد رفت و به محض برداشته شدن موانع، هیأت معارضان راهی ژنو خواهند شد.
«ریاض الحجاب» رئیس هیأت مذاکره کننده معارضان سوریه و سومین سرشاخه جریان پراکنده مخالفان در گفتوگو با شبکه العربیه اعلام کرد این هیأت به ژنو خواهد رفت، ولی در گفت وگوها شرکت نخواهد کرد.
«ریاض الحجاب» که روزگاری نخست وزیر سوریه بود با این ادعا که در مذاکرات ژنو به علت شرایط بینالمللی کنونی، فرصتی برای نیل به صلح نمیبینیم بار دیگر بر لزوم برکناری بشار اسد تأکید کرد و گفت: اسامی که «دی میستورا» برای حضور در هیأت معارضان ارایه داده است، نماینده معارضان نیستند.
همزمان با این کارشکنیها، عربستان سعودی برای فشار بیشتر بر فضای مذاکرات، ادبیاتی تهدیدآمیز به کار گرفته و در روزهای اخیر از امکان مداخله نظامی در سوریه سخن گفته است.
کارشناسان بر این باورند که هدف عربستان از این معبر اعمال فشار بیشتر برای تحمیل پیش شرطها و گروههای تروریستی حامی خود بر مذاکرات و نوعی واکنش به فهرست دومی است که گفته میشود روسیه و آمریکا بر سر آن توافق کردهاند تا به عنوان معارضه طرف مذاکره با دولت اسد معرفی شود و ترکیب آن را گروههای معتدلتر تشکیل میدهند.
در واکنش به رخدادهای دو روز پیش، استفان دیمیستورا نماینده سازمان ملل متحد تأکید کرد معارضان سوری نباید این فرصت را از دست بدهند. وی گفت: راهی نیست جز اینکه این بار گفتوگوهای صلح به نتیجه برسد.
خودسری ریاض
حسین شیخالاسلام تحولات روزهای اخیر و تلاش عربستان برای بر هم زدن بازی مذاکرات «ژنو3» را نوعی واکنش به عقب ماندن سعودیها از روند توافقات بینالمللی بویژه توافقهای ضمنی روسیه و آمریکا برای معرفی یک گروه معتدل از معارضان دانسته و میگوید: یک تفکر غالب کنونی این است که گروههای معتدل نقشی واقعیتر و مؤثرتر در موفقیت روند مذاکرات صلح دارند و گروههای تروریستی باید حذف شوند.
هادی محمدی هم رفتار رژیم سعودی در تحریک گروههای معارض برای شرکت نکردن در اجلاس «ژنو3» و ادبیات تحریک کننده این کشور را مانعی بر سر راه مذاکرات صلح عنوان میکند.
این تحلیلگر مسایل منطقه با اشاره به بی اعتنایی عربستان به مأموریت استفان دیمیستورا نماینده سازمان ملل برای تهیه فهرست گروه مذاکره کننده معارضان سوری و اقدام خودسرانه در تشکیل یک گروه مذاکره از گروههای تروریستی مورد حمایت خود گفت: این خودشیفتگی و بلندپروازی ریاض موجب شده است روسیه و آمریکا به این نتیجه برسند که تیم مذاکرهکننده باید ترکیبی از گروههایی باشد که در نشستهای ریاض، قاهره و مسکو در ماههای گذشته حضور داشتهاند و گروههای تروریستی جیشالاسلام و احرارالشام و فیلق الرحمن و امثال آن از تیم مذاکرهکننده باید خارج شوند و روسها به جان کری اعلام کردهاند در صورت مخالفت عربستان، تحولات میدانی جنگ نتیجه نهایی را روشن خواهد کرد.
نزاع برای سهم بیشتر
حسن لاسجردی هم معتقد است، آنچه برای معارضه سوریه مهم است، اینکه مورد شناسایی قرار گیرند و بتوانند در آینده سیاسی سوریه نقش آفرینی کنند و به همین دلیل از طریق عربستان و ترکیه تلاش میکنند صندلیهای بیشتری را در میز مذاکرات به دست آورند تا به همان نسبت در آینده سوریه نقش آفرینی بیشتری داشته باشند.
این کارشناس مسایل بینالملل با اشاره به تشدید اختلاف میان دوستان و مخالفان حکومت سوریه بر سر تلاش عربستان و ترکیه برای گنجاندن گروههای تروریستی مورد حمایت خود در فهرست معارضه میافزاید: این موضوع به تحرکات مختلف در عرصه منطقهای و بینالمللی منجر شده که بر مذاکرات ژنو تأثیرگذار و در شرایط موجود مذاکرات را مبهم کرده است. لاسجردی میگوید: فشار ایران، روسیه، چین و عراق موجب شده تاکنون کسانی بر سر این میز بنشینند که در گذشته مرتکب جنایت نشدهاند و این مسأله ترکیه را که مخالف حضور کردها در مذاکرات و از حذف جبهة النصره عصبانی است و عربستان را که ناراضی از حذف گروههای مورد حمایت ناراضی است، عصبانی کرده است.
وی تأکید میکند: هنوز امیدواری هست که کشورهای دارای نقش در سوریه در مذاکره با نماینده سازمان ملل بتوانند ترکیبی را ارایه دهند که در دورهای بعدی مذاکرات مرضیالطرفین باشد.




نظر شما