* مجازات خودداری از کمک به مصدومان
انسان به دلیل اینکه موجودی اجتماعی است، نیاز به کمک دیگران دارد، بخصوص زمانی که ناتوان میشود و در معرض آسیب قرار میگیرد. پاسخ به این نیاز طبق اخلاق یک وظیفه و در اعتقادات دینی ما مسلمانان توصیه شرعی است. همچنین از نظر حقوقی تحت پوشش یک نظام قانونی قرار دارد.
محدث با بیان این مطلب ادامه میدهد: به عبارتی وقتی یک شهروند متوجه نیاز به کمک همنوع خود میشود و استمداد شخصی را میبیند، اگر به کمک او نرود، بداخلاقی اجتماعی کرده است.
وی ادامه میدهد: سال 1354 قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومان و رفع مخاطرات جانی تصویب شد. در این ماده واحده آمده است که اگر شخص یا اشخاصی در معرض خطر جانی باشند و بتوانیم به آنها کمک فوری برسانیم و از این کار خودداری کنیم، مرتکب جرم شدهایم. البته این ماده واحده چند پیش شرط را در نظر گرفته است، مثل اینکه مصدوم طلب کمک کرده باشد، فرد استطاعت کمک کردن داشته باشد، فرد از کمک کردن خودداری کند و کمک کردن خطر جانی برای فرد نداشته باشد.
* زندانی میشوند
این مدرس دانشگاه، جرم « کمک نکردن به مصدومان و آسیب دیدگان» را مشمول مجازات حبس جنحهای تا یک سال اعلام میکند و ادامه میدهد: اخلاق به ما حکم میکند وقتی فردی آسیب دیده است و به کمک نیاز دارد، به وی کمک کنیم. قاعده احسان هم طبق فرمایش قرآن همین مهم را مطرح میکند و مقررات و قوانین هم با وضع وظایف افراد، قرار گرفتن در این شرایط و اقدام به کمک را جزو وظایف و تخطی از آن را جرم میدانند. بر این اساس لازم است تا با کمک بموقع به حادثه دیده، برای نجات او اقدام کنیم. البته در این قانون بیان شده است که اگر شخصی وظیفه قانونی او کمک به مصدومان باشد و از این وظیفه قانونی خودداری کند تا دو سال حبس به عنوان مجازات برای او قابل اعمال است.
محدث با بیان اینکه این مجازات شامل مراکز درمانی که از کمک به مصدوم یا پذیرش آن خودداری میکنند نیز میشود، میگوید: برای قانون فرقی ندارد که مرکز درمانی خصوصی باشد یا دولتی، همین که اسم مرکز درمانی دارد، باید به مصدوم کمک برساند، در نتیجه اگر به این وظیفه خود عمل نکند، به حداکثر مجازات محکوم میشود.
* به مصدوم کمک کنید و از مأموران نترسید
سالها پیش مشکلی در کمکرسانی به مصدومان وجود داشت، اینکه فرد کمک کننده پایش گیر میافتاد. مثلاً کافی بود یک نفر، فردی تصادفی را به بیمارستان برساند، تا اثبات نمیکرد که ضارب نیست، به وی اجازه نمیدادند محل را ترک کند. مسألهای که به اعتقاد محدث با قانون کمکرسانی به افراد مصدوم برطرف شده است. وی در این باره نیز میگوید: این موضوع در قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومان پیشبینی شده است و برابر آن مأموران انتظامی نباید متعرض کسانی شوند که مصدوم را به مراکز درمانی میرسانند.
به اعتقاد این مدرس مرکز آموزش قوه قضاییه، همین مسأله به ظاهر ساده، موضوع مهمی است، زیرا برخی از مردم به دلیل ترس از برخورد قانونی، از رساندن مصدومان سانحه تصادف به مراکز درمانی و بیمارستانها خودداری میکردند، زیرا بیم آن را داشتند که متهم شناخته شده و مسؤولیت تصادف به آنها نسبت داده شود.
وی به شهروندان اطمینان میدهد که برابر بند چهار ماده واحده مجازات خودداری از کمک به مصدومان، «مأموران نباید متعرض به فرد کمکرسان که عامل سانحه و تصادف نبوده است، بشوند».
* قاعده احسان در اصلاحیه قانون مجازات
وی در بخشی از این گفتوگو خاطر نشان میکند: قاعده احسان در اصلاحیه قانون مجازات اسلامی در سال 1392 به شکل ماده واحد گنجانده شد و در ماده 510 قرار دارد. در این ماده آمده است که هر گاه شخصی با انگیزه احسان و کمک به دیگری، رفتاری را که به جهت حفظ مال، جان، عِرض و ناموس او لازم است انجام دهد و همان عملی که انجام میدهد موجب صدمه یا خسارت شود، در صورت رعایت مقررات قانونی و نکات ایمنی ضامن نیست.
این مدرس دانشگاه در این باره توضیح میدهد: فرض کنید شخصی در آتش گرفتار شده است و طلب کمک میکند، فردی برای کمک به او ناچار است در خانه را بشکند و وارد شود، در این صورت از نظر کیفری ضامن نیست و جرمی واقع نشده است.
* فرار بعد از تصادف ...
تصادف که رخ میدهد، راننده به قول معروف دست و پای خود را گم میکند و ترسیده است. در یک لحظه به همه چیز فکر میکند و هزار فکر و خیال به سرش میزند و در یک چشم به هم زدن باید تصمیم نهایی را بگیرد، باید تصمیم بگیرد که بماند و مجازات شود یا ... .
این بخش از صحبتهای محدث متعلق به آنهایی است که تصمیم دیگری میگیرند و پا روی پدال گاز میگذارند. وی با مهم شمردن موضوع کمک رساندن به آسیب دیدگان ناشی از تصادف میگوید: در ماده 719 قانون تعزیرات اسلامی نیز در خصوص مصدومان تصادفات رانندگی آمده است که هر گاه مصدوم احتیاج به کمک فوری داشته باشد و راننده با وجود امکان رساندن مصدوم به مراکز درمانی یا استمداد از مأموران انتظامی، از این کار خودداری کند یا به منظور فرار از تعقیب، محل حادثه را ترک و مصدوم را رها کند، حسب مورد بیش از دو سوم حداکثر مجازات جرم بیاحتیاطی هنگام رانندگی که منجر به فوت شود، بر او اعمال میشود.
به عبارتی، اگر برای یک تصادف ساده جریمه ریالی برای او در نظر بگیرند و در نهایت به خاطر جرح ملزم به پرداخت خسارت دیه شود، به خاطر فرار قانون برای وی حبس در نظر میگیرد و مثلا اگر جرم وی سه سال حبس داشته باشد، میزان حبس متواری پنج سال میشود.
محدث میگوید: خوشبختانه از نظر قانونی هیچ خلائی در حوزه کمک به مصدومان وجود ندارد، فقط باید به مردم آموزش بیشتری داده شود که هنگام کمک به مصدومان و حادثهدیدگان ناشی از تصادف، قانون با آنها کاری نخواهد داشت، مگر اینکه در مرکز درمانی خودشان اعلام کنند که مقصر تصادف هستند.
* مصدومان هم حق شکایت دارند
محدث در توضیح ضمانتهای اجرای قانون ماده واحد، مجازات خودداری از کمک به مصدومان میگوید: فرد نیازمند حق شکایت از کسی را دارد که از کمک به او خودداری کرده و حتی در صورت فوت، وراث شخص نیز امکان شکایت از فرد یا افرادی را که با وجود داشتن شرایط و موقعیت کمک، از اقدام به کمک برای نجات جان مصدوم خودداری کردند را دارند.
با این اوصاف باید توجه داشت که در موقع حادثه یا رویارویی با فردی که نیازمند کمک است، نوعی حق و تکلیف برای دو طرف ایجاد میشود، حقی اخلاقی که دین به آن تأکید دارد و قانون نیز بر آن صحّه گذاشته است تا «انسانیت» در تغییر و تحولات فرهنگی مخدوش نشود.
نظر شما