رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت با اعلام آمار سزارین در ایران به ذکر مهمترین عوامل مؤثر در این زمینه پرداخت.

۱. ترس از زایمان طبیعی

مهم‌ترین عامل از نگاه مسئولان وزارت بهداشت، ترس مادران از درد و عوارض زایمان طبیعی است. بسیاری از زنان باردار، حتی در شرایطی که منع پزشکی ندارند، سزارین را انتخاب می‌کنند.

۲. چرخه تکرارشونده سزارین

وقتی نخستین فرزند با سزارین متولد می‌شود، در بسیاری از موارد زایمان‌های بعدی نیز به سمت سزارین می‌رود. این موضوع به مرور سهم سزارین را در جامعه افزایش می‌دهد.

۳. انگیزه‌های اقتصادی

زایمان طبیعی زمان‌برتر و از نظر مسئولیت حرفه‌ای برای پزشک پرریسک‌تر است، اما پرداختی آن در مقایسه با سزارین چندان جذاب نیست. به همین دلیل بخشی از نظام ارائه خدمات درمانی نیز به طور غیرمستقیم به سمت سزارین سوق پیدا می‌کند.

۴. نگرانی‌های حقوقی پزشکان

در صورت بروز مشکل برای نوزاد هنگام زایمان طبیعی، پزشک ممکن است سال‌ها بعد نیز با شکایت و پرونده قضایی مواجه شود. این ریسک حقوقی، پزشکان را به انتخاب روش کم‌خطرتر از منظر مسئولیت قانونی سوق می‌دهد.

۵. عوامل فرهنگی و اجتماعی

به گفته سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، همان‌طور که ایران در برخی جراحی‌های زیبایی آمار بالایی دارد، در سزارین نیز نوعی گرایش فرهنگی شکل گرفته است. در برخی خانواده‌ها سزارین به عنوان روشی مدرن‌تر، راحت‌تر یا قابل برنامه‌ریزی‌تر تلقی می‌شود.

فاصله ایران با استانداردهای جهانی

بر اساس اعلام مسئولان وزارت بهداشت:

استاندارد پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد است.

در بسیاری از کشورهای جهان نرخ سزارین حدود ۳۰ درصد است.

نرخ سزارین در ایران به ۵۸ تا ۶۰ درصد رسیده و در برخی شهرها حتی تا ۸۵ درصد گزارش شده است.

وزارت بهداشت چه برنامه‌ای دارد؟

دو اقدام اصلی در دستور کار قرار گرفته است:

اختصاص بودجه تشویقی به دانشگاه‌های علوم پزشکی که بتوانند میزان زایمان طبیعی را افزایش دهند.

افزایش کارانه زایمان طبیعی برای پزشکان و کادر درمان با هدف ایجاد انگیزه بیشتر.

آموزش و فرهنگ‌سازی؛ راهکار توقف روند رو به رشد سزارین در ایران

آمار ۶۰ درصدی سزارین نشان می‌دهد که مشکل تنها با توصیه به مادران برای انتخاب زایمان طبیعی حل نخواهد شد. کاهش این نرخ نیازمند اصلاح همزمان چند حوزه است: آموزش و فرهنگ‌سازی برای کاهش ترس از زایمان، بهبود خدمات بی‌دردی و مراقبت‌های مامایی، اصلاح نظام پرداخت به پزشکان و کاهش ریسک‌های حقوقی زایمان طبیعی. بدون چنین اصلاحاتی، بعید است روند رو به رشد سزارین در ایران متوقف شود.