وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنی‏ فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذینَ یُلْحِدُونَ فی‏ أَسْمائِهِ سَیُجْزَوْنَ ما کانُوا یَعْمَلُونَ؛ و نیکوترین نام‌ها برای خداوند است، پس خداوند را با آنها بخوانید و کسانی را که در اسم‌های خدا به کژی و مجادله میل دارند (و به جنگ و ستیزه می‌پردازند و صفات خدا را بر غیر او می‌نهند) رها کنید. آنان به زودی به کیفر آنچه می‌کردند، خواهند رسید.(اعراف، ۱۸۰)
گرچه همه نام‌ها و صفات الهی نیکوست و خداوند همه کمالات را دارد که قابل احصاء و شماره نیست، امّا در روایات بر ۹۹ اسم تکیه شده که در کتب اهل‏ سنت مانند صحیح مسلم، بخاری، ترمذی نیز آمده است. و هر کس خدا را با آنها بخواند، دعایش مستجاب می‏ شود. و هر کس آنها را شماره کند ، اهل بهشت است، البتّه منظور تنها شمردن لفظی و با حرکات لب نیست، بلکه توجّه و الهام گرفتن از این صفات و اتّصال به آنهاست.
این ۹۹ اسم، عبارتند از: «اللّه، اله، الواحد، الاحد، الصمد، الاول، الآخر، السمیع، البصیر، القدیر، القاهر، العلی، الاعلی، الباقی، البدیع، البار، الاکرم، الظاهر، الباطن، الحی، الحکیم، العلیم، الحلیم، الحفیظ، الحق، الحسیب، الحمید، الحفی، الرب، الرحمن، الرحیم، الذارء، الرازق، الرقیب، الرؤوف، الرائی، السلام، المؤمن، المهیمن، العزیز، الجبار، المتکبر، السید، السبوح، الشهید، الصادق، الصانع، الطاهر، العدل، العفو، الغفور، الغنی، الغیاث، الفاطر، الفرد، الفتاح، الفالق، القدیم، الملک، القدوس، القوی، القریب، القیوم، القابض، الباسط، قاضی ‏الحاجات، المجید، المولی، المنان، المحیط، المبین، المقیت، المصور، الکریم، الکبیر، الکافی، کاشف الضر، الوتر، النور، الوهاب، الناصر، الواسع، الودود، الهادی، الوفی، الوکیل، الوارث، البر، الباعث، التواب، الجلیل، الجواد، الخبیر، الخالق، خیر الناصرین، الدیان، الشکور، العظیم، اللطیف، الشافی».
در قرآن، اسامی خدا تا ۱۴۵ نام آمده و عدد ۹۹ در روایات، یا برای این است که برخی نام‏ها قابل ادغام و تطبیق بر بعض دیگر است یا مراد این است که این نام‏ها در قرآن نیز هست، نه اینکه فقط این تعداد باشد. در بعضی آیات، مضمون این نام‏ها وجود دارد. مثلاً «صادق»، به عنوان نام خدا در قرآن نیست ولی آیه‏ «و من أصدق من اللّه قیلاً» یعنی چه کسی راستگوتر از خداست؟ آمده است. در برخی روایات و دعاها مانند دعای جوشن کبیر، نام‏های دیگری هم برای خدا بیان شده است، البته بعضی از اسمای حسنای الهی، آثار و برکات و امتیازات خاصی دارد. فخر رازی می‏‌گوید: همه صفات خداوند به دو چیز برمی ‏گردد: بی‌‏نیازی او و نیاز دیگران به ‏او.
امام صادق (ع) فرمود: به خدا سوگند، اسمای حسنی ماییم، یعنی صفات الهی در ما منعکس شده است و ما راه شناخت واقعی خداییم. طبق این احادیث، جمله‏ «ذروا الّذین یلحدون»، به ما می‌گوید که به ملحدین فضایل اهل‏بیت ‏(ع) تکیه و اعتنا نکنید.
در روایت دیگری امام رضا (ع) فرمودند: ما اهل‏ بیت ‏(ع) اسمای حسنای خدا هستیم که عمل هیچ‌کس بدون معرفت ما قبول نمی‌شود. «نحن واللّه الاسماء الحسنی الّذی لایقبل اللّه من احد عملاً الاّ بمعرفتنا»
عبارت «الاسماء الحسنی»، چهار بار در قرآن آمده است. اسمای حسنی‏ سه مصداق دارد: صفات الهی، نام‏های الهی و اولیای الهی.
امام رضا (ع) فرمود: هرگاه به شما مشکلات و سختی روی آورد، به وسیله‏ ما از خداوند کمک بخواهید و سپس فرمود: «وللّه الاسماء الحسنی فادعوه بها»
امام رضا (ع) فرمود: «ان الخالق لا یوصف الا بما وصف به نفسه» آفریدگار، جز به آنچه خود توصیف کرده، وصف نمی‌‏شود. یعنی نمی‏ توان از پیش خود بر خدا نام نهاد، مثلاً او را عفیف و شجاع و امثال آن نامید.
اسم، نمایانگر مسمی است، ذات خداوند مقدس است، نام او هم باید مقدس باشد. بنابراین هم ذات خدا را باید منزّه شمرد، «سبحانه عما یشرکون» و هم نام او را تنزیه کرد. «سبح اسم ربک الاعلی» لذا قرار دادن نام دیگران در ردیف نام خدا جایز نیست و نمی‌‏توان گفت: به نام خدا و خلق.
شهید مطهری می‌‏گوید: نام‏های خداوند جنبه علامت ندارند بلکه نمایان‏گر صفت و حقیقتی از حقایق ذات مقدس او می‌‏باشند.
امام صادق ‏(ع) ذیل این آیه فرمود: غیر خدا را با اسم‏های الهی نام ننهید و آن‌گاه به مناسبت جمله «یلحدون فی اسمائه» فرمود: «یضعونها فی غیر مواضعها» آنان نام‏های الهی را در غیر مورد آن بکار می‌‏برند و با این کار، مشرک می‏‌شوند و به همین دلیل خداوند فرمود: و ما یؤمن اکثرهم باللّه و هم مشرکون» ایمان اکثر مردم با شرک همراه است.

منبع: کتاب دقایقی با قرآن

نویسنده: آمنه مستقیمی

انتهای گزارش/