مسجد گوهرشاد در سال ۸۲۱ قمری افتتاح شد و در مراسم افتتاح آن، شاهرخ تیموری حضور داشت. این مسجد به اهتمام گوهرشاد بیگم، همسر شاهرخ و معماری کم نظیر قوام الدین بن زین الدین بنا گردید. بر خلاف باور عموم، بنای مسجد و به ویژه گنبد آن در طول تاریخ بارها مرمت و یکی دوبار تجدید بنا شده، تا آنجا که دستکم در فضای تزئینی روی گنبد - که الگوی دو پوسته دارد - همه چیز دستخوش تغییر شده است. آخرین مرمت در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی و با نظارت روانشاد مهندس عباس آفرنده انجام شد.
بنابراین، الگوی تزئین گنبد مسجدی که امروز می بینیم، با آنچه در دوره تیموری و زمان ساخت وجود داشت، تفاوت دارد. حالا سئوال این است که الگوی اولیه تزئینات روی گنبد مسجد گوهرشاد چه شکلی بوده و مردم، وقتی حدود ۶۰۰ سال قبل به حرم مشرف میشدند، چه گنبدی را مشاهده میکردند؟ پاسخ به این پرسش را باید در معماری دوره تیموری جستجو و نمونه های آن دوره را بررسی کنیم؛ نمونه های مانند گور امیر (مقبره امیرتیمور گورکانی) در سمرقند که در ازبکستان امروزی قرار دارد، از هر نظر برای این کار مناسب است. این نمونه ها نشان میدهد که تزئینات روی گنبد، الگوی «خیاری» داشته است، همین الگویی که در تصاویر مشاهده میکنید.





نظر شما