در ادامه سلسله رهنمودهای رفتاری برای ارتقای تابآوری شناختی در جامعه، پنجمین شماره از گزارههای آموزشی و فرهنگی با محور هویت و ارتباطات اجتماعی توسط انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه منتشر شده است؛ مجموعهای که میکوشد نسبت میان شکلگیری هویت فردی و کیفیت ارتباطات اجتماعی را تبیین کند و از تأثیر متقابل این دو بر سلامت روانی و اجتماعی جامعه سخن بگوید.
بر اساس این گزاره، شبکههای اجتماعی، گروههای همسالان، خانواده و جامعه همگی در فرایند شکلگیری هویت نقش دارند و ازسویدیگر، هویت هر فرد نیز بر نوع، کیفیت و عمق ارتباطات او اثر میگذارد. درک این رابطه پویا، به گفته این مجموعه، کلید فهم بهتر خود و جامعهای است که در آن زندگی میکنیم.
در این مجموعه، چند مؤلفه رفتاری برجسته شده است؛ از جمله احترام به تفاوت که بر تمایز میان اختلافنظر و دشمنی تأکید دارد و جامعه تابآور را جامعهای میداند که تفاوتها را میپذیرد. همچنین در بخش ارتباط آفلاین بر اهمیت گفتوگوی حضوری، ارتباط چشمی و قرارهای بدون گوشی همراه تأکید شده و آمده است که ارتباط چشمی، سوخت تابآوری است.
در ادامه، فرهنگسازی محبت نیز موردتوجه قرار گرفته است؛ بخشی که بازنشر محتوای مثبت، هویتساز و فرهنگی را عاملی مؤثر در شکلدهی به سلیقه و فرهنگ عمومی میداند. در این نگاه، آنچه دیده و بازنشر میشود، بر شکلگیری ذهنیت فردی و جمعی اثر میگذارد و میتواند به تقویت هویت فرهنگی جامعه کمک کند. از دیگر محورهای این مجموعه، گسترش مشترکات است؛ جایی که بر ضرورت یافتن نقاط اشتراک در بحثهای داغ و پرتنش تأکید شده و آمده است: 《پل بساز، دیوار نکش》. این پیام، بر اهمیت همدلی، کاهش تنش و حرکت از تقابل به سمت تفاهم دلالت دارد.
همچنین در بخش انتقاد سازنده یادآوری شده است که 《نقد، زمانی اثربخش است که همراه با پیشنهاد عملی و راهحل باشد؛ چرا که انتقاد بدون راهحل، بهجای اصلاح، میتواند به ناامیدی بیفزاید》. این رویکرد، نقد را از سطح گلایه و تخریب فراتر برده و آن را به ابزاری برای بهبود و اصلاح تبدیل میکند.
مجموع این رهنمودها نشان میدهد که تابآوری شناختی، تنها یک مفهوم فردی نیست، بلکه در بستر روابط انسانی، نحوه گفتوگو، نوع مواجهه با تفاوتها، شیوه نقدکردن و حتی انتخاب محتوای مصرفی در فضای مجازی شکل میگیرد. از این منظر، هر رفتار روزمره میتواند در ساختن یا تضعیف سرمایه اجتماعی نقش داشته باشد.
این مجموعه توسط انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) و با الهام از کتاب سهم تو در جامعه تابآور از انتشارات ستاد راهبری توسعه علوم و فناوریهای شناختی منتشر شده است.
شایانذکر است، این مجموعه پیشتر نیز در چهار شماره نخست خود، به ترتیب با معناسازی مثبت و امید و محورهای نوآوری و یادگیری مستمر و تجربههای مشترک، ایدههای تازه و از منبع خوانی تا دیدگاه سوم ارائه شده بود و تلاش دارد با زبانی ساده، کاربردی و قابلفهم، رفتارهایی را برجسته کند که به تقویت سلامت شناختی و روانی افراد در مواجهه با چالشهای روزمره کمک میکند.
نظر شما