جنگ تأثیرات عمیقی بر زندگی افراد دارای معلولیت و بیماران مزمن می‌گذارد؛ افرادی که پیش از این با محدودیت‌های جسمی و روانی روبه‌رو بودند، اکنون با پیامدهای جنگ، کمبود امکانات، خطر جابه‌جایی و فشارهای روحی مضاعف مواجه هستند. این شرایط می‌تواند به تشدید معلولیت، کاهش استقلال، افزایش وابستگی، ابتلا به اختلالات روانی و حتی تهدید جان آن‌ها منجر شود. در چنین وضعیتی، استمرار خدمات توانبخشی برای این گروه اهمیت بیش از پیش می‌یابد.

با توجه به محدودیت‌های ایجاد شده در ادامه فعالیت مراکز توانبخشی، سازمان بهزیستی به سمت توسعه خدمات غیرحضوری رفته است. اکنون ۱۵۲۰ مرکز بهزیستی خدمات توانبخشی را از طریق تماس تصویری، تماس تلفنی و بسته‌های آموزشی به صورت مجازی ارائه می‌کنند؛ اقدامی که نقش مهمی در حفظ تداوم مراقبت، کاهش هزینه‌ها و دسترسی معلولان در سراسر کشور، به‌ویژه مناطق دورافتاده دارد.

فاطمه عباسی، معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور، در توضیح شیوه‌های ارائه خدمات گفت که خدمات مجازی در دو قالب آنلاین (برخط) و آفلاین (بدون نیاز به اینترنت) ارائه می‌شود. در بخش آنلاین، ارتباط تصویری با استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی ایمن مانند روبیکا و بله برقرار می‌شود. در شیوه آفلاین نیز محتواهای آموزشی شامل کلیپ، موشن‌گرافی، پادکست و بروشور برای خانواده‌ها ارسال می‌شود.

به گفته عباسی، این آموزش‌ها توسط همان درمانگران و کارشناسان مراکزی ارائه می‌شود که افراد دارای معلولیت پیش از جنگ خدمات حضوری‌شان را از آن‌ها دریافت می‌کردند.

او همچنین تأکید کرد که ارائه خدمات تنها محدود به مجازی نیست و بسته به شرایط استان‌ها، موقعیت جغرافیایی مراکز و تصمیمات ستادهای استانی، شکل ارائه خدمات می‌تواند حضوری، مجازی یا ترکیبی باشد. بر اساس آمار ارائه‌شده، ۳۹۶ مرکز به صورت حضوری، ۱۴۶ مرکز به شکل ترکیبی و ۹۷۸ مرکز به طور کاملاً غیرحضوری فعالیت می‌کنند.

عباسی درباره چالش‌های موجود در مسیر توانبخشی مجازی گفت که مهم‌ترین مشکل، نگرانی از قطع یا کاهش سرعت اینترنت است؛ مسئله‌ای که می‌تواند ارائه خدمات را مختل کند. او توضیح داد که برای جلوگیری از توقف روند مراقبت، بخشنامه‌ای صادر شده است تا در صورت قطع اینترنت، مراکز موظف باشند بسته‌های آموزشی هفتگی را در اختیار خانواده‌ها قرار دهند و از طریق تماس تلفنی روند آموزش و تمرین‌ها را پیگیری کنند.

به‌رغم دشواری‌های موجود، سازمان بهزیستی تلاش دارد با ترکیب روش‌های حضوری و غیرحضوری، روند توانبخشی افراد دارای معلولیت حتی در زمان جنگ نیز بدون وقفه ادامه یابد.