ساکنان آوارهشده در پی هفتهها درگیری میان اسرائیل و حزبالله، پس از اعلام آتشبس ۱۰ روزه از سوی دونالد ترامپ، به بازگشت تدریجی به بخشهایی از لبنان روی آوردهاند. این جنگ که در بستر تنش گستردهتر میان آمریکا و ایران گسترش یافت، خسارات گستردهای بهویژه در جنوب لبنان و حومه جنوبی بیروت بر جای گذاشت و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرد.
بازگشتهای محتاطانه در میان ویرانی
اگرچه برخی خانوادهها برای بررسی وضعیت خانههای خود بازگشتهاند، بسیاری همچنان در بازگشت دائمی تردید دارند. محلههای کامل به ویرانه تبدیل شدهاند، زیرساختهای حیاتی آسیب دیده و شرایط زندگی بسیار دشوار است. برای بسیاری از آوارگان، این بازگشت بیشتر جنبه موقت دارد و از سر ناچاری است تا نشانهای از اطمینان به صلح پایدار.
آتشبس شکننده در میدان
با وجود اینکه آتشبس تا حد زیادی برقرار مانده، گزارشهایی از نقض آن، از جمله گلولهباران در جنوب لبنان، نشاندهنده شکنندگی وضعیت است. ارتش لبنان از غیرنظامیان خواسته است بازگشت به برخی مناطق را به تعویق بیندازند؛ موضوعی که نگرانیها درباره ازسرگیری سریع درگیریها را تشدید کرده است. نبود اعتماد متقابل میان طرفها همچنان بقای این آتشبس را تهدید میکند.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو اعلام کرده است نیروهای اسرائیلی یک «منطقه امنیتی» در جنوب لبنان را حفظ خواهند کرد و بهطور کامل عقبنشینی نمیکنند. اسرائیل تأکید دارد که برای تضمین امنیت بلندمدت، حزبالله باید خلع سلاح شود؛ در حالی که حزبالله حضور نظامی اسرائیل را دلیلی برای ادامه مقاومت مسلحانه میداند. این مواضع متضاد، یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق پایدار است.
پیامدهای انسانی و تلاشهای دیپلماتیک
این جنگ تلفات انسانی سنگینی برجای گذاشته و بحران انسانی را تشدید کرده است. آوارگی گسترده، تخریب خانهها و اختلال در معیشت، جوامع محلی را در وضعیت دشواری برای بازسازی قرار داده است. حتی در مناطقی که ساختمانها سالم ماندهاند، آثار روانی و اقتصادی جنگ بازگشت به زندگی عادی را پیچیده کرده است.
در سطح دیپلماتیک، واشنگتن در حال فشار برای آغاز مذاکرات گستردهتر است و برنامههایی برای گرد هم آوردن رهبران اسرائیل و لبنان در پای میز گفتوگو مطرح شده است. هدف، تبدیل آتشبس موقت به توافقی پایدارتر است، هرچند چالشهای سیاسی و امنیتی همچنان پابرجاست.
بازگشت نسبی غیرنظامیان نشانهای از کاهش موقت تنشهاست، اما به معنای پایان درگیری نیست. آتشبس فعلی تنها یک پنجره محدود برای دیپلماسی ایجاد کرده است، در حالی که شکنندگی آن بازتابی از مشکلات ساختاری عمیقتر، از جمله وضعیت نامشخص نقش حزبالله و راهبرد امنیتی اسرائیل است.
تا زمانی که پیشرفتی واقعی در حل این اختلافات بنیادین حاصل نشود، آرامش کنونی میتواند صرفاً وقفهای در چرخه تکرارشونده خشونت باشد. تجربه این بحران نشان میدهد که آتشبسهای کوتاهمدت بهتنهایی قادر به حل منازعات ژئوپلیتیکی و ایدئولوژیک ریشهدار نیستند. صلح پایدار نهفقط به توافق سیاسی، بلکه به بازسازی اعتماد و پرداختن به ریشههای بیثباتی در منطقه نیاز دارد.
نظر شما