این گزارش علمی با تکیه بر خطبه ۱۱ نهجالبلاغه، به کالبدشکافی فرامین امیرالمؤمنین (ع) در هنگام سپردن پرچم به فرزندشان در جنگ جمل میپردازد. این محتوا که تحت نظارت معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه تولید شده، چهار شاهکلید راهبردی را از منظر علوم نوین رفتارشناسی مورد واکاوی قرار داده است.
تمرکز پولادین با تکنیک «عَضَّ عَلَی النَّواجِذِ»
در نخستین بخش از این تحلیل شناختی، به فرمان «دندانها را به هم بفشار» پرداخته شده است. در منطق روانشناسی نظامی، این حرکت فیزیکی نهتنها یک واکنش ساده برای مهار ترس، بلکه تکنیکی برای مدیریت اضطراب و افزایش تمرکز در لحظات بحرانی است.
فشردن دندانها به سیستم عصبی پیام میدهد که فرد در وضعیت تسلط قرار دارد. این عمل باعث میشود کاسه سر در برابر ضربات احتمالی مقاومتر شده و از سوی دیگر، با مهار هیجانات کاذب، تمام توان ذهنی رزمنده بر هدف اصلی متمرکز شود تا از پراکندگی فکر در میدان نبرد جلوگیری شود.
لنگرگاه اقتدار و پیام نفوذناپذیری به جبهه مقابل
دومین تکنیک مورد بررسی، فرمان «تِدْ فِی الأرْضِ قَدَمَکَ» یا همان کوبیدن قدمها، چون میخ بر زمین است. کارشناسان انجمن علمی واحد اسرار دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) معتقدند در منطق مبارزه، ثبات فیزیکی دقیقاً مبنای ثبات روانی است؛ رزمندهای که پاهای خود را در زمین قفل میکند، نهتنها در برابر شوکهای ناگهانی دشمن مقاوم میشود، بلکه یک پیام ناخودآگاه بصری مبنی بر اقتدار، نفوذناپذیری و اعتمادبهنفس بالا را به رقیب مخابره میکند. این وضعیت جسمانی، لنگرگاهی برای حفظ آرامش درونی در میان هیاهوی جنگ محسوب میشود.
شکستن توهم کثرت دشمن با نگاه به افقهای دور
تکنیک سوم با عنوان «شکستن توهم کثرت با نگاه به افق» بر اساس عبارت «ارْمِ بِبَصَرِکَ أَقْصَی الْقَوْمِ» تبیین شده است. این ترفند ناب شناختی به رزمنده میآموزد که برای غلبه بر ترس، باید چشم به دورترین نقطه لشکر دشمن بدوزد. زمانی که کل لشکر در یک قاب و به صورت یک مجموعه واحد دیده شود، ذهن آن را محدود و قابل شکست ارزیابی میکند. در مقابل، تمرکز بر صفوف نزدیک باعث میشود تعداد دشمن در نگاه رزمنده بینهایت به نظر برسد؛ لذا نگاه به افق، ابهت پوشالی تعداد زیاد رقیب را در ذهن در هم میشکند.
اوج شجاعت روانی با واگذاری جان به خداوند
در نهایت، تکنیک چهارم و عالیترین مرتبه این راهبرد، فرمان «أَعِرِ اللَّهَ جُمْجُمَتَکَ» است. از منظر روانشناسی کمال، زمانی که فرد از «وضعیت بقا» فراتر میرود و آرمان خود را به امری متعالی و جاودانه پیوند میزند، ترس از مرگ که بزرگترین عامل تضعیف روحیه در جنگ است، به کلی زائل میشود.
این سطح از یقین و سپردن خود به نصرت الهی، رزمنده را به چنان سطح بالایی از تابآوری و شجاعت میرساند که هیچ فشار روانی یا تهدیدی نمیتواند در اراده او خلل ایجاد کند.
لازم به ذکر است، این انجمن پیش از این نیز در نهمین شماره از این سلسلهمطالب با عنوان «معجزه روالها»، به نقش عادتهای کوچک روزانه در کاهش اضطراب دوران بحران پرداخته بود. در آن گزارش با استناد به کتابهایی، چون «عادتهای اتمی»، راهکارهایی نظیر تنفس عمیق، مدیریت خواب و دوری از نمایشگرها به عنوان «جزیرههای ثبات» برای بازگرداندن امنیت به ذهن معرفی شده بود.
همچنین، بررسی «ترومای بیننسلی» و نقش روایتگری در ترمیم جمعی، در کنار تدوین راهنمای «سلامت در کلاسهای مجازی» با ارائه تکنیکهای مدیریت تمرکز و ارگونومی، از دیگر اقدامات علمی و ترویجی انجمن علمی روانشناسی واحد اسرار دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) بوده است که با هدف ارتقای تابآوری و سلامت روان جامعه دانشگاهی به سرانجام رسیده است.
نظر شما