لوله پلیمری یکی از محصولات پرمصرف در حوزه ساختمان‌سازی و آبیاری کشاورزی است که پس از حمله آمریکا به کارخانه پتروشیمی جم و امیرکبیر، شاهد افزایش قیمت خیلی زیاد این محصول در بازارهای کشور از جمله مشهد بودیم. این افزایش قیمت در برخی موارد تا ۳۰۰درصد هم بوده و سبب کاهش قدرت خرید خرده‌فروشان و مردم برای ساختمان‌سازی شده است.
با توجه به اهمیت این محصول در چرخه ساختمان‌سازی و اثری که بر آن خواهد داشت، به بررسی دقیق‌تر این موضوع پرداختیم.

لوله موجود؛ اما گران

برای بررسی، ابتدا سری به بازار لوله‌ و لوازم بهداشتی ساختمان در مشهد زدیم و به سراغ یکی از مغازه‌های خرده‌فروشی لوله رفتیم. مغازه‌دار در مورد قیمت لوله‌های پلیمری می‌گوید: قیمت‌ها متفاوت است؛ لوله آب پلیمری شاخه‌ حدود ۴ متری ۴۰۰ و ۵۰۰ هزار تومان است. کمتر از این قیمت نداریم.
او درباره تفاوت قیمت‌ها نسبت به گذشته بیان می‌کند: تا پیش از این، قیمت لوله‌ها شاخه‌ای ۱۰۰ و ۲۰۰ هزار تومان بود. این فروشنده درباره موجودی بازار نیز عنوان می‌کند: با وجود گرانی؛ اما لوله برای فروش داریم.

بازار لوله معطل لیست قیمت کارخانجات

فروشنده دیگر قیمت عرضه لوله‌ آب پلیمری را متری ۸۳ هزار تومان عنوان می‌کند؛ اما برای فروش لوله فاضلاب ماجرا متفاوت می‌شود و می‌گوید: چون هنوز کارخانجات لیست قیمت برای لوله فاضلاب نداده‌اند، از این نوع لوله نمی‌فروشیم؛ اما در بازار همکاران سه چهار برابر قیمت لیست کارخانه‌ها، لوله فاضلاب را می‌فروشند. در جریان این موضوع باشید، چون مرتکب این تخلف می‌شوند، به شما فاکتور هم نمی‌دهند. الان لوله‌ای را که قیمتش ۲میلیون تومان است، برخی از همکاران ۸ میلیون تومان می‌فروشند.
او با بیان اینکه اگر کارخانه‌ها لیست قیمت بدهند، نرخ لوله فاضلاب کمتر از آن چیزی است که همکاران به خریداران می‌دهند، اظهار می‌کند: همه فروشندگان، کالا را موجود دارند؛ اما تا لیست قیمت کارخانه نیاید، متأسفانه خیلی بی‌حساب و کتاب قیمت‌های فضایی خودشان را ارائه می‌دهند.

نظارتی بر لیست قیمت تولیدکننده نیست

احسان صفدری که یکی از عمده‌فروشان بازار است، درباره وضعیت در بازار لوله پلیمری توضیح می‌دهد: مردم دیگر توان خرید ندارند؛ چرا که امروز لوله یک قیمت است و فردا با قیمت بالاتری فروخته می‌شود. موجودی هست؛ اما قیمت‌ها سرسام‌آور شده است.
او با بیان اینکه این افزایش قیمت پس از تعطیلات نوروز شروع شده، عنوان می‌کند: هیچ نظارتی بر قیمت‌ها وجود ندارد و کارخانجات تولیدی به هر قیمتی که می‌خواهند، می‌فروشند و لیست قیمت‌ها را هر ساعت تغییر می‌دهند.
صفدری که از کارخانه‌های تولیدکننده در تهران و شیراز لوله خریداری می‌کند، درباره تفاوت قیمت‌ها می‌گوید: شاخه لوله‌ ۲۰ که متری ۵۰هزار تومان بود، الان متری ۱۸۰هزار تومان شده و این قیمت کلی فروشی است. وقتی این کالا در خرده‌فروشی توزیع ‌شود، گران‌تر هم می‌شود.
این عمده‌فروش بازار لوله درباره قدرت خرید خرده‌فروشان نیز اظهار می‌کند: قدرت خرید مردم خیلی کم شده است. در گذشته مغازه‌داران از ما چند کارتن و چند کیسه می‌خریدند؛ اما الان اوضاع طوری شده که تکی می‌خرند.
با توجه به آنچه در بازار لوله پلیمری دیده می‌شود، نابسامانی در قیمت‌گذاری‌ها کلی‌فروشان و خرده‌فروشان را دچار آشفتگی کرده و متأسفانه هیچ نظارت ملموسی بر تولیدکننده یا عرضه‌کننده دیده نمی‌شود و همین موضوع می‌تواند بستر سوءاستفاده بیشتر را فراهم کند.

افزایش قیمت ۲۰۰ درصدی لوله پلیمری و ۱۰۰ درصدی لوله فلزی

برای بررسی بیشتر این موضوع به سراغ هاشم راهوی‌زاده، رئیس اتحادیه لوله و لوازم بهداشتی ساختمان مشهد رفتیم تا در خصوص دلایل این افزایش قیمت و وضعیت بازار با او نیز گفت‌وگو کنیم.
او در این باره می‌گوید: پس از اینکه دشمن به کارخانه پتروشیمی حمله کرد، موجودی لوله‌های بهداشتی در بازار مشهد کم شد. این موضوع یا به دلیل احتکار کارخانجات و بنکداران اتفاق افتاده یا واقعاً در بازار کم است یا اینکه کارخانجات مواد اولیه ندارند که تولید کنند. به همین خاطر با قیمت‌های خیلی بالاتر از گذشته در حال فروش است.
رئیس اتحادیه لوله و لوازم بهداشتی ساختمان مشهد می‌افزاید: این موضوع موجب شده قیمت لوله‌های پلیمری تا ۲۰۰درصد افزایش پیدا کند. این کمبود پس از حمله به کارخانه ذوب آهن برای لوله‌های آهنی نیز اتفاق افتاده؛ اما میزان افزایش قیمت این لوله‌ها حدود ۱۰۰درصد بوده است.
راهوی‌زاده با بیان اینکه بازرسی اصناف به چند انبار لوله بنکداران سر زده‌اند، خاطرنشان می‌کند: اما به نظر این کمبود و افزایش قیمت‌ها از سوی کارخانجات است؛ چرا که مواد اولیه برای تولید لوله پیش از این کیلویی ۸۰هزار تومان بوده و اکنون به دلیل اینکه در بورس عرضه نمی‌شود، تولیدکننده باید کیلویی ۳۸۰هزار تومان یعنی حدود چهار برابر گران‌تر خریداری کند.
او با بیان اینکه در مشهد دو کارخانه تولید لوله داریم و از کارخانجات مستقر در گلپایگان، اصفهان، شیراز و دیگر شهرها نیز لوله وارد مشهد می‌شود، ابراز می‌کند: متأسفانه این اتفاق سبب شده لوله در بازار قیمت مشخصی نداشته باشد. کالاهایی را که در گذشته با ۷۰-۶۰میلیون تومان خریداری می‌کردیم، اکنون با ۲۰۰میلیون تومان می‌خریم.
رئیس اتحادیه لوله و لوازم بهداشتی ساختمان مشهد در ادامه درباره راه‌حل این افزایش قیمت می‌گوید: با توجه به صحبتی که با مسئولان اداره کل صمت داشتم، به نظرم باید هر چه سریع‌تر برای واردات محصولات فولادی و مواد اولیه پتروشیمی به منظور تولید لوله‌های فلزی و پلیمری و سایر محصولات بهداشتی در ساختمان‌سازی اقدام شود.

دولت باید برای تعادل بازار تدبیری بیندیشد

در ادامه به سراغ یکی از تولیدکنندگان مشهدی می‌رویم تا علت و راه حل این گرانی را از او جویا شویم. غلامعلی بهمن‌یار که دبیر انجمن لوله و پلی‌اتیلن خراسان و مدیرعامل جهد لوله خراسان است، در گفت‌وگو با طوس می‌گوید: علت افزایش قیمت لوله‌های پلیمری، مورد اصابت قرار گرفتن کارخانجات پتروشیمی و عرضه نشدن مواد اولیه به آن‌ها بوده؛ زیرا کارخانه‌های پتروشیمی مواد اولیه دپو نداشتند که پس از اصابت، آن‌ها را به بازار عرضه کنند تا قیمت‌ها کنترل شود. افزایش نرخ دلار نیز بر قیمت نهایی لوله در بازار تأثیرگذار است.
این تولیدکننده مشهدی درباره تمهیدات اندیشیده شده در این باره عنوان می‌کند: پیش از جنگ هر کارخانه‌ تولیدی سهمیه‌اش از مواد اولیه ماهانه ۸۰۰ تُن بود که آن را از بورس کالا تهیه می‌کردیم. برای حل این مشکل قرار شده کارخانجات پتروشیمی‌ با تمام ظرفیت خود تولید کنند و ۳۰درصد از سهمیه‌ای را که پیش از این ماهانه می‌گرفتیم، پتروشیمی امیرکبیر به کارخانجات لوله پلیمری تحویل دهد. بهمن‌یار می‌افزاید: قرار است بازار را با این تمهیدات تا حدی کنترل کنند؛ اما بعید می‌دانم این اتفاق به این راحتی رقم بخورد؛ چرا که مشکلات فراوانی در این زمینه وجود دارد.
دبیر انجمن لوله و پلی‌اتیلن خراسان خاطرنشان می‌کند: اکنون ما هر هفته در حال به روزرسانی قیمت‌ها هستیم. هفته گذشته بر اساس قراردادی که برای خرید مواد اولیه بستیم، اکنون لوله کیلویی ۳۲۸هزار تومان برای ما تمام می‌شود. هر لوله هم یک سایز و ضریبی دارد که قیمت نهایی ضرب در این موارد می‌شود.
او اظهار می‌کند: دولت باید برای اینکه قیمت‌ها به تعادل برسد، تدبیری بیندیشد یا واردات محصولات پتروشیمی را آزاد کند تا شرکت‌های تولیدی بتوانند به صورت محدود واردات انجام دهند. اگر تعرفه‌های گمرکی نیز نسبت به آن اعمال نشود، بازار می‌تواند متعادل شود؛ اما اگر با همین وضعیت پیش برویم، بازار لوله وضعیت خوبی نخواهد داشت.
بهمن‌یار در پاسخ به این پرسش که آیا احتکار می‌تواند یکی از علل این گرانی باشد، می‌گوید: احتکار توسط تولیدی‌ها وجود ندارد؛ چرا که پیش از جنگ، ما از طریق بورس مواد اولیه را با توجه به سهمیه‌ای که داشتیم، تهیه می‌کردیم. درست است که برخی از شرکت‌های صوری وجود دارند و از طریق بورس سهمیه می‌گیرند؛ اما این شرکت‌ها خیلی کم هستند و بر بازار تأثیرگذار نیستند.

بازار لوله پلیمری، نیازمند مداخله فوری دولت است

بازار لوله پلیمری مشهد پس از حمله به تأسیسات پتروشیمی جم و امیرکبیر دچار تحولات شدیدی شده است. کمبود مواد اولیه که قیمتش از ۸۰هزار به ۳۸۰هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده، آشفتگی قیمت‌گذاری و نبود شفافیت در بازار را به همراه داشته است. اگرچه مسئولان اتحادیه و تولیدکنندگان راه‌حل‌هایی نظیر افزایش ظرفیت تولید پتروشیمی‌ها و آزادسازی واردات را مطرح کرده‌اند؛ اما وضعیت فعلی بازار همچنان ناپایدار بوده و نیازمند مداخله فوری دولت برای تنظیم و کنترل قیمت‌هاست.