بهگزارش قدس آنلاین، پس از عبور موفق کشتیهای کشورهای شرق آسیا، بهویژه چین، ژاپن و پاکستان، روز گذشته یورونیوز به نقل از صداوسیما در گزارشی گفت برخی کشورهای اروپایی هم برای عبور کشتیهایشان از تنگه هرمز وارد مذاکره با ایران شدهاند تا بتوانند از نیروی دریایی سپاه پاسداران برای دریافت مجوز عبور اقدام کنند.
این اخبار در حالی منتشر میشود که پیش از این آمریکا اعلام کرده بود به هیچ عنوان حاضر نیست رژیم حقوقی با محوریت ایران را در تنگه هرمز بپذیرد. حالا به نظر میرسد اروپاییها تصمیم گرفتهاند برخلاف اراده آمریکا از تنگه هرمز عبور کنند. از طرفی این ماجرا همزمان به بروز اختلافاتی میان برخی کشورهای اروپایی مثل انگلیس و آلمان با سایر کشورهای میانهروتر منجر شده است.
گاردین: عملکرد فاجعهبار اروپا در ماجرای خاورمیانه
به گزارش گاردین، واکنش اروپا به درگیریهای مرتبط با ایران یک فاجعه برای خود اروپاییها بوده و موجب فلج شدن یا تقسیم بیشتر قاره شده است. این رسانه بریتانیایی تأکید میکند اروپاییها در مقایسه با بحران عراق در سال ۲۰۰۳، این بار واقعاً بد عمل کردهاند و این رویکرد اصول چندجانبهگرایی و حقوق بینالملل را که پایه هویت اروپایی بوده، تضعیف کرده است.
پولیتیکو هم گزارش داده بحران ایران آزمون تازهای برای اتحادیه اروپا ایجاد کرده که قبلاً هم با جنگ روسیه در اوکراین و روابط با دونالد ترامپ درگیر بوده است. این رسانه به اختلافات میان وزیران خارجه ۲۷ کشور عضو اشاره کرده و به کنایه گفته آنها حتی در نشست ایروان بر سر بیانیه مشترک هم به توافق کامل نرسیدند.
دویچهوله هم نوشت شکاف اروپا بر سر حملات آمریکا ممکن است نتیجه معکوس بدهد. این رسانه آلمانی به تفاوت موضع اسپانیا که حملات را خلاف حقوق بینالملل دانسته با آلمان که گفته زمان درس دادن به متحدان نیست، پرداخته است.
شکاف عمیق در مواضع کشورهای اروپایی
به گزارش شورای روابط خارجی آمریکا، پاسخ اروپا به جنگ با ایران پراکنده و ناهماهنگ بوده است. فرانسه موضع انتقادیتری از نظر حقوقی گرفته و امانوئل مکرون هشدار داده اقدامات نظامی خارج از چارچوب حقوق بینالملل ثبات جهانی را به خطر میاندازد، در حالی که همزمان ناو شارل دوگل را به منطقه فرستاده تا منافع خود را حفظ کند. آلمان تحت رهبری فریدریش مرتس بیشتر با اهداف آمریکا همسو بوده و گفته حالا وقت موعظه متحدان نیست. انگلیس هم موضعی متعادل اتخاذ کرده اما ترامپ از سطح همکاری لندن انتقاد کرده است.
بیبیسی گزارش داده رهبران اروپا در سخن گفتن با یک صدا درباره ایران مشکل جدی دارند. اسپانیا به رهبری پدرو سانچز بهصراحت حملات را محکوم کرده و اجازه استفاده از پایگاههای خود را نداده، در حالی که ایتالیا و برخی کشورهای شرقی اروپا موضع نزدیکتری به آمریکا داشتهاند. این رسانه به نگرانی مشترک همه کشورها از افزایش قیمت انرژی، تخلیه شهروندان و تأثیر بر تجارت اشاره کرده و تأکید دارد اروپا در این بحران اهرم قدرت کمی داشته است.
در روزهای اخیر، چندین کشور اروپایی بهویژه فرانسه تماسهایی با تهران برقرار کردهاند تا تضمین عبور امن کشتیهای خود از تنگه هرمز را بگیرند. هدف، حفظ جریان انرژی و جلوگیری از اختلال بیشتر در تجارت دریایی بوده که ۲۰درصد نفت جهان از آن عبور میکند. ایران اعلام کرده تنگه برای کشتیهای تجاری باز است اما نیازمند همکاری است، در حالی که گزارشهایی از مشکلات برخی کشتیها وجود دارد.
آمریکا این رویکرد جداگانه را رد کرده و بر موضع خود مبنی بر آزادی کامل ناوبری بدون پذیرش شرایط ایران اصرار دارد. ترامپ هشدار داده هر توافق مستقل با تهران غیرقابل قبول است و ممکن است اقدامات بیشتری انجام شود.
تلاش برای هماهنگی و چالشهای پیش رو
گاردین در تحلیل خود به این نکته اشاره کرده که در بحران عراق، تقسیم اروپا درنهایت به هویت مشترک و دستاوردهایی مثل توافق هستهای با ایران منجر شد، اما حالا ترس از درگیری مستقیم و وابستگی به آمریکا سبب شده اروپا اصول خود را کنار بگذارد. اورسولا فون درلاین، رئیس کمیسیون اروپا هم در اظهاراتی بحثبرانگیز گفته بحث درباره قانونی یا غیرقانونی بودن جنگ تا حدی بیمعنی است و اروپا باید جهان واقعی را بپذیرد که این حرف با واکنش آنتونیو کوستا رئیس شورای اروپا روبهرو شد.
پولیتیکو به برگزاری جلسات اضطراری متعدد در بروکسل اشاره کرده، ازجمله نشست اضطراری کمیسیون اروپا و جلسه وزرای خارجه با همتایان خلیجفارس. قبرس به عنوان کشور نزدیک به منطقه، نگرانی از حمله احتمالی داشته و نشست پاسخ سیاسی یکپارچه برگزار کرده است. افزایش قیمت گاز در اروپا به سطوحی مشابه آغاز جنگ اوکراین رسیده و این فشار اقتصادی، کشورها را به سمت دیپلماسی مستقیم با ایران سوق داده است.
دویچهوله و شورای روابط خارجی هر دو بر این موضوع تأکید دارند که اروپا در کوتاهمدت تمایلی به درگیری مستقیم ندارد و اولویت اصلی همچنان اوکراین است. کمک ایران به روسیه از طریق پهپادها ممکن است با ادامه جنگ کاهش یابد، اما افزایش قیمت انرژی به نفع مسکو تمام میشود و توجه آمریکا را از اروپا منحرف میکند.
بیبیسی نیز به تغییرات راهبردی مثل اعلام مکرون درباره تغییر دکترین هستهای فرانسه و افزایش تعداد کلاهکها اشاره کرده که نشاندهنده نگرانی از کاهش چتر هستهای آمریکا و نیاز به خوداتکایی بیشتر است. سوئد، آلمان و لهستان برای پوشش هستهای گستردهتر به فرانسه مراجعه کردهاند.
چشمانداز آینده و پیامدهای اقتصادی
در مجموع، اروپا در تلاش برای تشکیل ائتلافهای کوچکتر و موردی است تا منافع خود را حفظ کند. بحثهایی درباره نیروی چندملیتی برای نظارت بر تنگه هرمز پس از کاهش تنشها مطرح شده اما اجماع کاملی وجود ندارد. همزمان آلمان و برخی کشورها نظامی شدن بیش از حد را رد کردهاند.
این تحولات نشان میدهد اروپا با وجود تمایل به استقلال راهبردی، هنوز در عمل با چالشهای جدی روبهرو است. افزایش هزینههای دفاعی و تنوعبخشی به تجارت و انرژی ادامه دارد اما زمانبر است. بحران ایران بار دیگر ثابت کرده در دنیای قدرتهای بزرگ، اروپا برای سخن گفتن با یک صدا باید بر تفاوتهای تاریخی و منافع ملی کشورها غلبه کند.
نظر شما