تا همین اواخر، دبی برای بسیاری از سرمایه‌گذاران، گردشگران و نخبگان اقتصادی جهان نماد ثبات در منطقه‌ای پرآشوب بود؛ شهری که برج‌های شیشه‌ای، بازارهای مالی و سبک زندگی لوکس آن، تصویری متفاوت از خاورمیانه ارائه می‌کرد. اما جنگ اخیر میان ایران و محور آمریکا–اسرائیل، این تصویر را با چالشی جدی روبه‌رو کرده و پرسش‌هایی تازه درباره آینده مدل اقتصادی و امنیتی امارات مطرح ساخته است.

وقتی امنیت به مزیت اقتصادی تبدیل می‌شود

موفقیت امارات طی دو دهه گذشته تنها حاصل درآمدهای نفتی نبود. این کشور توانست امنیت و ثبات را به یک کالای اقتصادی تبدیل کند. در حالی که عراق، سوریه، یمن و دیگر کشورهای منطقه درگیر بحران بودند، دبی خود را به عنوان پناهگاهی امن برای سرمایه و تجارت معرفی کرد.

اما جنگ اخیر نشان داد که این مدل تا چه اندازه به معادلات ژئوپلیتیکی وابسته است. با گسترش درگیری‌ها، پروازها مختل شدند، هزینه‌های بیمه افزایش یافت و صنعت گردشگری با افت قابل توجهی روبه‌رو شد. برای اقتصادی که بخش بزرگی از درآمد خود را از خدمات، گردشگری و سرمایه‌گذاری خارجی به دست می‌آورد، چنین تحولاتی صرفاً یک نوسان موقت نیست؛ بلکه تهدیدی علیه بنیان‌های رشد اقتصادی محسوب می‌شود.

در واقع، آنچه بیش از خسارات مستقیم اهمیت دارد، آسیب به «تصور امنیت» است؛ همان سرمایه نامرئی که دبی سال‌ها برای ساخت آن هزینه کرده بود.

سرمایه در جست‌وجوی پناهگاه‌های جدید

بازارهای مالی معمولاً پیش از سیاستمداران واکنش نشان می‌دهند. نشانه‌های اولیه حاکی از آن است که بخشی از سرمایه‌های بین‌المللی در حال ارزیابی گزینه‌های جایگزین هستند. شهرهایی مانند سنگاپور، زوریخ و حتی برخی مراکز مالی اروپایی بار دیگر به عنوان مقاصد امن سرمایه مطرح شده‌اند.

در کنار این روند، اختلال در مسیرهای تجاری و نگرانی از امنیت تنگه هرمز نیز فشار مضاعفی بر اقتصاد امارات وارد کرده است. ابوظبی ناچار شده پروژه‌های جدید لجستیکی و مسیرهای جایگزین صادراتی را با سرعت بیشتری دنبال کند؛ اقدامی که نشان می‌دهد حتی یکی از مهم‌ترین مراکز تجاری منطقه نیز نسبت به تحولات امنیتی آسیب‌پذیر است.

برای نخستین بار در سال‌های اخیر، این پرسش در میان سرمایه‌گذاران مطرح شده که آیا امارات همچنان می‌تواند از تنش‌های منطقه‌ای فاصله بگیرد یا خود به بخشی از معادله درگیری تبدیل شده است.

بازتعریف نقش منطقه‌ای ابوظبی

جنگ اخیر تنها یک بحران امنیتی نبود؛ بلکه آزمونی برای سیاست خارجی امارات نیز به شمار می‌رود. نزدیکی فزاینده ابوظبی به آمریکا و اسرائیل، در کنار رقابت‌های ژئوپلیتیکی با سایر بازیگران منطقه، جایگاه این کشور را تغییر داده است.

اگر در گذشته امارات تلاش می‌کرد نقش واسطه اقتصادی و تجاری را ایفا کند، اکنون بیش از گذشته به عنوان بازیگری فعال در معادلات امنیتی منطقه دیده می‌شود. این تغییر، هرچند ممکن است دستاوردهای سیاسی کوتاه‌مدتی به همراه داشته باشد، اما هزینه‌های اقتصادی و امنیتی آن نیز رو به افزایش است.

امارات هنوز از پشتوانه مالی عظیم، صندوق‌های ثروت ملی و درآمدهای نفتی برخوردار است و نشانه‌ای از بحران ساختاری فوری دیده نمی‌شود. با این حال، جنگ اخیر یک واقعیت مهم را آشکار کرده است؛ عصر مصونیت ژئوپلیتیکی دبی به پایان رسیده و حفظ جایگاه این کشور به عنوان «پناهگاه امن سرمایه» دشوارتر از هر زمان دیگری خواهد بود.