مدیرکل امور حقوقی و مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر با رد ادعاهای مطرحشده درباره افزایش ۲۵۰ درصدی سطح زیر کشت خشخاش در کشور، تأکید کرد که آمارهای منتشرشده ناشی از برداشت نادرست از دادههای مربوط به امحای مزارع غیرمجاز است.
محمد ترحمی اظهار کرد: برخی گزارشها مدعی شدهاند سطح زیر کشت خشخاش از ۹ هزار هکتار به ۳۲ هزار هکتار رسیده است؛ در حالی که این ارقام به میزان اراضی امحاشده در دو سال زراعی متوالی مربوط میشود و بیانگر افزایش کشت نیست. به گفته وی، رشد آمار امحا در واقع نشاندهنده افزایش توان دستگاههای مقابلهای و قضایی در شناسایی و نابودی مزارع غیرمجاز است.
او افزود: پلیس، بسیج و سایر نهادهای مسئول، با وجود درگیر بودن در مأموریتهای مرتبط با شرایط جنگی، برخورد با کشت غیرمجاز را با جدیت دنبال کردهاند و در نتیجه، تعداد پروندههای قضایی و میزان برخوردهای قانونی در این حوزه افزایش یافته است.
ترحمی با اشاره به چالشهای تأمین مواد اولیه داروهای مخدرپایه گفت: بخشی از نیاز صنایع دارویی کشور تاکنون از مواد مخدر مکشوفه تأمین میشد؛ موادی که علاوه بر ناخالصیهای فراوان، از نظر میزان آلکالوئیدهای مؤثر نیز کیفیت مطلوبی نداشتند.
وی افزود: این مواد در مراحل تولید، حملونقل و قاچاق با آلودگیها و ناخالصیهای متعددی مواجه میشوند و حتی در برخی نمونهها وجود فلزات سنگین نیز گزارش شده است. به همین دلیل استفاده از چنین موادی برای تولید دارو، راهکار ایدهآلی محسوب نمیشود.
به گفته مدیرکل امور حقوقی و مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر، ایده کشت شقایق الیفرا برای تأمین مواد اولیه دارویی از اوایل دهه ۱۳۸۰ مطرح شد و حتی مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در سال ۱۳۸۳ درباره امکان اجرای آن اعلام نظر کرده بود.
وی توضیح داد: بر اساس استفساریه مطرحشده در آن زمان، مقرر شد با درخواست وزارت بهداشت، صدور مجوز از سوی وزارت جهاد کشاورزی و نظارت ستاد مبارزه با مواد مخدر، زمینه کشت این گیاه در کشور فراهم شود.
ترحمی با بیان اینکه شقایقها به دو گروه «الیفرا» و «اوپیفرا» تقسیم میشوند، گفت: خشخاشی که برای تولید تریاک مورد استفاده قرار میگیرد از نوع اوپیفرا است، اما شقایق الیفرا چنین قابلیتی ندارد و از طریق روشهای معمول برداشت نمیتوان از آن ماده مخدر استخراج کرد.
او افزود: تولید مواد مؤثره دارویی از این گیاه نیازمند فرآیندهای صنعتی و تخصصی است. این محصول در کشورهایی مانند استرالیا، هند و ترکیه یک محصول راهبردی به شمار میرود و دسترسی به بذر مولد آن نیز بهسادگی امکانپذیر نیست.
ترحمی با اشاره به موفقیت محققان داخلی در تولید بذر مولد شقایق الیفرا گفت: بذر این گیاه در کشور تولید شده و آزمایشهای لازم را پشت سر گذاشته است. همچنین کشت آن در مزارع تحقیقاتی انجام شده و زمینه برای توسعه سطح زیر کشت در سالهای آینده فراهم شده است.
وی این دستاورد را گامی مهم در مسیر خودکفایی کشور دانست و تأکید کرد: اجرای این طرح میتواند وابستگی به واردات بذر و منابع خارجی را از بین ببرد.
مدیرکل امور حقوقی و مجلس ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به چارچوب قانونی اجرای طرح گفت: کشت شقایق الیفرا تنها در اراضی دولتی، محصور و تحت کنترل وزارت جهاد کشاورزی انجام میشود و بهرهبرداران نیز باید مجوزهای لازم را دریافت کنند.
به گفته وی، این مزارع به سامانههای نظارتی از جمله دوربین مجهز هستند و تمام مراحل کشت، داشت و برداشت بهصورت مستمر رصد میشود. همچنین کشاورزان از زمان انعقاد قرارداد تا پایان برداشت تحت نظارت پلیس و کارگروههای تخصصی فعالیت خواهند کرد.
ترحمی اظهار کرد: محصول برداشتشده در محل مزرعه بستهبندی و پلمب میشود و سپس تحت اسکورت پلیس به کارخانههای فرآوری منتقل خواهد شد. تمامی مراحل نگهداری، فرآوری و استخراج مواد مؤثره دارویی نیز تحت نظارت قرار دارد.
وی افزود: شرکتهای دارویی متقاضی، محصول را بهصورت تضمینی خریداری میکنند و میزان مواد مؤثره تولیدشده نیز به وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با مواد مخدر گزارش میشود.
به گفته این مقام مسئول، برآوردها نشان میدهد اجرای کامل طرح کشت شقایق الیفرا میتواند تمامی نیاز کشور به مواد اولیه داروهای مخدرپایه را تأمین کند و وابستگی به منابع غیرقابل کنترل را از میان بردارد.
ترحمی همچنین درباره پیامکهای هشداردهندهای که اخیراً برای شهروندان ارسال شده است، گفت: این اقدام با هدف آگاهسازی عمومی و پیشگیری از کشت غیرمجاز خشخاش انجام شده و بخشی از برنامههای مشترک ستاد مبارزه با مواد مخدر و قوه قضاییه است.
وی افزود: در قالب سیاست «خودامحایی»، پیش از تشکیل پرونده قضایی به کشاورزان اخطار داده میشود که کشت انجامشده غیرقانونی است و در صورت از بین بردن داوطلبانه محصول، از تعقیب کیفری آنان صرفنظر خواهد شد. بر اساس آمارها، حدود ۵ هزار هکتار از مزارع امحاشده سال گذشته از طریق همین سازوکار از بین رفته است.
نظر شما