رهبر شهید انقلاب اسلامی پس از حدود ۶۰سال، فردا دوباره به زیارت امام حسین(ع) و حضرت علی(ع) و دیگر عتبات عراق مشرف میشوند. در این میان در پی قطعی شدن این اتفاق، عراق با هماهنگی کامل با ایران، آمادگی گستردهای برای میزبانی از پیکر ایشان در مراسم تشییع فراهم کرده است. این رویداد که با استقبال بیسابقه مردمی و رسمی مواجه شده، ابعاد پیچیده سیاسی و مذهبی نیز به همراه دارد و در فضای منطقهای و داخلی عراق بازتابهای فراوانی داشته است.
نگاهی کوتاه به برنامه تشییع در عراق
بر اساس برنامهریزیها، پیکر رهبر شهید فردا هفدهم تیر (هشتم جولای) از طریق فرودگاه بینالمللی نجف وارد عراق میشود و مراسم تشییع در چهار شهر بغداد، کاظمین، کربلا و نجف برگزار خواهد شد. این مراسم که به درخواست مکرر مردم و قبایل عراقی ترتیب داده شده، با هماهنگی وزارت امور خارجه ایران و مقامات عراقی برنامهریزی شده و قرار است با حضور گسترده اقشار مختلف مردم برگزار شود.
دولت و نهادهای مختلف عراق با تشکیل ساختارهای مدیریتی و تأمین زیرساختهای لازم، آمادگی خود را برای این رویداد بزرگ اعلام کردهاند. دولت عراق یک کمیته عالی تشییع برای مدیریت و هماهنگی تمام جوانب مراسم تشکیل داده و وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی برای هماهنگی نهایی در مورد چگونگی برگزاری مراسم در عراق، دیدارهایی با مقامات این کشور داشته است. وزارتخانههای مختلف عراق نیز وظایف مشخصی را بر عهده گرفتهاند؛ به عنوان مثال وزارت برق متعهد به تأمین برق پایدار و ۲۴ ساعته در مسیرهای تشییع در نجف و کربلا شده و وزارت بهداشت نیز آمبولانسها و تیمهای پزشکی را در طول مسیر مستقر خواهد کرد. وزارت حمل و نقل عراق نیز ۲۸۰دستگاه خودرو برای جابهجایی هیئتهای رسمی و شرکتکنندگان اختصاص داده است. در اقدامی بیسابقه، ۱۰ استان عراق در روز تشییع تعطیل اعلام شدهاند تا مردم بتوانند در این مراسم شرکت کنند. قبایل عراقی از استانهای مختلف با صدور بیانیههایی، از مردم برای حضور پرشور در آیین استقبال و تشییع دعوت کردهاند و شبکه عراقی «الجنوب» نیز با پخش کلیپی حماسی، ملت عراق را به شرکت در این آیین فراخوانده است.
تشییعی در آستانه یک سفر
با وجود جنبه مذهبی و مردمی این رویداد، برخی منابع به ابعاد سیاسی آن نیز اشاره کردهاند. برخی منابع عراقی معتقدند زمانبندی مراسم تشییع در عراق که تنها چند روز پیش از سفر قریبالوقوع نخستوزیر عراق به واشنگتن انجام میشود، میتواند حامل پیامی سیاسی باشد و موقعیت دولت عراق را در موازنه با آمریکا تحت تأثیر قرار دهد. در حالی که رسانههای ایران و گروههای نزدیک به الحشدالشعبی میگویند دولت عراق خود درخواست برگزاری مراسم را داشته، یک منبع آگاه در دفتر نخستوزیری عراق این موضوع را تکذیب کرده و برگزاری مراسم را ابتکاری از سوی «چارچوب هماهنگی شیعیان» شامل گروههای سیاسی شیعه دانسته است که اهداف سیاسی داخلی و همچنین احیای روابط با ایران را دنبال میکند. همچنین خبرگزاری الحره در گزارشی به نقل از یک منبع مطلع در حوزه علمیه نجف، از سه رویکرد متفاوت در دفتر آیتالله العظمی سیستانی نسبت به این رویداد خبر داده، اما جزئیات بیشتری در این باره منتشر نشده است.
چهرههای مشهور عراق پای کار استقبال
در کنار اقدامات رسمی، چهرههای سرشناس عراقی نیز با انتشار پیامهایی در فضای مجازی، احساسات خود را نسبت به این واقعه ابراز کردهاند. این واکنشها که عمدتاً در اینستاگرام منتشر شده، شامل انتشار تصاویری از رهبر شهیدمان و ابراز ارادت بوده و با استقبال گسترده و احساسی همراه است.
سلمان عادل، رئیس مرکز اطلاعات و تحلیل از جریانهای نزدیک به مقاومت، برگزاری مراسم را افتخاری برای عراق خوانده و آن را پیامی مبنی بر پیروی از راه رهبر شهید و تقویت هویت مستقل عراق دانسته است. او حتی پیشنهاد پویشی برای اضافه کردن بغداد به مسیر مراسم داده تا تأثیر آن بیشتر شود. کامل الکنانی، پژوهشگر امور سیاسی نیز به مخالفان توصیه کرده در خانه بمانند و گفته خروج برخی کشورها از شرکت در مراسم آرامشبخش بوده است. نمایندگان و فرماندهان نیروهای مردمی و چارچوب هماهنگی شیعی نیز در سازماندهی نقش کلیدی دارند.
هبه القص، نماینده مسیحی مجلس عراق حتی با هزینه شخصی اتوبوسهایی برای انتقال عزاداران از ذیقار اهدا کرده که نشاندهنده حمایت گسترده فراتر از جریانهای شیعی است. این شخصیتها مراسم را فرصتی برای تقویت روابط با تهران و نمایش همبستگی شیعی میدانند و بر جنبه سیاسی آن در برابر فشارهای خارجی تأکید دارند.
در مجموع مقامات رسمی بر جنبههای پشتیبانی و امنیتی تمرکز کردهاند در حالی که شخصیتهای غیررسمی بیشتر بر پیام سیاسی و مذهبی مراسم مانور میدهند. این همکاری گسترده نشاندهنده عمق نفوذ و هماهنگی میان دو کشور همسایه است و انتظار میرود مراسم در عراق نیز با حضور انبوه مردم همراه باشد.
خبرنگار: نیک پندار
نظر شما