جام جهانی ۲۰۲۶ نیز برای فوتبال ایران با همان حسرت قدیمی به پایان رسید؛ حذف در مرحله گروهی، بدون پیروزی و بدون نمایشی که بتواند چشماندازی امیدوارکننده برای آینده ترسیم کند. حتی افزایش تعداد تیمهای جام جهانی به ۴۸ تیم و قرعهای که روی کاغذ شانس صعود ایران را افزایش داده بود، نتوانست طلسم صعود به مرحله حذفی را بشکند.
پس از پایان مسابقات، یکی از مهمترین انتقادها به کادر فنی، نحوه انتخاب و استفاده از بازیکنان بود. ایران با تیمی پا به سن گذاشته وارد جام جهانی شد، در حالی که بسیاری از جوانان یا پیش از آغاز رقابتها از فهرست کنار گذاشته شدند یا در طول مسابقات فرصت چندانی برای بازی پیدا نکردند.
در مرحله نهایی انتخاب بازیکنان، چهرههایی مانند محمد خلیفه، کسری طاهری و امیرحسین محمودی که بین ۱۹ تا ۲۱ سال سن داشتند، از فهرست نهایی کنار رفتند. پیش از آن نیز مسعود محبی، مهدی هاشمنژاد و احسان محروقی اردو را ترک کرده بودند؛ بازیکنانی که میتوانستند بخشی از آینده تیم ملی باشند.
حتی جوانانی که به جام جهانی رسیدند نیز سهم چندانی از مسابقات نداشتند. امیرمحمد رزاقینیا و دانیال ایری اصلاً به میدان نرفتند، مهدی قایدی و آریا یوسفی تنها یک نیمه فرصت بازی پیدا کردند، محمد قربانی فقط در یک مسابقه حاضر شد و امیرحسین حسینزاده نیز دقایق محدودی بازی کرد. در این میان، محمد محبی تنها بازیکنی بود که در هر سه دیدار در ترکیب اصلی قرار گرفت و یک گل نیز به ثمر رساند.
در سوی مقابل، تقریباً تمام بازیکنان بالای ۳۰ سال تیم ملی فرصت حضور در میدان را پیدا کردند و بسیاری از آنها در هر سه مسابقه بازیکن ثابت بودند. پیش از جام جهانی، تجربه این بازیکنان مهمترین دلیل اعتماد کادر فنی به آنها عنوان میشد، اما نتایج نشان داد این تجربه نیز نتوانست ایران را به هدف تاریخی خود برساند.
فوتبال ایران اکنون به نقطهای رسیده که دیگر نمیتوان تصمیمهای دشوار را به تعویق انداخت. سرمربی تیم ملی، هر کسی که باشد، باید جسارت عبور از بخشی از نسل فعلی را داشته باشد؛ نسلی که سالها ستون اصلی تیم ملی بود، اما بسیاری از بازیکنان آن به سالهای پایانی دوران حرفهای خود نزدیک شدهاند.
کنار گذاشتن نامهایی مانند علیرضا بیرانوند، رامین رضاییان یا مهدی طارمی ممکن است تصمیمی دشوار و پرهزینه باشد. احسان حاجصفی، علیرضا جهانبخش و شجاع خلیلزاده نیز سالها برای فوتبال ایران بازی کرده و خاطرات زیادی ساختهاند، اما احترام به گذشته نباید مانع ساختن آینده شود.
فوتبال ایران با کمبود استعداد روبهرو نیست. بازیکنان جوانی که پیش از جام جهانی در اردو حضور داشتند، در کنار استعدادهای تیم امید، میتوانند هسته اصلی نسل تازه تیم ملی را تشکیل دهند. با این حال، جوانگرایی تنها با دعوت چند بازیکن به اردو محقق نمیشود؛ جوانان باید فرصت واقعی برای بازی، اشتباه کردن و کسب تجربه داشته باشند.
ممکن است یک تیم جوان در نخستین آزمون بزرگ خود حتی به قهرمانی جام ملتهای آسیا نرسد، اما ساختن تیمی برای آینده، منطقیتر از تکرار ناکامی با نسلی است که فرصت حضور در چندین تورنمنت بزرگ را داشته است.
اگر فوتبال ایران میخواهد سرانجام رؤیای صعود از مرحله گروهی جام جهانی را محقق کند، مسیر آن باید از امروز آغاز شود؛ با تصمیمهای سخت، اعتماد واقعی به جوانان و پایان دادن به راهی که بارها به همان نقطه همیشگی رسیده است.
نظر شما