در حالی که خیابانهای تلآویو و اورشلیم همچنان شاهد راهپیماییهای اعتراضی و فضای ملتهب انتخاباتی است، بنیامین نتانیاهو بار دیگر راهی واشنگتن شده است؛ سفری که نه تنها در تقویم دیپلماتیک رژیم اشغالگر، بلکه در کارنامه سیاسی خود او نیز به عنوان یک نقطه عطف پرتنش ثبت خواهد شد. در این میان، پرسشها درباره دستور کار این دیدار، پیشینه روابط دو رهبر و بازتابهای داخلی آن، روایتی چندلایه را پیش روی ناظران میگشاید و در نهایت این سؤال به ذهن میرسد که آیا با این سفر قرار است اوضاع منطقه از این هم بدتر شود؟
اهداف راهبردی در سایه بنبست نظامی
نخستوزیر رژیم صهیونیستی که شامگاه دوشنبه عازم واشنگتن شد، در شرایطی پا به کاخسفید گذاشته که جنگ گسترده با ایران، پس از ماهها درگیری به بنبستی هزینهبر برای هر دو شریک تبدیل شده است. هدف اصلی نتانیاهو از این سفر، ترغیب دونالد ترامپ به تشدید تجاوزهای نظامی علیه تهران و جلوگیری از هرگونه توافق مصالحهآمیزی است که به باور مقامات اسرائیلی، امنیت این رژیم را به خطر خواهد انداخت. او قصد دارد با ارائه ارزیابیهای تازه از برنامه هستهای ایران، متحد آمریکایی خود را برای تغییر مسیر کنونی و ادامه حملات قانع کند. افزون بر این، حضور در مراسم بزرگداشت سناتور فقید لیندسی گراهام، از حامیان دیرینه اسرائیل نیز در برنامه سفر گنجانده شده تا از این طریق نیز بر پیوندهای عمیق راهبردی میان دو طرف صحه گذاشته شود. در پسزمینه این دیدار، اختلافنظرهایی که در ماههای اخیر میان دو رهبر بر سر چگونگی مدیریت بحران ایران بروز کرده، بهگونهای است که این سفر را نه فقط یک اقدام دیپلماتیک، بلکه به تلاشی برای ترمیم مناسبات شخصی و سیاسی نیز تبدیل کرده است.
هشتمین دیدار؛ از تصرف غزه تا جنگ ایران
این هشتمین دیدار نتانیاهو با ترامپ از زمان بازگشت دوباره او به کاخ سفید در ژانویه سال گذشته محسوب میشود؛ رقمی بیسابقه که نشان از فشردگی و عمق وابستگی این رژیم به آمریکا دارد. هر یک از نشستهای پیشین، خود نقطهعطفی در تحولات منطقه بوده و پیامدهای مهمی داشته است. در نخستین دیدارشان در بهمن سال گذشته، ترامپ با طرح جنجالی تصرف غزه توسط آمریکا، جهان را شگفتزده کرد. چند ماه بعد، در فروردین همان سال، هنگامی که نتانیاهو برای گرفتن مجوز حمله به ایران راهی واشنگتن شد، ناگهان در آستانه دیدار مطلع شد آمریکا مذاکرات با تهران را آغاز کرده است، اتفاقی که به گفته او معادلات را به کلی دگرگون کرد. دیدار بعدی آن دو در مهرماه به توافقی انجامید که طی آن نتانیاهو طرح صلح آمریکا در غزه را پذیرفت و تنها دو هفته بعد، ترامپ در کنست سخنرانی تاریخیای انجام داد و ضمن اعلام پایان جنگ غزه، از رئیس رژیم صهیونیستی خواست نتانیاهو را در پرونده فساد مالیاش مورد عفو قرار دهد. در آخرین دیدار سال گذشته که در اقامتگاه خصوصی ترامپ در فلوریدا صورت گرفت، رئیسجمهور آمریکا به حماس هشدار داد و اعلام کرد در صورت لزوم، از حملات جدید به ایران حمایت خواهد کرد.
از وعده جنگ کوتاه تا بنبست فرسایشی
اما شاید دراماتیکترین دیدار، تنها ۱۷ روز پیش از آغاز جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اسفندماه سال گذشته رقم خورد؛ دیداری که اکنون بسیاری از تحلیلگران از آن به عنوان نقطه شروعی برای هزینهبرترین، طولانیترین و پیچیدهترین درگیری نظامی در سالهای اخیر یاد میکنند. پیامد این دیدارهای پیاپی، چیزی نبود جز جنگی گسترده که برخلاف پیشبینی ترامپ مبنی بر پایان آن در عرض چهار تا پنج هفته، ماهها به طول انجامیده و به بنبستی دشوار و هزینهبر برای هر دو شریک راهبردی تبدیل شده است. تازهترین تحول میدانی نیز حاکی از آن است که تنها چند روز پیش از این سفر نتانیاهو، ترامپ با توجه به بنبست نظامی، دستور توقف موقت حملات هوایی را صادر کرده است، اقدامی که نتانیاهو را بهشدت نگران کرده و او را بر آن داشته با این سفر فوری، شاید بتواند بار دیگر مسیر تحولات را به نفع خود تغییر دهد.
فضای داخلی؛ انتخابات در سایه اختلاف با واشنگتن
در داخل اراضی اشغالی، فضای سیاسی بسیار ملتهب و مملو از تعارض است. نتانیاهو که سالهاست با اتهامات فساد مالی دستوپنجه نرم میکند و محبوبیت او در نظرسنجیها به پایینترین سطح ممکن رسیده، برای بقای سیاسی خود بهشدت نیازمند یک پیروزی بزرگ در انتخابات ۲۷ اکتبر است. در چنین بستر پرآشوبی، نگاه محافل صهیونیستی به این سفر، دوگانه و متناقض است؛ گروهی آن را فرصتی طلایی برای تثبیت جایگاه نتانیاهو و جلب حمایت ترامپ به عنوان یک برگ برنده انتخاباتی قلمداد میکنند و بر این باورند که هرگونه نشانهای از همبستگی دو رهبر میتواند معادلات داخلی را به سود نخستوزیر تغییر دهد. اما در مقابل، بسیاری از رسانهها و تحلیلگران اسرائیلی با اشاره به پایینترین سطح جایگاه نتانیاهو در واشنگتن و اختلافات عمیق و حلنشده با کاخ سفید، این سفر را اقدامی مذبوحانه از سوی سیاستمداری میدانند که در دام جنگ فرسایشی و اختلاف با متحد راهبردی خود گرفتار آمده است. به بیان روشنتر، نتانیاهو در حالی پا به واشنگتن میگذارد که جنگ مورد نظر او به بنبست رسیده، حامی اصلیاش خواهان خروج از آن است و جایگاه سیاسیاش در داخل هر روز متزلزلتر از روز پیش میشود؛ مجموعه این عوامل، سفر کنونی را به یکی از پیچیدهترین و سرنوشتسازترین مأموریتهای دیپلماتیک او در تمام سالهای زمامداریاش تبدیل کرده است. او به تشدید حسابشده و کنترلشده نیاز دارد. راهبرد او نه کاهش تنش است و نه تشدید بیرویه، بلکه تلاش برای ایجاد یک «موفقیت نظامی بزرگ» و در عین حال، حفظ رابطهای کارآمد با واشنگتن است. از این رو، سفر او به آمریکا را باید تلاشی برای مدیریت این تناقض دانست؛ او به دنبال آن است که با ارائه اطلاعات جدید و متقاعد کردن ترامپ، او را به ادامه حملات به ایران تشویق کند.
نظر شما