اربعین برای بسیاری از زائران با مسیر پیاده‌روی نجف تا کربلا شناخته می‌شود؛ مسیری که هر سال میلیون‌ها نفر آن را طی می‌کنند و سفرنامه‌های فراوانی درباره آن نوشته شده است. اما کتاب «بدو دجله، بدو» نوشته معصومه صفایی‌راد تلاش می‌کند تصویری متفاوت از عراق ارائه دهد؛ روایتی که تنها به مقصد زیارت محدود نمی‌شود و شهرها، تاریخ، فرهنگ و مردم این کشور را نیز در کانون توجه قرار می‌دهد.

این کتاب که از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده، سفر نویسنده و همسرش را پیش از پیاده‌روی اربعین روایت می‌کند؛ سفری که از نجف آغاز می‌شود و با عبور از بغداد، مدائن و بابل، خواننده را با بخش‌هایی از عراق آشنا می‌کند که کمتر در برنامه سفر زائران ایرانی قرار می‌گیرد.

یکی از ویژگی‌های شاخص این اثر، فاصله گرفتن از روایت‌های رایج سفر اربعین و پرداختن به عراق امروز در کنار پیشینه تاریخی آن است. نویسنده در خلال سفر، از تمدن بین‌النهرین، آثار تاریخی، زندگی روزمره مردم، خاطرات جنگ و آیین‌های مذهبی سخن می‌گوید و تصویری چندوجهی از این سرزمین ارائه می‌دهد.

در این میان، رود دجله نیز نقشی فراتر از یک عنصر جغرافیایی پیدا می‌کند و به یکی از محورهای اصلی روایت تبدیل می‌شود. صفایی‌راد با توصیف شاعرانه دجله و بغداد، گذشته و حال این شهر را به هم پیوند می‌زند و خاطرات سال‌هایی را یادآوری می‌کند که زائران ایرانی در دوران حکومت صدام حتی اجازه نگاه کردن به خیابان‌های بغداد را نداشتند.

«بدو دجله، بدو» همچنین تلاش می‌کند تصویر کلیشه‌ای عراق به‌عنوان کشوری محدود به جنگ یا شهرهای زیارتی را تغییر دهد. روایت از خیابان‌های بغداد، آثار تاریخی مدائن و بابل، مهمان‌نوازی مردم و تفاوت‌های فرهنگی، مخاطب را با جنبه‌های کمتر دیده‌شده این کشور آشنا می‌کند.

از دیگر ویژگی‌های کتاب، تلفیق روایت سفر با اطلاعات تاریخی و فرهنگی است. نویسنده در طول مسیر، از دل اتفاقات روزمره به روایت تاریخ شهرها و تمدن‌های کهن می‌رسد و همزمان تجربه زندگی امروز مردم عراق را نیز به تصویر می‌کشد.

نثر روان، تصویرپردازی‌های ادبی و توصیف‌های دقیق از شهرها و آدم‌ها، از دیگر نقاط قوت این اثر به شمار می‌رود و سبب شده کتاب علاوه بر ارزش مستند، از نظر ادبی نیز برای مخاطب جذاب باشد.

با وجود این، برخی مخاطبان ممکن است انتظار داشته باشند بخش پایانی کتاب، جزئیات بیشتری از پیاده‌روی اربعین و رسیدن به کربلا را دربرگیرد؛ موضوعی که به اعتقاد برخی، نسبت به آغاز کتاب با تمرکز کمتری روایت شده است.

کتاب «بدو دجله، بدو» در ۲۶ فصل و ۲۶۴ صفحه توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده و بیش از آنکه صرفاً یک سفرنامه اربعین باشد، تلاشی برای شناخت عراق از زاویه‌ای متفاوت است؛ روایتی که نشان می‌دهد مسیر سفر نیز می‌تواند به اندازه مقصد، ارزش روایت شدن داشته باشد.