ترامپ یک بار دیگر تا آستانه حمله پیش رفت و عقب نشست. او ابتدا اعلام کرد آمریکا برای بهکارگیری سطحی از قدرت نظامی «بیسابقه از زمان جنگ جهانی دوم» آماده است، اما ساعاتی بعد گفت حمله برنامهریزیشده را لغو کرده؛ مشروط بر آنکه توافقی سریع با ایران حاصل شود.
رئیسجمهور آمریکا مدعی شد چارچوبهای توافق درباره گشایش کامل تنگه هرمز و پرونده هستهای شکل گرفته است. با این حال، ایران اساساً دستیابی به چنین توافقی را تأیید نکرده و همچنان بر مدیریت عبور کشتیها از هرمز و پایان محاصره دریایی تأکید دارد. به همین دلیل، تصمیم ترامپ را نمیتوان پایان دور تازه جنگ دانست؛ فعلاً حمله متوقف شده، اما اختلاف اصلی باقی است.
ریاض از هزینه حمله ترسید
طبق ادعای برخی رسانهها، پیش از اعلام تصمیم ترامپ، محمد بنسلمان در تماس تلفنی با او خواستار اولویت دادن به گفتوگو و جلوگیری از گسترش جنگ شد. گزارشها حاکی است عربستان نگران بود حمله آمریکا و اسرائیل به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران، با پاسخ متقابل به تأسیسات نفتی کشورهای منطقه مواجه شود.این تماس نشان داد متحدان آمریکا دیگر صرفاً درباره سرنوشت ایران یا نتیجه مذاکرات نگران نیستند؛ آنها هزینه مستقیم تصمیمهای واشنگتن را محاسبه میکنند. زیرساختهای نفتی، پایگاههای نظامی و مسیرهای صادرات انرژی در منطقه چنان به یکدیگر متصلاند که حمله گسترده به ایران میتواند امنیت نزدیکترین شریکان آمریکا را نیز به خطر اندازد.در چنین شرایطی، هشدار ایران درباره پاسخ گسترده فقط یک موضع تبلیغاتی نبود؛ به متغیری در محاسبات پایتختهای منطقه تبدیل شد و عربستان را به مداخله برای مهار تصمیم ترامپ واداشت.
تهدیدی که فرسوده میشود
عقبنشینی تازه ترامپ بخشی از الگویی تکرارشونده است. او در ماههای گذشته چند بار از نابودی نیروگاهها، اشغال جزیره خارک، حمله شدید یا گشودن اجباری هرمز سخن گفته و سپس برای مذاکره یا میانجیگری فرصت بیشتری داده است.این نوسان ممکن است در کوتاهمدت ابزاری برای فشار باشد، اما در بلندمدت اعتبار تهدید را کاهش میدهد.
هرمز؛ آزمون واقعی توافق
مهمترین مانع همچنان تعریف متفاوت طرفین از گشایش هرمز است. آمریکا خواهان بازگشت کامل و فوری کشتیرانی، بدون اعمال کنترل ایران است.
در مقابل، ایران تأکید دارد عبور کشتیها باید در چارچوب ترتیبات مورد قبول ایران انجام شود و محاصره بنادر جنوبی نیز پایان یابد.
این اختلاف تعیین میکند توقف حمله، آغاز یک مسیر سیاسی است یا فقط وقفهای دیگر. اگر واشنگتن بخواهد بدون پذیرش نقش ایران، همان مسیر قبلی را با اسکورت نظامی ادامه دهد، احتمال بازگشت درگیری بالا خواهد ماند.
ایران نیز همزمان با فعال کردن مسیرهای دیپلماتیک، آمادگی نظامی خود را حفظ کرده است. تماسهای وزیر خارجه با عربستان، ترکیه و پاکستان با هشدار درباره پاسخ قاطع همراه شد. این ترکیب، امکان مذاکره را باز نگه میدارد، بدون آنکه توقف حمله به کاهش آمادگی دفاعی منجر شود.
توقف حمله، نه پایان بحران
آمریکا از یک حمله بزرگ دیگر صرف نظر کرد؛ نه به این دلیل که اختلافها حل شده، بلکه چون هزینههای مرحله بعدی جنگ برای واشنگتن و متحدانش نامعلوم و احتمالاً سنگین بود. ترامپ فعلاً از ماشه فاصله گرفته است، اما تا زمانی که درباره هرمز، محاصره دریایی و چارچوب مذاکرات توافق روشنی وجود نداشته باشد، این تصمیم بیش از آنکه صلح باشد، یک مکث مسلحانه است و ایران هر لحظه برای این اقدام آمادگی دارد.
نظر شما