ایده دسترسی همیشگی مردم به تازههای نشر، سالها پیش مطرح شد؛ ایدهای که هدف آن محدود نکردن ارتباط مخاطب با کتاب به یک بازه زمانی مشخص و ایجاد فضایی دائمی برای عرضه کتاب، دیدار اهالی فرهنگ و شکلگیری تجربهای متفاوت از کتابخوانی بود. امروز باغ کتاب تهران تلاش میکند این ایده را در قالبی تازه دنبال کند و کتاب را به بخشی از زندگی روزمره شهروندان تبدیل کند.
علی رمضانی، مدیرعامل باغ کتاب تهران، با اشاره به شکلگیری ایده نمایشگاه دائمی کتاب گفت این ایده در جریان بازدید رهبر شهید انقلاب از نمایشگاه کتاب تهران در سال ۱۳۸۲ مطرح شد؛ پس از آن نیز روندهایی برای انتخاب محل، طراحی و ساخت مجموعه دنبال شد و در نهایت باغ کتاب تهران در سال ۱۳۹۶ به بهرهبرداری رسید.
به گفته رمضانی، مجموعهای که در نهایت افتتاح شد با طرح اولیه تفاوتهایی داشت و بخشهای دیگری نیز به آن افزوده شد؛ تغییراتی که به اعتقاد او موجب شد ظرفیتهای باغ کتاب فراتر از یک نمایشگاه دائمی کتاب تعریف شود و مجموعهای با کارکردهای متنوع فرهنگی شکل بگیرد.
امروز دو کتابفروشی بزرگسال و کودک و نوجوان در باغ کتاب فعال هستند که هرکدام حدود چهار هزار مترمربع وسعت دارند و از بزرگترین کتابفروشیهای منطقه به شمار میروند. مدیرعامل باغ کتاب معتقد است شکلگیری این مجموعه در سالهای گذشته بر روند توسعه کتابفروشیهای بزرگمقیاس و حتی ایجاد کتابفروشی در مجتمعهای تجاری نیز تأثیر گذاشته است.
رمضانی با اشاره به تجربه فعالیت باغ کتاب در سالهای گذشته، تغییر الگوی مراجعه مردم به کتابفروشیها را یکی از نتایج مهم شکلگیری این مجموعه دانست و گفت طی حدود ۹ سال گذشته، نوع جدیدی از حضور شهروندان در محیطهای فرهنگی شکل گرفته است؛ الگویی که ابتدا در تهران دیده شد و بهتدریج در نقاط دیگر کشور نیز نمود پیدا کرد.
به گفته او، افزایش کتابفروشیهای بزرگ و راهاندازی کتابفروشی در مراکز تجاری را میتوان از جمله پیامدهای همین تغییر ذائقه فرهنگی دانست؛ اتفاقی که نشان میدهد کتابفروشی دیگر صرفاً محلی برای خرید کتاب نیست و میتواند به یک مقصد فرهنگی و اجتماعی تبدیل شود.
پس از شهادت رهبر شهید انقلاب نیز باغ کتاب تلاش کرده است ارتباط میان ایده اولیه و فعالیت امروز این مجموعه را پررنگتر کند. رمضانی معتقد است دغدغهای که نسبت به کتاب و کتابخوانی وجود داشت، نباید متوقف شود و لازم است بستری برای گردهمایی مردم، نویسندگان، ناشران و فعالان فرهنگی فراهم بماند.
در همین راستا، رویداد «اردیبهشت کتاب» در باغ کتاب طراحی و برگزار شد؛ رویدادی که با شعار «در هوای کتابخوانترین رهبر دنیا» تلاش داشت بار دیگر کتاب و کتابخوانی را به محور یک گردهمایی فرهنگی تبدیل کند. به گفته مدیرعامل باغ کتاب، هدف از این رویداد ایجاد فرصتی برای گفتوگو، بازخوانی مسائل حوزه کتاب، عرضه آثار و تجدید ارتباط میان فعالان و مخاطبان این حوزه بود.
رمضانی تأکید کرد باغ کتاب به عنوان یک مجموعه دائمی میتواند در شرایطی که برگزاری برخی نمایشگاهها و رویدادهای فرهنگی به دلایل مختلف با محدودیت مواجه میشود، بخشی از کارکرد نمایشگاه دائمی کتاب را بر عهده بگیرد. از نگاه او، افزایش دسترسی مردم به تازههای نشر و تقویت حضور مخاطبان در باغ کتاب، بخشی از همین مأموریت است.
در همین مسیر، موجودی کتابهای باغ کتاب نیز افزایش یافته است. مدیرعامل این مجموعه گفت زمانی که حدود یک سال و دو ماه پیش مسئولیت باغ کتاب را بر عهده گرفته، تعداد عناوین موجود تقریباً یکسوم میزان فعلی بوده و اکنون تعداد کتابهای عرضهشده نزدیک به سه برابر شده است. هدف از این افزایش، فراهم کردن امکان دسترسی مخاطبان به کتابهای تازه و آثار مهم موجود در بازار نشر عنوان شده است.
اما تحقق ایده نمایشگاه دائمی تنها به افزایش تعداد کتابها محدود نمیشود. مسئله اصلی، ایجاد عادت و انگیزه برای مراجعه مردم به یک محیط فرهنگی در طول سال است؛ محیطی که بتواند کتاب را از یک کالای صرفاً خریدنی به بخشی از تجربه فرهنگی شهروندان تبدیل کند.
رمضانی در این زمینه تأکید دارد هر اندازه باغ کتاب بتواند دسترسی به منابع و تازههای نشر را در تمام طول سال آسانتر کند و زمینه مراجعه مستمر مردم را فراهم آورد، به ایده اولیه نزدیکتر شده است.
از نگاه او، حتی بخشهایی مانند کافه، رستوران و فضاهای تفریحی باغ کتاب نیز میتوانند در خدمت همین تجربه فرهنگی قرار گیرند. به گفته رمضانی، فردی که برای استفاده از چنین امکاناتی باغ کتاب را انتخاب میکند، در واقع محیطی فرهنگی را به عنوان مقصد خود برگزیده است؛ محیطی که تجربه حضور در آن با کتاب و فعالیتهای فرهنگی گره خورده است.
این نگاه، باغ کتاب را از یک مرکز صرفاً تجاری فاصله میدهد و آن را به فضایی برای شکلگیری یک انتخاب فرهنگی تبدیل میکند؛ انتخابی که شاید با خرید یک کتاب آغاز نشود، اما میتواند مخاطب را در معرض کتاب، نویسنده، ناشر و دیگر فعالیتهای فرهنگی قرار دهد.
اکنون چالش اصلی باغ کتاب، حفظ همین پیوند و تبدیل آن به یک جریان پایدار است؛ جریانی که در آن نمایشگاه کتاب تنها یک رویداد سالانه نباشد و دسترسی به تازههای نشر، گفتوگو درباره کتاب و حضور در محیطهای فرهنگی، بخشی از زندگی روزمره مردم شود. اگر این هدف محقق شود، ایده نمایشگاه دائمی کتاب میتواند پس از سالها همچنان زنده بماند و در قالبی متناسب با نیازهای امروز جامعه ادامه پیدا کند.
نظر شما