گذار از یک نقطه عطف تاریخی و مواجهه با فقدان رهبران جریانساز، همواره آزمونی بزرگ برای عیارسنجی پویایی و ماندگاری یک مکتب است. امروز در اربعین عروج ملکوتی آقای شهید ایران، حضرت آیتالله العظمی خامنهای(قدساللهنفسهالزکیه) و در آستانه سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) و آغاز امامت حضرت ولیعصر(عج)، جامعه ایران در نقطه پیوند سوگ، معرفت و تجدید میثاق ایستاده است.
همزمانی چهلمین روز تشییع و تدفین رهبر فرزانه انقلاب با ایام ولایت و امامت، افق جدیدی را پیش روی امت قرار داده که در شعار سراسری «با تو در عهدیم تا صبح ظهور» تجلی یافته است. در این میان، بازخوانی دکترین راهبردی ایشان در حوزههای علمی و تمدنی، پاسخ روشن نخبگان به این عهد تاریخی است؛ عهدی که تحقق آن نیازمند تجلی شعار «باید برخاست» در ساحت دانشگاه و حوزه است.
برای واکاوی این ضرورتها و تحلیل عمیق نسبت میان عهد با ولایت تا صبح ظهور و قیام علمی کشور، با حجتالاسلام والمسلمین دکتر احمدحسین شریفی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) همکلام شدهایم.
تجدید عهد تا صبح ظهور با قیام برای پیشرفت علمی
دکتر شریفی با تسلیت اربعین رهبر شهید و ایام شهادت امام حسن عسکری(ع) به پیشگاه حضرت ولیعصر(عج)، سخنان خود را با تحلیل پیوند شعار محوری اربعین و حرکت علمی کشور آغاز کرده و میگوید: شعار «با تو در عهدیم تا صبح ظهور» که برای ایام اربعین رهبر شهید انتخاب شده، عهدی ماندگار با ولایت و حقیقت انتظار است. اما سؤال این است چگونه میتوان پای این عهد ایستاد؟ پاسخ در همان منطق حرکتآفرین «باید برخاست» نهفته است. ما در مکتب امام و رهبر شهیدمان آموختهایم که عهد با ولایت، یک حرکت پویاست. برخاستن برای پیشرفت علمی، نخستین و حیاتیترین گام در وفاداری به این عهد است.
او اضافه میکند: پروردهشدگان مکتب ولایت همصدا با دانشگاهیان متعهد، نخستین گام تجدید میثاق در اربعین رهبر شهید را برخاستن برای پیشرفت علمی میدانند. رهبر شهید ما همواره با نگاهی حکیمانه تأکید میکردند پیشرفت علمی برای ما یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی است. ایشان پیشرفت علمی اکنون کشور را با تلاشها، گفتوگوها و گفتمانسازی مستمر خود پایهگذاری کردند؛ بهطوری که از دهههای ۷۰ و ۸۰، این دغدغه را به یک گفتمان عمومی و مسلط در دانشگاهها تبدیل کردند. ایشان علم را مایه اقتدار میدانستند و همواره جامعه نخبگانی را به سمت تولید علم بومی هدایت میکردند.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب بر لزوم بومیسازی دانش، اظهار میکند: یکی از کلیدیترین مطالبات رهبر شهید، تولید علم درونزا بود. ایشان همواره نخبگان را از تقلید کورکورانه، مونتاژکاری و تحقیقات قفسهای نهی میکردند. در اندیشه ایشان، علم باید نافع و در خدمت حل چالشهای واقعی جامعه میبود، نه اینکه دانشگاه مانند جزیرهای جداافتاده از متن مردم عمل کند. ایشان نقش منحصربهفردی در پیوند عمیق میان دانشگاه، صنعت و جامعه ایفا کردند و بر این باور بودند که اگر علم به متن زندگی مردم نیاید، خاصیت تمدنسازی خود را از دست خواهد داد. بر همین اساس، امروز برخاستن برای تولید علم بومی، دقیقاً به معنای شکستن سدهای وابستگی فکری به غرب است؛ اندیشهای که همچنان به ما یادآوری میکند برای رسیدن به قلههای دانش جهانی، راهی جز تکیه بر استعداد جوان ایرانی و توان پژوهشی داخلی نداریم.
مرجعیت جهانی علم و همافزایی دو بال اندیشه
دکتر شریفی با تبیین نگاه عمیق رهبر شهید انقلاب به ساحت علوم انسانی میگوید: هیچ اندیشمندی در دوران معاصر به اندازه رهبر شهید، حساسیت علوم انسانی را درک نکرده بود. ایشان علوم انسانی را نرمافزار اصلی مدیریت جامعه میدانستند و هشدار میدادند آلودگی این نرمافزار، کل نظامهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را دچار انحراف خواهد کرد. از این رو، ایشان مبنای حکمرانی متعالی را در تولید علوم انسانی قرآنبنیان میدیدند. امروز وظیفه نخبگان حوزه و دانشگاه است که با تکیه بر فقه و فلسفه اسلامی، این نظامها را از زیر سایه الگوهای غربی خارج کنند.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به چشماندازهای ترسیمشده از سوی رهبر شهید یادآور میشود: ایشان افق بسیار بلندی را پیش روی جامعه علمی قرار داده بودند؛ رسیدن به قلههای دانش و کسب مرجعیت جهانی بهگونهای که زبان فارسی به مرجع علمی بینالمللی تبدیل شود. رهبر شهید، تحقق این هدف بزرگ را در گرو خودباوری ملی و تحکیم وحدت حوزه و دانشگاه بهعنوان دو بال اصلی نهاد علم میدانستند و بارها درخصوص تقابل یا بیارتباطی این دو کانون اندیشه هشدار داده بودند. امروز امتداد این راه، نیازمند همافزایی واقعی حوزه و دانشگاه برای بنای تمدن نوین اسلامی است.
جسارت در نوآوری و احیای مجد تاریخی ایران
این کارشناس دینی با واکاوی ابعاد شخصیتی رهبر شهید به عنوان نظریهپردازی تراز اول، به نقش ایشان در احیای هویت ملی اشاره کرده و میگوید: ایشان خود مظهر عینی نوآوری در عرصههای گوناگون ازجمله تفسیر تمدنی قرآن، فقه حکومتی و اقتصاد مقاومتی بودند و بنبستهای اندیشهای بزرگی را گشودند. رهبر شهید همواره تأکید داشتند پیشرفت علمی نیازمند جرئت، جسارت نوآوری و نظریهپردازی است. همین القای روحیه خودباوری بود که کشور را از وابستگی مطلق علمی در دهههای گذشته به رتبههای برتر جهان رساند. ما امروز باید برای احیای مجد و عظمت علمی ایران اسلامی برخیزیم؛ سرزمینی که نوابغ آن در طول تاریخ پرچمدار علوم مختلف بودهاند. قائد شهید در طول دوران پربرکت خود با فرهنگسازی، ایجاد ساختارهای نوین علمی و تکریم بیحدوحصر دانشمندان، زمینهساز احیای این عظمت تاریخی شدند و امروز تداوم این مسیر پرفروغ، وظیفه ملی و دینی ماست.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) با اشاره به دغدغههای فرهنگی رهبر شهید در بیانیه گام دوم انقلاب، ابراز میکند: عقبماندگیهای علمی جهان اسلام همواره قلب رهبر شهید ما را میآزرد و بر همین اساس، ایشان با غیرتی الهی تلاش کردند جهاد علمی را به یک گفتمان عمومی و مسلط تبدیل کنند. ایشان در بیانیه گام دوم انقلاب هشدار دادند هجمه سبک زندگی غربی، زیانهای اخلاقی و فرهنگی جبرانناپذیری به همراه دارد و مقابله با آن نیازمند جهادی همهجانبه است. برخاستن برای جهاد علمی و فرهنگی، یکی از بزرگترین تکالیف امروز ماست. دشمن که از حرکت علمی جوانان ما بیمناک است، با ترویج ناامیدی قصد دارد ترمز پیشرفت کشور را بکشد. در این میان، وظیفه دانشمندان حوزوی و دانشگاهی این است که با حضور فعال در عرصه جهاد تبیین و توسعه علمی، دشمن کینهتوز را ناکام و مسیر پیشرفت درونزا را هموارتر کنند.
تلازم تعلیم و تزکیه؛ نجات علم از انحطاط
این پژوهشگر برجسته حوزه علمیه با اشاره به اهتمام رهبر شهید به توسعه معنایی جهاد میگوید: با افتخار میتوان محضر این مجاهد فقید عرضه داشت: «أشهد أنک جاهدت فی الله حق جهاده». ایشان همواره یادآور میشدند علم بدون تزکیه و تقوا، نه تنها نفعی برای بشریت ندارد، بلکه ابزاری برای انحطاط و سقوط تمدنها میشود؛ همانطور که فاجعه آن در غرب امروز مشهود است. امام شهید برای تبیین این حقیقت، مکرراً به اشعار حکیمانه مولوی استناد میکردند تا هشدار دهند دانش در دست بدگوهران، مانند تیغ در کف زنگی مست است. از این رو، ایشان علم منهای معنویت را آفت جامعه میدانستند. امروز برخاستن برای ایجاد شعور معنوی و پیوند عمیق تعلیم و تزکیه، ضرورتی همیشگی پیش روی جامعه علمی است تا دانش، منشأ برکت و تعالی کشور شود.
حجتالاسلام شریفی با تبیین دکترین «العلم سلطان» در اندیشه رهبر شهید میافزاید: ایشان اقتدار سیاسی و استقلال واقعی کشور را بدون پیشرفت علمی ناممکن میدانستند و نصب کتیبه العلم سلطان در حسینیه امام خمینی(ره) نیز یادآور همین منشور اقتدار بود. رهبر شهید به عنوان دیدهبان بزرگ فرهنگ، بستر سازمانی و فکریِ یک بازسازی انقلابی را در کشور فراهم کردند. امروز خون مطهر این امام شهید، همچون حرارت خون جد مطهرش حضرت سیدالشهدا(ع)، جوششی عظیم در دلها ایجاد کرده که موتور محرکه گام دوم انقلاب است. این شهادت مظلومانه باید در جان نخبگان و اصحاب فرهنگ شعلهور بماند تا با تجدید عهد تا صبح ظهور، شاهد یک انقلاب علمی، فرهنگی و ایمانی بزرگ در تاریخ ایران اسلامی باشیم.
نظر شما