بازار موسیقی در یک سال اخیر یکی از پرنوسانترین دورههای خود را پشت سر گذاشت؛ بازاری که از یک سو با توقفهای ناخواسته به دلیل شرایط اجتماعی و جنگی و همچنین مناسبتهای تقویمی مانند ایام عزاداری محرم و صفر و از سوی دیگر با بحرانهای اقتصادی، بارها از حرکت ایستاد و دوباره بهتدریج فعالیت خود را از سر گرفت. اتفاقهای دیماه و پس از آن جنگ، نخستین وقفه جدی را در روند برگزاری کنسرتها ایجاد کرد و بازار موسیقی را برای ماهها به سکوت برد. در ایام محرم و صفر نیز بخش عمدهای از اجراها متوقف و محدود به برنامههای مناسبتی شد. با پایان ایام عزاداری، کنسرتهای موسیقی در حالی بار دیگر به صحنه بازمیگردند که علاوه بر جبران ماهها رکود، باید با افزایش سرسامآور هزینههای تولید و قیمت بالای بلیتها نیز دستوپنجه نرم کنند؛ شرایطی که بازگرداندن مخاطب به سالنها را به مراتب دشوارتر از روشن کردن دوباره چراغ صحنهها کرده است.
نگاهی به آنچه گذشت
زمستان گذشته به دلیل شرایط حاکم بر کشور، صحنه موسیقی با رکود قابل توجهی روبهرو شد و فعالیتهای بازار موسیقی نیز با آغاز جنگ در اسفندماه به طور کامل به حالت تعلیق درآمد. پس از روزهای جنگ و با اعلام آتشبس، اوایل اردیبهشتماه امسال به صورت محدود چندین کنسرت، همچون اجرای «کینگ رام» در تهران و چند کنسرت پاپ در سالنهای کوچک در شهرستانها برگزار شدند. در روزهای منتهی به آغاز ماه محرم نیز برگزاری کنسرت «تاج و تخت» با قیمتی نزدیک به ۳میلیون تومان، پیشدرآمدی بود برای روبهرو شدن با گرانی بلیتهای کنسرت در سال جدید.
در ادامه، با آغاز ماههای محرم و صفر، بازار موسیقی بار دیگر فعالیت خود را به اجراهای مناسبتی و ویژه ایام عزاداری محدود کرد؛ به این ترتیب، بازار موسیقی طی هشت ماه گذشته چند بار میان توقف و بازگشت در نوسان بوده و هر بار برای رسیدن به شرایط عادی، مسیر تازهای پیش رو داشته است.
صحنههای شهرستان، مقصد تازه پاپخوانها
ظاهراً این بار برخلاف همیشه که با پایان ایام عزاداری، سالنهای پایتخت در برنامههایی فشرده میزبان خوانندگان مطرح پاپ بودند، اما تا این لحظه خبری از اجرای گسترده کنسرتها در تهران نیست. نگاهی به سامانههای بلیتفروشی نشان میدهد شماری از خوانندگان همچون علی قمصری در تبریز، گروه «روزن» در مرکز تئاتر فرهنگ و هنر کرمان، آرمین زارعی در اصفهان، گرشا رضایی در همدان، مجید رضوی در ساری، محمد علیزاده در شیراز، اشوان در آمل و... طی روزهای پایانی مردادماه اجرا داشتهاند و هنرمندانی همچون امید حاجیلی، فرزاد فرزین، حامیم و علیرضا طلیسچی نیز فعالیتهای خود را روی استیج در شهرهای دیگر از سر گرفتهاند. این در حالی است که علیرضا قربانی نیز در دور تازهای از تور کنسرتهای خود بار دیگر میهمان شهر شیراز شده و با رپرتواری متفاوت و قطعات جدید روی صحنه رفته است. کنسرت شیراز، دومین کنسرت علیرضا قربانی در سال جاری پس از اجرای او در خرداد ماه امسال در شهر تبریز است.
تهران همچنان در انتظار کنسرتهای پاپ
اما این روزها چراغ سالنهای میلاد، اسپیناس پالاس و وزارت کشور که مهمترین قطبهای اجرای کنسرتهای پاپ در تهران هستند، بدون حضور خوانندگان و مخاطبانشان خاموش است و برنامههای تهران محدود به چند اجرا در فرهنگسراها، سالنهای خصوصی و تالار رودکی است. اجرای ارکستر سمفونیک تهران، کنسرت علی قمصری، کنسرت ارکستر جوانان پارس زمین به رهبری امین غفاری و کنسرت ارکستر «رتوریک» به رهبری رضا مریوند این شبها در تالار وحدت تهران میزبان مخاطبان خود هستند. همچنین کنسرت گروه مهدی فرامرزی در برج آزادی، کنسرت ستارگان گیتار ایران در فرهنگسرای ارسباران، کنسرت اشکان نعیم در مجموعه فیدیبو استیج و کنسرت سبحان مهدیپور در پردیس تئاتر و موسیقی باغ کتاب از دیگر برنامههای روزهای آتی حوزه موسیقی به شمار میروند.
چرا موتور اجراهای پاپ تهران روشن نمیشود؟
مهمترین مسئلهای که تا این لحظه ترمز اجراها در تهران را کشیده، افزایش قیمت بلیت در سال جاری، بحرانهای اقتصادی موجود و متعاقب آن واکنش مردم و مخاطبان به چنین قیمتهایی است. افزایش قابل توجه قیمت بلیت کنسرت، امکان بهرهمندی از چنین فعالیتهای فرهنگی را برای بخشهایی از جامعه عملاً به تجربهای گرانقیمت یا حتی دستنیافتنی تبدیل کرده است. مهمترین دلیل افزایش قیمت بلیت نیز رشد هزینههای برگزاری کنسرت است. اجاره سالنهای اجرا، تجهیزات صوتی و نورپردازی، دستمزد نوازندگان و گروههای فنی، بیمه و دیگر هزینههای اجرایی طی سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشتهاند و از سوی دیگر برگزارکنندگان معتقدند بدون افزایش قیمت بلیت، ادامه فعالیت در بسیاری از موارد صرفه اقتصادی نخواهد داشت.
بابک رضایی، مدیر دفتر موسیقی نیز در تازهترین اظهارات خود در واکنش به افزایش قیمت بلیتهای کنسرت، این افزایش را مسئلهای اجتنابناپذیر و متأثر از شرایط ویژه اقتصادی کشور دانسته و تلویحاً اعلام کرده باید این قیمتها را پذیرفت. او درباره چالش تهیهکنندگان و کنسرتگذاران برای پرداخت اجارهبهای سنگین سالنهای برگزاری اجراهای زنده در پایتخت گفته است؛ در این ارتباط مذاکراتی را با مدیران سالنها انجام دادهایم که حداقل تا پایان شهریور سال جاری قیمت اجارهبها همانند قیمتهای سال گذشته محاسبه شود. او همچنین از مکاتبات انجامشده در این زمینه خبر داده و گفته حتی در زمینه قیمتگذاری سقف و کف بلیت نیز قرار است در صورت همکاری سالنهای برگزاری کنسرت و تهیهکنندگان، فعلاً قیمتهای سال گذشته در سامانههای فروش بلیت درج شود.
معادله پیچیده هزینه و مخاطب
اما نگاهی به قیمت بلیت کنسرت خوانندگان پاپ در شهرستانها نیز نشان میدهد افزایش قیمت بلیتها در شهرهای دیگر هم محسوس است. اغلب کنسرتها در بازه قیمتی ۳۰۰ هزار تومان در بالکن تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان در ردیفهای اصلی قرار دارند و بیشترین قیمت به کنسرت علیرضا قربانی با ۲میلیون تومان اختصاص دارد. این در حالی است که طبیعتاً باید انتظار قیمتهای بیشتری را در سالنهای تهران داشت و ارقامی که از اجارهبهای سالنهای تهران شنیده میشود، افزون بر یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان است؛ رقمی که طبیعتاً تأثیر قابل توجهی بر قیمت نهایی بلیت خواهد داشت. اما نکته دوم که به نظر میرسد نقش مهمی در تعلل خوانندگان برای آغاز کنسرتها در تهران دارد، به فشارهای کاربران فضای مجازی و نقد عملکرد هنرمندان بازمیگردد. با این حال، برگزاری کنسرتهای خوانندگان در شهرستانها میتواند تا حد زیادی بستر فعالیت دوباره آنها در تهران را فراهم کند و مقدمهای برای آغاز فعالیتهای گسترده هنرمندان باشد.
چشمانداز کنسرتهای موسیقی در ماههای آینده
در شرایطی که جامعه در ماههای گذشته دوران سختی را پشت سر گذاشته، بخشهای مختلف هنری و فرهنگی همچون سینما، تئاتر، موسیقی و حوزه کتاب نیز متحمل آسیبهای زیادی شدهاند و بازگشت آنها به روال عادی مستلزم گذشت زمان بیشتری است. موسیقی در این میان، به دلیل وابستگی بخش قابل توجهی از درآمد آن به اجرای زنده، شرایط متفاوتی دارد؛ چرا که توقف کنسرتها مستقیماً بر درآمد خوانندگان، نوازندگان، تهیهکنندگان، سالنها و مجموعه بزرگی از عوامل پشت صحنه تأثیر میگذارد.
طبیعتاً استقبال از کنسرتهای موسیقی به دلیل هزینه گزاف بلیت برای همه اقشار جامعه ممکن نیست و همین موضوع میتواند بازگشت مخاطبان به سالنها را با تأخیر مواجه کند. از سوی دیگر، تهیهکنندگان نیز با هزینههایی مواجه هستند که امکان برگزاری اجرا با قیمتهای پایینتر برای آنها را دشوار میکند. در نتیجه، بازار موسیقی در شرایطی وارد فصل تازه فعالیت خود میشود که از یک سو نیازمند بازگشت مخاطب و جبران ماهها رکود بوده و از سوی دیگر، افزایش هزینهها امکان کاهش قیمت بلیت را محدود کرده است.
آزمون تازه بازار موسیقی
در چنین شرایطی، احتمالاً ماههای آینده بیش از آنکه صرفاً فصل بازگشت خوانندگان به صحنه باشد، دورهای برای سنجش میزان توان بازار موسیقی در بازگرداندن مخاطب خواهد بود؛ مخاطبی که در یک سال گذشته بارها با توقف اجراها مواجه شده و حالا باید برای حضور دوباره در سالنها، هزینهای به مراتب بیشتر از گذشته بپردازد. اینکه این معادله در نهایت به بازگشت رونق به سالنهای موسیقی منجر شود یا همچنان بخشی از صندلیها خالی بماند، یکی از مهمترین چالشهای پیش روی بازار موسیقی در ماههای آینده است.
نظر شما