تاریخ بشر همواره با لحظههای مهم و الهامبخش گره خورده است؛ لحظههایی که مسیر هدایت را روشن نگه داشتهاند. در این میان، مناسبتهای مذهبی نقش مهمی در شکلگیری هویت معنوی جامعه ایمانی دارند و نگاه انسان را به سوی کمال و امید معطوف میکنند. حجتالاسلام محمدرضا رضایی آدریانی، پژوهشگر و نویسنده آثار مهدوی، در این گفتوگو به فلسفه آغاز امامت آخرین ذخیره الهی و راهکارهای عملی پیوند با امام زمان(عج) پرداخته است.
جایگاه آغازهای ملکوتی در هندسه تاریخ هدایت
حجتالاسلام رضایی در ابتدا با اشاره به اهمیت این روز میگوید: عید نهم ربیعالاول در امتداد سلسله نورانی بعثت انبیا و غدیر ولایت اوصیا، آخرین آغاز مقدس و آسمانی در تاریخ رسالت و امامت به شمار میرود. این روز حامل تمامی ارزشهای آغازین پیشین است و از منظر قرآن کریم، تاریخ بشر با آفرینش انسان آغاز شده و قدمگاه اولیای الهی همواره کانون تجلی معنویت حق تعالی بر زمین بوده است. چنانکه قرآن کریم درباره حضرت یحیی(ع) میفرماید: وَ سَلامٌ عَلَیْهِ یَوْمَ وُلِدَ وَ یَوْمَ یَمُوتُ وَ یَوْمَ یُبْعَثُ حَیّاً (سوره مریم، آیه ۱۵) و تفاوتی میان قداست آغاز وجود تکوینی معصوم و آغاز ولایت آسمانی او وجود ندارد و همه این آغازها مایه خیر و برکت برای عالمیان هستند.
او توضیح میدهد: در تاریخ زندگانی پیامبران، روزهایی که برای ولی حق و جهان هستی دارای برکت فزونتر بودهاند به عنوان ایامالله نامگذاری شده و در کلام مفسران بزرگ همچون علامه طباطبایی(ره) تأکید شده این روزها مظهر ظهور قهر و غلبه الهی و تجلی عزت ربوبی هستند. خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: وَ ذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ (سوره ابراهیم، آیه ۵) تا مؤمنان با یادآوری این ایام، مسیر هدایت را با صلابت بیشتری ادامه دهند و از برکات معنوی آن بهرهمند شوند، بدون اینکه دچار انحراف یا رکود فکری در مسیر دینداری شوند و بتوانند گامهایی استوارتر در صراط مستقیم الهی بردارند.
فلسفه عید و پیوند میان شادمانی و سلوک معنوی
این کارشناس مهدویت یادآور می شود: واژه عید ریشه در بازگشت دارد و به روزهایی اطلاق میشود که آداب و سنن آن، جان انسان را به سوی نور معنویت بازمیگرداند و سنتهای اسلامی میان آغازهای مقدس و نشاط معنوی پیوندی عمیق برقرار کردهاند، بهگونهای که مناسبتهایی مانند عید قربان بسترساز دستیابی ابراهیم به مقام امامت و عید فطر مظهر پایان یک دوره بندگی و آغاز زندگی پاک دینی است و این مناسبتها ریشهای کاملاً فطری و دینی دارند که انسان دیندار با بزرگداشت آنها به عنوان شعائر الهی میتواند جهشی بزرگ در مسیر تعالی خود ایجاد کند.
حجت الاسلام رضایی در این زمینه بیان میکند: جایگاه تاریخی نهم ربیعالاول به عنوان آخرین آغاز، از این رو است که میراث عظیم تمام پیامبران و امامان پیشین به آخرین ذخیره الهی منتقل شده و امام دوازدهم به عنوان موعود امم شناخته میشود که تمامی انبیای الهی به ولایت و ظهور او بشارت دادهاند. چنانکه در منابع معتبر حدیثی آمده است: السَّلَامُ عَلَی الْمَهْدِیِّ الَّذِی وَعَدَ اللَّهُ تَعَالَی الْأُمَمَ أَنْ یَجْمَعَ بِهِ الْکَلِمَ وَ یَلُمَّ بِهِ الشَّعَثَ (بحارالانوار، جلد ۹۸، صفحه ۲۶۵). این روز درواقع امتداد تمامی روزهای مقدس الهی و بعثتهای آسمانی است که صبغه الهی جامعه اسلامی را تقویت میکند و نشاط معنوی را در کالبد امت اسلامی میدمد تا پویایی جریان تشیع حفظ شود.
مدیریت غایبانه و گذر از دوران فترت
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح میکند: به حدفاصل دوران آغاز امامت امام موعود تا ظهور نباید با نگاهی منفی و به عنوان دوران فترت نگریست، چرا که دوران غیبت برخلاف دوران فترت با حضور و مدیریت مستمر امام غایب همراه است و دستاوردهای بزرگی همچون انفعال همیشگی ابلیس، فراهم شدن فرصت کافی برای مدیریت غایبانه جامعه به سوی بهشت ظهور و بلوغ تدریجی جامعه حق را به همراه دارد. شهادت امام حسن عسکری(ع) در هشتم ربیعالاول، بستر آغاز امامت امام عصر(عج) را در روز نهم فراهم کرد تا جامعه اسلامی با ترکیبی جامع از حزن و شادی، برنامهای منسجم برای فرهنگسازی داشته باشد.
وی میافزاید: در گاهشمار تاریخی این رویداد، از شهادت امام یازدهم تا آغاز امامت و بیعت خواص شیعه در سامرا و شهرهای مختلف، حوادث مهمی رخ داد که نشاندهنده استواری جریان تشیع در برابر فشارهای دستگاه خلافت بود و با وجود هجومهای فکری، انتقال رهبری با کمترین ریزشها انجام گرفت تا این روز نه تنها عید آغاز امامت آخرین امام باشد، بلکه عید سربلندی تاریخی شیعیان در بیعت با ولی عصر(عج) به شمار برود و ابلیس برای همیشه دستش از دسترسی به رهبر حق کوتاه شده و ثبات ایمانی امت اسلامی تضمین شود.
تجدید بیعت و راهکارهای عملی عصر انتظار
این کارشناس دینی تأکید میکند: تجدید بیعت سالیانه در صبحگاه نهم ربیعالاول با امام غایب، راهکاری اساسی برای دور کردن روزمرگی از رابطه منتظران با حجت خداست. در ادعیه معتبر بر این موضوع تصریح شده که انسان مؤمن پیوسته عهد خود را تازه میکند، چنانکه در دعای عهد میخوانیم: اللَّهُمَّ إِنِّی أُجَدِّدُ لَهُ فِی صَبِیحَةِ هَذَا الْیَوْمِ وَ مَا عِشْتُ فِیهِ مِنْ أَیَّامِ حَیَاتِی عَهْداً وَ عَقْداً وَ بَیْعَةً لَهُ فِی عُنُقِی لَا أَحُولُ عَنْهَا وَ لَا أَزُولُ (بحارالانوار، جلد ۸۳، صفحه ۲۸۵) تا از آسیبهایی همچون ضعف یقین و فراموشی امام در طولانی شدن غیبت جلوگیری شود.
حجت الاسلام رضایی در این خصوص بیان میکند: پاسداشت این روز بزرگ شامل شکر نعمت ولایت، ابراز محبت از طریق زیارت، شادیآفرینی در کانون خانواده، ترویج نشاط اجتماعی در میان مؤمنان و روزآمدسازی سبک زندگی منتظرانه براساس نیازهای زمانه است. این رفتارها مهدیباوران را آماده میکند تا در زمره یاوران واقعی امام عصر(عج) قرار گیرند و پرچمدار ارزشهای الهی در عصر غیبت باشند و جامعه اسلامی را به سوی تمدن موعود رهنمون شوند و روحیه امید و مقاومت را در دل جامعه زنده نگه دارند.
تقویم پربرکت ربیع و شکوفایی جامعه مهدوی
وی یادآور میشود: ماه ربیعالاول به عنوان فصل شکوفایی مناسبتهای فرخنده اسلامی، پس از حزن و اندوه ماههای محرم و صفر، بستری مناسب برای ترویج فرهنگ شادی مشروع و مبتنی بر معنویت فراهم میکند و از سالروز آغاز امامت در نهم این ماه تا سالروز ازدواج پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) و سپس میلاد پیامبر خاتم(ص) و امام صادق(ع) همه و همه نشاندهنده استمرار خط روشن هدایت الهی در تاریخ هستند. شیعیان با بهرهگیری از این مناسبتها میتوانند روحیه امیدواری و پویایی اجتماعی خود را تقویت کنند.
حجت الاسلام رضایی در پایان خاطرنشان میکند: عید نهم ربیعالاول تجلیگاه کامل اراده الهی برای استمرار غدیر در آینه امامت است و مهدیباوران با زنده نگه داشتن یاد و نام امام زمان(عج) در این روز، خود را برای تحقق آرمانهای بلند اسلامی آماده میکنند تا به عنوان مصداق بارز آیات الهی، پرچمدار عدالت و معنویت در سراسر جهان باشند و در پرتو عنایات ولی عصر(عج) به سعادت دنیوی و اخروی دست یابند.
نظر شما