تصویب و اجرای «طرح حریم رضوی» در سالهای اخیر، یکی از نقاط عطف امیدبخش در مدیریت شهری مشهد بوده است؛ طرحی که ترمز توسعه بلدوزری و تخریب بافت هویتی حریم رضوی را کشید و تلاش کرد مقیاس انسانی و هویت تاریخی را به مجاورت حرم مطهر بازگرداند. در این میان، دغدغهمندی شخص وزیر محترم راه و شهرسازی نسبت به حفظ اصالت بافت، احیای مساجد کوچکمقیاس و بازگرداندن پیوند میان سکونت و زیارت، حقیقتاً ارزشمند و شایسته قدردانی است.
بنابراین انصاف حکم میکند بپذیریم که سالهاست در دوره معاونت خانم صادق و وزارت ایشان، دغدغهای اصیل برای نجات باقیمانده هویت حریم رضوی شکل گرفته است.
با این حال، خوانش متن خبری که هفته گذشته از بازدید ایشان از پروژه «تیمچه» در گذر سالاریمقدم منتشر شده و تطبیق آن با تصاویر میدانی پروژه، ما را با یک پارادوکس رسانهای مواجه میکند؛ تضادی که اگر اصلاح نشود، میتواند به همان سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی که وزیر محترم به دنبال احیای آن است، آسیب برساند. در شیوه تنظیم این خبر دو نکته ظریف؛ اما بسیار مهم وجود دارد که نیازمند بازنگری در ادبیات رسانهای مدیران شهری است:
نخست؛ تضاد بصری روایت با پروژه عینی: در متن خبر تأکید شده که این پروژه با تکیه بر مداخله حداقلی در حال انجام است؛ اما وقتی مخاطب یا شهروند مجاور، به تصویر پروژه نگاه میکند، با یک گودبرداری نسبتاً عمیق، خاکبرداری گسترده و سازههای نگهبان سنگین در بیخ گوش دیوارهای خشتی و آجری لرزان روبهرو میشود. هرچند ممکن است طرح روی کاغذ این تیمچه، در مقیاس کلانشهری یک «مداخله حداقلی» محسوب شود؛ اما الصاق این عبارت لوکس به تصویری از یک کارگاه سنگین ساختمانی موجب میشود مفاهیم ارزشمند حفاظت شهری در ذهن مخاطب از معنا تهی شده و به شعارهایی اداری تقلیل یابند.
دوم؛ نادیده گرفتن بُعد زمان: در بخش دیگری از خبر، با استفاده از افعال ماضی نقلی ادعا شده که این الگو «توانسته است میان سکونت و زیارت پیوندی پایدار برقرار کند» و نیازهای اقتصاد خُرد را «پاسخ دهد». واقعیت این است که یک «گودال در حال ساخت» هنوز نتوانسته هیچ پیوند اجتماعی یا اقتصادی پایداری برقرار کند. مفاهیمی چون سرزندگی و اقتصاد محلی نیازمند «زمان اجتماعی» هستند؛ یعنی باید کالبد ساخته شود، مردم در آن قدم بزنند، کسبه مستقر شوند و زندگی در آن جریان یابد تا بتوانیم ادعای موفقیت کنیم. مصادره آینده یک طرح و قطعی پنداشتن دستاوردهای آن در مرحله گودبرداری، نوعی شتابزدگی رسانهای است که سبب ایجاد شکاف میان روایت رسمی و واقعیت ملموس میشود.
نگاه زمینهگرا و دغدغهمند وزیر راه و شهرسازی، سرمایهای ارزشمند برای مشهدالرضا(ع) است. دقیقاً به همین دلیل انتظار میرود بازوهای رسانهای و اجرایی نیز این نگاه اصیل را با ادبیاتی منطبق بر واقعیتهای کنونی به جامعه منتقل کنند. خلاصه کلام اینکه بهتر بود به مردم میگفتیم: این گودال، آغاز یک طرح مطالعاتی دقیق است که امیدواریم پس از ساخت، مرهمی بر زخمهای بافت تاریخی مجاور حرم مطهر باشد. همین!
خبرنگار: مهدی موسوی
نظر شما