در بهار برای طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) فصل تازهای از فعالیتهای آموزشی، استعدادیابی و حضور نوجوانان قرآنآموز در عرصههای ملی رقم خورد. طرحی که تلاش دارد آموزش قرآن کریم را از چارچوب کلاسهای معمول فراتر ببرد و نوجوانان مستعد را قدمبهقدم تا رسیدن به سطوح بالای تلاوت و حضور در محافل قرآنی همراهی کند.
در سه ماه نخست سال، از توسعه آموزش در مؤسسات قرآنی و اجرای پانزدهمین دوره طرح گرفته تا حضور قرآنآموزان در برنامههای تلویزیونی، کسب گواهینامه تخصصی قرائت و حرکت به سوی آموزش هوشمند قرآن با کمک هوش مصنوعی، مجموعهای از فعالیتها در مسیر این طرح ملی دنبال شد؛ فعالیتهایی که در کنار یکدیگر تصویری از یک برنامه آموزشی در حال توسعه را ارائه میدهند.
پانزدهمین دوره؛ مسیر تازهای برای کشف استعدادها
هر تلاوت زیبا، شاید از جایی بسیار ساده آغاز شود؛ از نوجوانی که برای نخستین بار پشت رحل قرآن مینشیند و تلاش میکند یک آیه را درست، شمرده و زیبا بخواند. طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) تلاش دارد همین استعدادهای ابتدایی را شناسایی و برای آنها مسیری چندساله و هدفمند طراحی کند. پانزدهمین دوره این طرح ویژه پسران ۸ تا ۱۵ سال و دختران ۱۰ تا ۱۵ سال طراحی شده و کلاسهای آن به صورت حضوری و غیرحضوری در ۱۲ استان کشور و با همکاری ۱۸ مؤسسه قرآنی برگزار میشود.
در این دوره، آموزش تنها به روخوانی و قرائت محدود نیست. صوت و لحن، قرائت، حفظ، وقف و ابتدا، تجوید، قرائت تقلیدی و مفاهیم قرآن کریم، مجموعهای از سرفصلهایی هستند که در اختیار قرآنآموزان قرار میگیرند. بهرهگیری از روشهای نوین آموزشی نیز بخش دیگری از رویکرد طرح برای ارتقای کیفیت آموزش است. ساختار آموزشی طرح در سه سطح مقدماتی، پیشرفته و عالی تعریف شده و هر سطح دورهای دو ساله دارد. به این ترتیب، نوجوان مستعد قرآنی میتواند متناسب با سطح خود وارد یک مسیر آموزشی بلندمدت شود و مرحلهبهمرحله مهارتهای قرآنی خود را ارتقا دهد. یکی از ویژگیهای این مسیر، آموزش به شیوه تقلیدی از قاریان برجسته جهان اسلام است. قرآنآموزان با الگو قرار دادن سبک تلاوت قاریان مطرح، تلاش میکنند در کنار یادگیری قواعد، با ظرافتهای صوتی و لحنی تلاوت نیز آشنا شوند.
وقتی کلاس قرآن به قاب تلویزیون میرسد
گاهی نتیجه ماهها تمرین، در یک کلاس کوچک باقی نمیماند و صدای قرآنآموز نوجوان به جمعی بزرگتر میرسد. یکی از جلوههای این اتفاق در فصل بهار، حضور قرآنآموزان طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) در برنامه «نفحات» شبکه قرآن و معارف سیما بود. سری دوم این برنامه با دعوت از قاریان برگزیده کشور و با هدف معرفی و آشنایی مخاطبان با چهرههای قرآنی، به تهیهکنندگی علی اکرمی و اجرای هادی صلحجو، کاری از گروه تلاوت و نغمات دینی شبکه قرآن و معارف سیما، در مشهد مقدس و دارالقرآن حرم مطهر رضوی برگزار شد. در یکی از شبهای این برنامه، فرصتی ویژه در اختیار قرآنآموزان طرح قرار گرفت تا برنامه به صورت کامل به حضور آنان اختصاص پیدا کند. نوجوانان قرآنآموز در این برنامه به تلاوت مصحف شریف پرداختند؛ تجربهای که برای بسیاری از آنها، فراتر از یک اجرای قرآنی و تبدیل به خاطرهای ماندگار از مسیر آموزشیشان شد.
از کلاسهای طرح تا کسب درجه تخصصی قرائت
مسیر پرورش استعدادهای قرآنی زمانی معنا پیدا میکند که آموزش بتواند خود را در سطحهای تخصصی نیز نشان دهد. یکی دیگر از اتفاقات فصل بهار، موفقیت دو نفر از قرآنآموزان طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) در آزمون تخصصی شورای عالی قرآن بود. شورای عالی قرآن با هدف شناسایی و رتبهبندی قاریان و مدرسان قرائت قرآن کریم و همچنین تسهیل تعامل و خدمترسانی دستگاههای مختلف به این افراد، هر سال آزمون تخصصی برگزار میکند و به پذیرفتهشدگان گواهینامه تخصصی قرائت قرآن اعطا میشود. در این دوره، مسعود شریفی از مؤسسه مهد رهروان ولایت شهرستان اراک و محمدصادق صارمی از مؤسسه صراط مشهد، از قرآنآموزان طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع)، موفق به دریافت مدرک درجه سه قاریان از شورای عالی قرآن شدند. این موفقیت را میتوان یکی از نشانههای نتیجهبخش بودن مسیر استعدادیابی و آموزش بلندمدت طرح دانست؛ مسیری که قرار است نوجوان قرآنآموز را از نخستین مراحل یادگیری تا حضور در سطوح تخصصی قرائت همراهی کند.
درخشش روی صحنه «محفل»
ماه رمضان که میرسد، تلویزیون نیز بیش از همیشه رنگ و بوی قرآن میگیرد. برنامه «محفل» به عنوان یکی از بزرگترین و فاخرترین پروژههای قرآنی صداوسیما، در ۳۰ شب ماه مبارک رمضان با حضور پنج میزبان برجسته بینالمللی، حدود هزار تماشاگر حضوری و بیش از ۱۵۰ میهمان برگزار شد. در میان میهمانان این برنامه، چند نفر از قرآنآموزان طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) نیز فرصت حضور پیدا کردند. محمدصادق هاشمی و ابوالفضل عدالتخواه از استان بوشهر، دو نفر از نخبگان طرح و فینالیستهای هفتمین دوره رقابتهای قرآنی «شوق تلاوت» بودند که در این برنامه حضور یافتند. همچنین محمدسجاد سالاری از اراک نیز به جمع حاضران «محفل» پیوست و به تلاوت مصحف شریف پرداخت.
حضور این نوجوانان در چنین برنامهای، برای قرآنآموزی که مسیر خود را از کلاسهای آموزشی طرح آغاز کرده، ایستادن در برابر دوربین و تلاوت برای جمعی گسترده از مخاطبان، بخشی از تجربه حرفهای شدن و اعتماد به نفس در عرصه قرآنی است.
ورود هوش مصنوعی به مأموریت
اما شاید یکی از متفاوتترین اتفاقات این فصل، حرکت طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) به سمت استفاده از ظرفیتهای هوش مصنوعی باشد؛ جایی که فناوری قرار است در کنار آموزش قرآن قرار بگیرد و بخشی از فرایند یادگیری را دقیقتر و هوشمندتر کند. هوش مصنوعی در این نگاه، میتواند بستری برای بازاندیشی در روشهای آموزش، تحقیق و فهم مفاهیم قرآن کریم باشد؛ ظرفیتی که میتوان از آن هم در حوزه آموزش عمومی و هم در مسیر آموزش تخصصی قرآن بهره گرفت. بر همین اساس، طراحی و توسعه یک سامانه هوشمند برای آموزش قرآن در دستور کار طرح قرار گرفته و قراردادهای مربوط به آن منعقد شده است. یکی از محورهای اصلی این نرمافزار، امکان تشخیص صوت و مقایسه تلاوت قرآنآموز، تحلیل برخی مؤلفههای تجویدی، تشخیص مقامهای اولیه قرائت و ارائه گزارش تحلیلی از تلاوت کاربر است.
چنین قابلیتی میتواند به قرآنآموز کمک کند تنها به شنیدن نظر استاد اکتفا نکند و بخشی از نقاط قوت و ضعف تلاوت خود را نیز به صورت تحلیلی مشاهده کند؛ رویکردی که در صورت تکمیل و اجرای دقیق، میتواند تجربه آموزش قرآن را وارد مرحلهای تازه کند.
گشایش عصر دیجیتال با یک پلتفرم ملی
در فصل بهار، سامانه جامع و اختصاصی طرح ملی تلاوت شبابالرضا(ع) نیز با هدف یکپارچهسازی فرایندهای آموزشی و ایجاد ارتباط منسجم میان مؤسسات قرآنی کشور راهاندازی شد. این سامانه با هدف مدیریت متمرکز، افزایش کیفیت آموزش و تسهیل ارتباط میان ارکان مختلف طرح طراحی شده و سه بخش اصلی را دربرمیگیرد. پنل مؤسسات همکار، فضای اختصاصی مؤسسات قرآنی نماینده طرح است تا فرایندهایی مانند نامنویسی، مدیریت قرآنآموزان و ثبت گزارشهای فعالیت را به صورت برخط و منسجم دنبال کنند. پنل اساتید نیز برای دسترسی استادان به منابع آموزشی، پایش روند پیشرفت قرآنآموزان و تعامل با ساختار طرح در نظر گرفته شده است. در سوی دیگر، پنل قرآنآموزان قرار دارد؛ محیطی تعاملی که نوجوانان میتوانند در آن، برنامههای آموزشی خود را مشاهده کرده، وضعیت آموزشیشان را پیگیری کنند و از خدمات طرح بهره ببرند.
عصر جدید دیجیتال؛ همه چیز در یک پلتفرم!
برای اینکه ۱۲ استان و هزاران قرآنآموز مثل یک شبکه هوشمند به هم وصل شوند، سامانه جامع و ملی شبابالرضا(ع) با هدف یکپارچهسازی فرایندهای آموزشی و ایجاد ارتباط منسجم میان مؤسسات قرآنی کشور رونمایی شد. این سامانه با هدف مدیریت متمرکز، افزایش کیفیت آموزش و تسهیل ارتباط میان ارکان مختلف طرح طراحی شده است و سه پنل جذاب دارد:
پنل مؤسسات: برای ثبتنام و مدیریت برنامهها به صورت برخط.
پنل اساتید: برای آنالیز خط به خط پیشرفت بچهها.
پنل قرآنآموزان: یک داشبورد شخصی برای نوجوانان تا برنامههای آموزشیشان را چک کنند، تکالیفشان را بفرستند و سطح آموزشیشان را بالا ببرند.
بهار ۱۴۰۵ تمام شد، اما این تازه اول راه ستارههای نوجوان شبابالرضا(ع) است؛ بچههایی که قرآن را با شور، فناوری و عشق ترکیب کردهاند تا صدای آیهها را جهانی کنند.
نظر شما