محمداسماعیل قیداری در نشست خبری با اشاره به گستردگی خدمات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی اظهار کرد: جمعیت تحت پوشش این دانشگاه با احتساب اتباع حدود ۸ میلیون نفر است که از این تعداد، حدود ۶ میلیون و ۵۰ هزار نفر ایرانی هستند.
وی با بیان اینکه این دانشگاه حدود نیمی از جمعیت استان تهران را تحت پوشش دارد، افزود: ۵۷ درصد مساحت استان تهران و هشت شهرستان نیز در حوزه خدمات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قرار دارند.
قیداری ادامه داد: این دانشگاه ۲۰ بیمارستان دارد که نیمی از آنها آموزشی و نیمی غیرآموزشی هستند و همچنین ۱۱۷ خانه بهداشت زیرمجموعه دانشگاه فعالیت میکنند.
تختهای خالی؛ ظرفیت پنهانی که باید فعال شود
رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به وضعیت اشغال تختهای بیمارستانی گفت: حدود ۲۵ درصد ظرفیت تختهای بیمارستانی خالی است و به جای اینکه صرفاً به سمت ساخت تختهای جدید برویم، باید برای استفاده از ظرفیتهای موجود برنامهریزی کنیم.
وی هدف مطلوب را رسیدن به حدود ۹۰ درصد اشغال تختها دانست و افزود: توسعه زیرساخت درمانی بدون توجه به بهرهوری تختها، نیروی انسانی و منابع مالی نمیتواند به تنهایی مشکلات نظام سلامت را حل کند.
قیداری درباره نسبت نیروی انسانی به تختهای فعال نیز گفت: این شاخص در کشور ۳.۶ و در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ۳.۴ است. همچنین تعداد پرستاران به ازای تخت فعال در کشور ۱.۱ است، اما این میزان در دانشگاه شهید بهشتی کمتر از یک است.
این ارقام در حالی مطرح میشود که بخش قابل توجهی از ظرفیت درمانی کشور با کمبود نیروی انسانی، منابع مالی و مشکلات پرداختی مواجه است و همزمان برخی مراکز درمانی با تختهای بلااستفاده روبهرو هستند؛ وضعیتی که نشان میدهد مسئله نظام سلامت تنها کمبود تخت نیست، بلکه نحوه توزیع و بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود نیز اهمیت دارد.
معوقات پرسنل کاهش یافت، اما ناترازی مالی پابرجاست
قیداری با اشاره به وضعیت پرداخت کارانه کارکنان دانشگاه اظهار کرد: میزان معوقات پرداخت کارانه در مقطعی به ۹ ماه و در برخی مراکز حتی به ۱۴ ماه رسیده بود، اما اکنون این میزان به دو ماه کاهش یافته است.
وی در عین حال از تداوم مشکلات مالی بیمارستانها خبر داد و گفت: ناترازی مالی بیمارستانها حدود ۱۹ تا ۲۰ درصد است و تمام بیمارستانهای دولتی کشور با درآمد منفی مواجه هستند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی همچنین درباره نیروی انسانی گفت: سرانه نیروی انسانی در کشور ۶.۶ نفر به ازای هر هزار نفر است، اما این رقم در دانشگاه شهید بهشتی ۳.۱ نفر است. طی سال گذشته نیز ۶۲۰ نفر به دلایل مختلف از چرخه ارائه خدمت خارج شدهاند.
به گفته قیداری، نسبت نیروهای ستادی به عملیاتی در دانشگاههای علوم پزشکی کشور ۱۰ درصد است که این رقم در دانشگاه شهید بهشتی به ۸.۴ درصد میرسد.
جنگ هم خدمات بهداشتی را متوقف نکرد
یکی از بخشهای مهم سخنان قیداری به عملکرد نظام سلامت در دوران جنگ اختصاص داشت. وی تأکید کرد که ارائه خدمات بهداشتی و درمانی در این دوره متوقف نشد.
او گفت: پوشش واکسیناسیون در دوران جنگ ادامه داشت و خدمات مربوط به زنان باردار نیز بدون توقف ارائه شد. حتی افرادی که به دلیل شرایط جنگی از محل زندگی خود به شهرهای دیگر منتقل شده بودند، توانستند خدمات مورد نیاز خود را در مقصد دریافت کنند.
قیداری درباره مراکز بهداشتی آسیبدیده نیز توضیح داد: مراکزی که آسیب جزئی دیده بودند، بازسازی شدهاند، اما یک مرکز بهداشت به طور کامل آسیب دید و برای بازسازی آن به تأمین اعتبار دولت نیاز است. با این حال ارائه خدمات در این مرکز متوقف نشده و خدمات در محل دیگری ادامه پیدا کرده است.
وی همچنین با اشاره به خدمات ارائهشده به مجروحان جنگی گفت: متوسط ارائه خدمات به مجروحان جنگی در کشور ۴۷ درصد بوده، در حالی که این میزان در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به ۵۳ درصد رسیده است.
بیمارستانهای جدید در راه؛ اما اولویت با بهرهوری است
رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی از برنامه برای جایگزینی بیمارستانهای کودکان مفید و طرفه با مراکز جدید خبر داد و گفت در پاکدشت و ورامین نیز بیمارستانهایی در حال ساخت هستند.
با این حال، تأکید او بر خالی بودن ۲۵ درصد تختهای بیمارستانی، یک پرسش مهم را پیش روی سیاستگذاران سلامت قرار میدهد: آیا توسعه فیزیکی بیمارستانها بدون اصلاح نظام ارجاع، توزیع نیروی انسانی و تأمین منابع مالی، میتواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد؟
واقعیت این است که نظام سلامت همزمان با دو مسئله روبهروست؛ از یک سو در برخی مناطق و رشتههای تخصصی با کمبود تخت و نیروی انسانی مواجه است و از سوی دیگر، بخشی از ظرفیت تختهای موجود بلااستفاده باقی میماند. بنابراین نسخه واحد برای همه نقاط کشور نمیتواند پاسخگو باشد و توسعه بیمارستانی باید بر اساس الگوی جمعیتی، میزان مراجعه، نیازهای منطقهای و ظرفیت نیروی انسانی انجام شود.
قیداری همچنین به موضوع تجویز دارو اشاره کرد و گفت متوسط اقلام دارویی در هر نسخه در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ۳.۵ قلم است، در حالی که میانگین کشوری ۴.۳ قلم اعلام شده است. این اختلاف میتواند نشانهای از تفاوت در الگوی تجویز و تلاش برای کاهش مصرف غیرضروری دارو باشد.
مسئله فقط ساخت بیمارستان نیست
آنچه از اظهارات رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی میتوان دریافت این است که نظام درمان کشور بیش از آنکه صرفاً به ساخت مراکز جدید نیاز داشته باشد، به اصلاح الگوی بهرهبرداری از امکانات موجود، تقویت نیروی انسانی و حل مشکلات مالی نیازمند است.
خالی بودن یکچهارم تختهای بیمارستانی در کنار ناترازی ۱۹ تا ۲۰ درصدی بیمارستانهای دولتی، تصویری دوگانه از وضعیت درمان ارائه میدهد؛ ظرفیتی که از یک سو وجود دارد اما به دلایل مختلف به طور کامل فعال نیست و از سوی دیگر بیمارستانها با کمبود منابع برای پرداخت هزینههای جاری خود دستوپنجه نرم میکنند.
در چنین شرایطی، رسیدن به اشغال ۹۰ درصدی تختها بدون افزایش فشار بر کارکنان و بدون تأمین منابع پایدار، خود نیازمند برنامهای دقیق است. اگر افزایش بهرهوری تنها به معنای افزایش تعداد بیماران و فشار کاری بیشتر بر پرستاران و پزشکان باشد، نتیجه آن ممکن است فرسودگی بیشتر نیروی انسانی و کاهش کیفیت خدمات باشد.
از سوی دیگر، تجربه دوران جنگ نشان داد که استمرار خدمات بهداشتی، بهویژه واکسیناسیون و مراقبت از زنان باردار، حتی در شرایط بحرانی نیز امکانپذیر است؛ مشروط بر اینکه شبکه سلامت از پیش برای تداوم خدمت، جابهجایی جمعیت و آسیب زیرساختها برنامه داشته باشد.
اکنون چالش اصلی نظام سلامت، تنها افزایش تعداد بیمارستانها نیست؛ بلکه ایجاد تعادل میان تخت، نیروی انسانی، منابع مالی و دسترسی عادلانه مردم به خدمات است. اگر این چهار ضلع همزمان تقویت نشوند، ساخت بیمارستان جدید نیز الزاماً به معنای درمان بهتر نخواهد بود.
نظر شما