مراسم اختتامیه چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی صبح امروز در تالار قدس مشهد با حضور آیتالله احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، حجتالاسلام والمسلمین دکتر حمید شهریاری، دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، اعضای هیئترئیسه کنفرانس و جمعی از علما، اندیشمندان و میهمانان داخلی و خارجی برگزار شد.
در بخش آغازین مراسم، آیتالله محسن قمی، معاون ارتباطات بینالملل دفتر مقام معظم رهبری، پیام حضرت آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای (حفظهالله)، رهبر معظم انقلاب اسلامی را به مناسبت چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، قرائت کرد.
وحدت باید از نظریه به میدان عمل برسد
در ادامه مراسم، حجتالاسلام والمسلمین دکتر حمید شهریاری، دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، با اشاره به حضور میهمانانی از نزدیک به ۴۰ کشور در چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، از حضور علمای داخل و خارج کشور و میزبانی آستان قدس رضوی قدردانی کرد.
وی گفت: برای تبدیل هر اندیشهای از سطح نظریه به عمل، باید مسیری مشخص طی شود و الگویی که رهبر شهید انقلاب اسلامی(قدسالله نفسهالزکیه) در حوزه وحدت اسلامی دنبال کردند، نمونهای موفق از این فرایند است.
شهریاری افزود: این الگو از پنج گام «مفهومسازی و تولید پیام»، «سازماندهی و تیمسازی»، «گفتمانسازی»، «شبکهسازی» و «تحرک اجتماعی در میدان عمل» تشکیل شده است.
مفهومسازی؛ نخستین گام تحقق وحدت
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی گفت: نخستین گام، مفهومسازی و تولید پیام است؛ به این معنا که مفهوم وحدت اسلامی باید بهدرستی تعریف، اجزا و شاخصهای آن تبیین و پیام آن به شکلی روشن در جامعه، عرضه شود.
وی افزود: طی سالهای گذشته، مفهوم وحدت اسلامی بارها تبیین شد و استمرار در این مسیر سبب شد این مفهوم به یک گفتمان شناختهشده و دارای جایگاه در جهان اسلام تبدیل شود.
شهریاری ادامه داد: گام دوم، سازماندهی و تیمسازی است؛ زیرا هیچ نظریهای تنها با بیان فردی نمیتواند به یک حرکت اجتماعی گسترده تبدیل شود و برای استمرار آن باید ساختار و مجموعهای مشخص مسئول پیگیری و توسعه آن باشد.
وی تشکیل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی را در همین مسیر دانست و گفت: برای آنکه یک اندیشه به صحنه اجتماعی و عملی وارد شود، نیازمند سازمان و مجموعهای است که مأموریت اصلی خود را پیشبرد آن اندیشه قرار دهد.
گفتمان وحدت باید میان نخبگان گردش پیدا کند
شهریاری، گفتمانسازی را گام سوم این فرایند برشمرد و گفت: زمانی میتوان از شکلگیری یک گفتمان سخن گفت که یک اندیشه از زبان فرد یا مجموعهای محدود فراتر برود و نخبگان مختلف آن را بازخوانی، تبیین و بازتولید کنند.
وی افزود: نشانه موفقیت گفتمانسازی آن است که پیام تولیدشده از زبان افرادی شنیده شود که حتی ارتباط مستقیمی با تولیدکننده نخستین آن نداشتهاند.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به برگزاری برنامهها و نشستهای بینمذهبی در برخی کشورهای اسلامی گفت: گسترش ادبیات گفتوگو و تقریب در بخشهایی از جهان اسلام نشان میدهد گفتمان وحدت توانسته است از محدوده اولیه خود فراتر رود.
انتقال پیام وحدت از نخبگان به جامعه
شهریاری، شبکهسازی را گام چهارم معرفی کرد و گفت: اگر علما و نخبگان تنها میان خود از وحدت سخن بگویند، کافی نیست؛ این اندیشه باید به بدنه اجتماعی منتقل شود و مردم نیز حامل و بازتابدهنده آن باشند.
وی افزود: توسعه فناوریهای ارتباطی و شبکههای اجتماعی، ظرفیتهای تازهای برای این مرحله فراهم کرده است و افراد اثرگذار و صاحبان مخاطبان گسترده میتوانند در انتقال پیام وحدت به لایههای مختلف جامعه نقشآفرینی کنند.
شهریاری با اشاره به حضور تعدادی از فعالان رسانهای و افراد اثرگذار کشورهای مختلف در این دوره از کنفرانس گفت: استفاده از این ظرفیت میتواند به تبدیل گفتمان نخبگانی وحدت به یک شبکه اجتماعی گسترده کمک کند.
وحدت در میدان عمل معنا پیدا میکند
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، پنجمین گام را حرکت اجتماعی و حضور در میدان عمل دانست و تأکید کرد: تنها سخن گفتن و توضیح دادن درباره وحدت کافی نیست و آثار این اندیشه باید در رفتار و مناسبات واقعی مسلمانان دیده شود.
وی گفت: در بخش سلبی وحدت، مسلمانان باید از توهین به مقدسات یکدیگر، نزاع، ترور و تکفیر پرهیز کنند.
شهریاری با یادآوری فتوای رهبر شهید انقلاب اسلامی(قدسالله نفسهالزکیه) درباره حرمت توهین به مقدسات مذاهب اسلامی افزود: مسلمان کسی است که شهادتین میگوید و حفظ جان، مال و آبروی او، فارغ از مذهبش، باید مورد توجه قرار گیرد.
وی در تشریح وجه ایجابی وحدت گفت: وحدت زمانی در عرصه عمل تحقق پیدا میکند که مسلمانان در مشکلات و نیازهای یکدیگر نیز حضور داشته باشند و امکانات و ظرفیتهای خود را در حمایت از امت اسلامی به کار گیرند.
حمایت از فلسطین جلوهای از وحدت عملی است
شهریاری با اشاره به حمایت از ملت فلسطین و دیگر ملتهای مسلمان تحت فشار گفت: هنگامی که مردم فلسطین با کمبود غذا، آب و امکانات مواجه هستند، وحدت اقتضا میکند دیگر مسلمانان در میدان عمل به یاری آنان بشتابند.
وی افزود: حمایت از فلسطین، لبنان و دیگر ملتهای مسلمان، جلوهای از تبدیل گفتمان وحدت به اقدام عملی است و همین حضور در میدان، یکی از مهمترین بخشهای الگویی بود که رهبر شهید انقلاب اسلامی(قدسالله نفسهالزکیه) دنبال کردند.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی تصریح کرد: دولتها و ملتهای اسلامی امروز مسئولیت دارند قدرتمند شوند و از خود ضعف نشان ندهند.
وی در پایان گفت: کشورهای اسلامی باید مفهومسازی کنند، سازمان بدهند، گفتمان ایجاد کنند، آن را به شبکه اجتماعی تبدیل کنند و در نهایت این شبکه را به میدان عمل بیاورند؛ زیرا وحدت اسلامی هنگامی به نتیجه میرسد که آثار آن در صحنه واقعی جهان اسلام مشاهده شود.
وحدت به معنای یکسانسازی نیست
دکتر حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز با طرح این پرسش که چگونه با وجود مذاهب، ادیان و اندیشههای متفاوت میتوان به وحدت رسید، گفت: اشکال اساسی زمانی شکل میگیرد که وحدت با شباهت و یکسانی اشتباه گرفته شود.
وی افزود: تاریخ تمدن اسلامی نشان میدهد مذاهب مختلف کلامی و فقهی و پیروان ادیان گوناگون، در دورههای طولانی در کنار یکدیگر با فرهنگ مدارا و تحمل زیستهاند.
وزیر علوم با استناد به آیه «وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا» تأکید کرد: پاسخ قرآن به تفاوتها، حذف و یکسانسازی نیست، بلکه شناخت متقابل و آموختن اخلاق مواجهه با تفاوتهاست.
سیمایی صراف گفت: جامعهای که از تفاوت میترسد، به اجبار روی میآورد؛ در حالیکه جامعه برخوردار از فرهنگ مدارا، میآموزد چگونه با تفاوتها زندگی کند و آنها را به زمینه نزاع و دشمنی تبدیل نکند.
تأکید اعضای هیئترئیسه بر انسجام جهان اسلام
در بخش دیگری از اختتامیه، اعضای هیئترئیسه کنفرانس از کشورهای مختلف به بیان دیدگاههای خود درباره وحدت، مقابله با تفرقه، مقاومت و همبستگی امت اسلامی، پرداختند.
شیخ علی الخطیب، نایبرئیس مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان، گفت: اندیشههای رهبر شهید انقلاب اسلامی(قدسالله نفسهالزکیه)،تنها به بیان مشکلات امت اسلامی محدود نبود و راههایی را نیز برای عبور از این مشکلات، پیش روی جهان اسلام قرار داد.
وی مقاومت در برابر آمریکا و رژیم صهیونیستی را از نمودهای مهم این اندیشه دانست و افزود: آثار مقاومت، بهویژه در مسئله فلسطین، میتواند به تقویت انسجام و اقتدار امت اسلامی، کمک کند.
الخطیب،همچنین از نقش جمهوری اسلامی ایران در حمایت از مسائل جهان اسلام قدردانی کرد و گفت: ایران در مسیر دفاع از وحدت امت اسلامی، مسئله فلسطین و حمایت از ملتهای مظلوم، هزینههای بزرگی پرداخته است.
مولوی لطفالله حقپرست، استاد دانشگاه شهید برهانالدین ربانی کابل و معاون شورای اخوت اسلامی افغانستان، نیز گفت: قرآن کریم مسلمانان را به وحدت، اخوت و برادری فرامیخواند و آنان را از تفرقه و پراکندگی،برحذر میدارد.
وی با اشاره به ماجرای مسجد ضرار،افزود: حتی اگر یک عنوان یا ظاهر مقدس به وسیلهای برای ایجاد تفرقه میان مسلمانان تبدیل شود، از منطق قرآن پذیرفته نیست.
حقپرست، تأکید کرد: اختلاف دیدگاه به خودی خود خطرناک نیست؛ آنچه خطرناک است، تبدیل اختلافها به ابزار تفرقه بر اثر منافع شخصی، گروهی و سیاسی است.
عبور از تعصب برای تحقق وحدت
دکتر محمد العاصی، عضو هیئترئیسه این کنفرانس، یکی از موانع تحقق وحدت در جهان اسلام را تعصب و عصبیت دانست و با استناد به نمونههایی از قرآن کریم و تاریخ صدر اسلام گفت: تعصب میتواند انسان را از مسیر اطاعت الهی و همبستگی با دیگر مسلمانان، دور کند.
وی تأکید کرد: وحدت به معنای دست کشیدن از اعتقادات مذهبی نیست؛ مسلمان میتواند بر باور خود باقی بماند و در عین حال، مسلمان دیگر را به رسمیت بشناسد و به او، احترام بگذارد.
العاصی، با استناد به آیات «واعتصموا بحبل الله جمیعاً ولا تفرقوا» و «وألف بین قلوبهم»، افزود: مسئولیت مسلمانان، ایجاد الفت و همبستگی میان یکدیگر و جلوگیری از تبدیل اختلافها به تعصب و تفرقه است.
برادری اسلامی فراتر از نژاد و قومیت
دکتر اکرم کلش، رئیس سابق شورای عالی امور دینی و معاون سابق سازمان دیانت ترکیه، نیز با اشاره به ظرفیت اسلام برای مقابله با تعصبات قومی و نژادی گفت: اسلام الگویی از برادری ارائه کرده است که انسانهایی با نژادها، زبانها و فرهنگهای متفاوت را حول ارزشهای مشترک انسانی، گرد هم میآورد.
وی با اشاره به جایگاه بلال حبشی در صدر اسلام افزود: در منظومه اسلامی، ارزش و کرامت انسان به رنگ پوست یا جایگاه اجتماعی وابسته نیست.
کلش همچنین عدالت، صداقت، اخلاص، رعایت حقوق دیگران و اهتمام به مشکلات مردم را از مؤلفههای اخلاق اجتماعی اسلام برشمرد و بر برادری و همبستگی مسلمانان، تأکید کرد.
قرآن؛ محور عبور از تفرقه
شیخ اسدالله مواله، مفتی کشور زامبیا و عضو هیئترئیسه کنفرانس، نیز بر ضرورت فهم و تدبر در قرآن کریم تأکید کرد و گفت: مسلمانان با شناخت درست آموزههای قرآن میتوانند از انحراف و تفرقه، دور بمانند.
وی همچنین با اشاره به تجربه شخصی خود از همکاری با شیعیان، از نگاههای تکفیری انتقاد کرد و این رویکردها را از موانع همگرایی میان مسلمانان، دانست.
ظفر نجار، عضو هیئترئیسه کنفرانس از آفریقای جنوبی نیز بر ضرورت جلوگیری از تفرقه میان مسلمانان و حفظ انسجام امت اسلامی تأکید کرد و از کشورهای اسلامی خواست توان و قدرت خود را در برابر فشارها و تهدیدها تقویت کنند.
وی همچنین با اشاره به برتری قدرت الهی بر قدرتهای مادی، مسلمانان را به اتکا به خداوند در مواجهه با دشواریها،فراخواند.
پیشنهاد نقشآفرینی جهانی مشهد در گفتوگوی ادیان
دکتر غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، نیز در ادامه این کنفرانس، گفت: مشهد تنها یک شهر زیارتی نیست و میتواند به شهری برای زیارت، علم، معنویت، اخلاق و گفتوگو و یکی از مراکز مهم گفتوگوی ادیان و مذاهب در جهان اسلام،تبدیل شود.
وی با اشاره به حضور میلیونها زائر از ایران و دیگر کشورهای جهان در مشهد، افزود: این حضور، علاوهبر ظرفیت زیارتی، فرصت بزرگی برای نقشآفرینی فرهنگی، معنوی و تمدنی این شهر، فراهم کرده است.
مظفری، پیشنهاد کرد: با الهام از سیره پیامبر اکرم(ص)، مکتب علمی امام جعفر صادق(ع) و سنت گفتوگوی امام رضا(ع)، مرکزی علمی و بینالمللی در مشهد شکل گیرد تا علمای شیعه و اهلسنت، اندیشمندان جهان اسلام و پیروان ادیان الهی درباره مسائل مشترک بشریت گفتوگو کنند.
استاندار خراسان رضوی،تأکید کرد: مجموعههای استان خراسان رضوی آمادگی دارند با محوریت آستان قدس رضوی و همراهی حوزههای علمیه، دانشگاهها، مراکز علمی و علمای شیعه و اهلسنت برای تحقق این ایده، گام بردارند.
گفتنی است پیام تصویری دبیرکل حزبالله لبنان برای حاضران در تالار قدس، پخش شد. همچنین در بخش دیگری از مراسم اختتامیه نیز آیتالله احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی در جمع علمای شیعه و اهلسنت، اندیشمندان و میهمانان چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی، سخنرانی کرد.
نظر شما