حوزه علمیه کهن و ریشهدار خراسان و مشهد مقدس، همواره یکی از درخشانترین کانونهای تولید علم، فقاهت، حکمت و ادبیات در جهان تشیع بوده است؛ پایگاهی که در جوار مضجع شریف و نورانی حضرت علیبنموسیالرضا (علیهآلاف التحیة والثناء) بالیده و بزرگانی کمنظیر در دامن آن قد برافراشتهاند. با این حال، حفظ پویایی و ارتقای شأن و تراز علمی چنین کانون عظیمی، نیازمند هدایت و تدبیری هوشمندانه و نگاهی عمیق به سنتهای اصیل حوزوی در کنار اقتضائات معاصر است.
در سالهای اخیر و پس از انتصاب آیتالله حاج شیخ احمد مروی به تولیت آستان قدس رضوی از سوی قائد شهید انقلاب اسلامی، این نهضت علمی شتابی مضاعف به خود گرفت. جایگاه برجسته حوزوی ایشان و بهویژه عضویت مؤثر در شورای عالی حوزه علمیه خراسان، منظومهای از دغدغهمندی، اشراف علمی و حمیت حوزوی را پدید آورد که نتیجه آن، پیوند دوباره، عمیق و ساختارمند میان «آستان ملائکپاسبان رضوی» و «سنت علمی و پژوهشی حوزه علمیه مشهد» شد.
تولیت محترم آستان قدس رضوی با درک رسالت تمدنی حرم مطهر، بارگاه منور رضوی را به پایگاه واقعی علمآموزی و مهد کرسیهای عالی حوزوی تبدیل نموده است. نگاهی گذرا به کارنامه حوزوی ایشان در این مدت، نشاندهنده دستکم ۱۰ اقدام راهبردی، ماندگار و تحول آفرین در مسیر تقویت، نوسازی و احیای سنتهای حوزوی و ارتقای مرجعیت علمی حوزه علمیه مشهد است.
۱. تأسیس «مدرسه عالی فقاهت عالم آلمحمد (ع)» و رونق بخشی به مدرسه خیراتخان
احیای فضای علمی «مدرسه خیراتخان» و استقرار «مدرسه عالی فقاهت عالم آلمحمد (ع)» در این فضا، گامی ماندگار در تربیت مجتهدان زمانآگاه و فقهای تراز نظام اسلامی بود. این اقدام، نقطه عطفی در نخبهپروری فقهی و ارتقای سطح تولیدات علمی حوزه مشهد به شمار میرود. تربیت متخصص حوزوی در عرصه فقه نظامات اجتماعی و تشکیل کرسیها و دروس خارج فقه مضاف و برگزاری نشستهای علمی با محوریت مسائل مستحدثه و مورد نیاز نظام اسلامی از برنامههای این مدرسه است.
۲. احیاء کرسیهای درس خارج عمومی در مدرسه میرزاجعفر در کنار دانشگاه علوم اسلامی رضوی
بازگشایی و رونق بخشی مجدد مدرسه تاریخی «میرزاجعفر» با برپایی مستقیم دروس خارج فقه و اصول و تفسیر اساتید برجسته در مجاورت مضجع منور، سنت دیرین تدریس دروس خارج و تظلم علمی در حریم رضوی را احیا کرد و فضای ملکوتی حرم را با مباحثات فقهی عمیق عطرآگین ساخت. برگزاری دروس حوزوی در کنار دروس دانشگاهی در این مدرسه که امروزه محل دانشگاه علوم اسلامی رضوی است گامی ارزشمند در راستای وحدت حوزه و دانشگاه به شمار میرود.
۳. ابتکار تأسیس مدرسه فصلی «دارالعلم» و اعتکاف علمی طلاب در حرم مطهر رضوی
برگزاری رویداد کمنظیر مدرسه تابستانه و فصلی «دارالعلم» در بارگاه منور رضوی و در محل دو مدرسه تاریخی میرزا جعفر و خیرات خان، به مثابه یک «اعتکاف علمی»، صدها تن از اساتید و طلاب نخبه کشور را گرد هم آورد تا با نشاط روحانی و در قالب درس و گفتگو و مناظره علمی در سایه خورشید امامت جانی تازه بگیرند. حضور مراجع تقلید و اندیشمندان و اساتید برجسته حوزوی و دانشگاهی از تهران، قم، مشهدمقدس و سایر شهرها از نحلههای مختلف فکری در این مدرسه و ارتباط نزدیک طلاب با آنان از نکات قابل توجه در برپایی این اعتکاف علمی بود که برای چهارمین سال متوالی با همکاری مشترک آستان قدس رضوی و حوزه علمیه خراسان برگزار گردید.
۴. مرمت، بازسازی و احیای کارکردی «مدرسه علمیه دودرب»
مدرسه تاریخی «دودرب» که نگینی از معماری و هویت تاریخی و تمدنی حوزه علمیه مشهد است، با تدبیر تولیت آستان رضوی، مرمت گردید و بهصورت کاربردی برای برنامهها و نشستهای تخصصی حوزوی، فرهنگی و نخبگانی آماده شد تا میراث تمدنی حوزه خراسان حفظ و بالنده شود.
۵. راهاندازی «دارالتفسیر» در مقبره علامه شیخ طبرسی
با توجه به جایگاه برجسته صاحب تفسیر مجمعالبیان، تأسیس دارالتفسیر قرآن کریم در مقبره علامه طبرسی در حرم مطهر رضوی، اقدامی بنیادین در جهت محوریتبخشی به علوم قرآنی و تفسیر و رفع مهجوریت قرآن و پیوند آن با فقه و اندیشه اسلامی بود.
۶. پشتیبانی همهجانبه از مدارس علمیه، موسسات و تشکلهای حوزوی و بازدیدهای میدانی مستمر
حضور مستقیم، سرکشیهای متناوب و بیتکلف آیتالله مروی در مدارس علمیه، موسسات و تشکلهای گوناگون حوزوی و بررسی میدانی دغدغهها و نیازهای طلاب و اساتید و مساعدت مادی و معنوی آنان، پشتوانهای محکم و انگیزهبخش برای بدنه حوزه علمیه خراسان ایجاد کرده است.
۷. کادرسازی و میداندادن به خطبای جوان و مستعد مشهدی
ایشان با شکستن چرخههای انحصاری، اعتماد به جوانان فاضل و اهل فضل مشهد را در دستور کار قرار دادند و با دعوت هدفمند از خطبای جوان برای اقامه نماز جماعت، ایراد سخنرانی و اجرای برنامههای دینی در رواقها و صحنهای حرم مطهر رضوی، نقش مهمی در نسلپروری مبلغان و خطبای آینده ایفا نمودند.
۸. تکریم و پشتیبانی معیشتی و درمانی از اساتید و علمای پیشکسوت
با تدبیر تولیت آستان قدس رضوی، پاسداشت حرمت و منزلت اساتید، معمرین و علمای پیشکسوت که عمر شریف خود را در ترویج دین و شریعت صرف کردهاند، با تدابیر ویژه در زمینههای خدماتی، درمانی، معیشتی و برگزاری آیینهای نکوداشت به یکی از اولویتهای اصلی و اخلاقی آستان قدس رضوی تبدیل شده است.
۹. پیوند شبکهای حوزه و دانشگاه و میزبانی از مراجع عظام و دانشمندان برجسته
فراهمسازی بستر حضور گسترده و مستمر مراجع عظام تقلید، علما، اندیشمندان و اساتید طراز اول حوزههای علمیه و اساتید برجسته دانشگاهی در مجموعههای ستادی و همچنین برنامههای آستان قدس رضوی و استفاده از ظرفیت آستان قدس برای تقویت گفتگوهای بینرشتهای و همافزایی نخبگانی در عرصه ملی و بینالمللی، در قالب برگزاری کنفرانسها و نشستها از دیگر اقدامات چشمگیر این دوره است.
۱۰. ترویج زیست مردمی، اقامه جماعت، تدریس و دیدارهای هفتگی تولیت آستان قدس رضوی با حوزویان
حضور بیواسطه و پیوسته آیتالله مروی در کسوت تدریس درس خارج و تفسیر قرآن، اقامه مستمر نماز جماعت و برپایی دیدارهای صمیمانه و هفتگی با طلاب و روحانیون، نمایانگر استمرار زیست اصیل طلبگی و مایه تقویت روحیه همدلی و ارتباط وثیق میان مدیریت کلان آستان قدس و جامعه حوزوی است.
سخن پایانی
مجموعه این اقدامات تحولی نشان میدهد که رویکرد تولیت آستان قدس رضوی به حوزه علمیه، نه یک نگاه حمایتی صرف، بلکه یک «طراحی راهبردی و تمدنی» برای بازگرداندن حوزه علمیه مشهد به قلههای مرجعیت علمی و دینی در جهان اسلام است. پاسداشت و تکریم این اهتمام ارزشمند و قدردانی از ایشان، وظیفهای اخلاقی برای جامعه حوزوی و علمی کشور است؛ تدبیری که بدون تردید ثمرات مبارک آن دههها و سدهها در تاریخ علمی و معنوی این دیار پایدار خواهد ماند.
نظر شما