به گزارش قدس آنلاین، طرح نشان‌دار کردن مالیات با ورود به سومین سال اجرایی خود، با هدف کاهش چانه‌زنی‌های بودجه‌ای و افزایش نظارت مردمی بر نحوه مصرف درآمدهای مالیاتی، وارد فاز جدیدی از حکمرانی شده است. این طرح با جایگزینی مدل‌های داده‌محور به‌جای محاسبات انتزاعی، مانع از پراکندگی بودجه در پروژه‌های بی‌اثر شده و تخصیص منابع را با نیازهای واقعی هر منطقه همسو می‌کند

این طرح که با هدف بازگرداندن اعتماد به مودیان مالیاتی و هدفمندسازی هزینه‌کرد بودجه طراحی شده، در سال جاری با استقبال ویژه از پروژه‌های زیرساختی همراه بوده است؛ به‌طوری‌که سهم آموزش‌وپرورش از این کیک مالیاتی، سهمی قابل‌توجه و چشمگیر بوده است.

تخصیص ۱۸ همت اعتبار برای ۸۸۱ پروژه عمرانی ذیل طرح نشان‌دار کردن مالیات، نشان از اولویت‌بخشی دولت به پروژه‌های زیرساختی و مشارکت مودیان در تعیین محل هزینه‌کرد درآمدها دارد. رویکردی که کارشناسان آن را نه تنها عاملی برای افزایش مسئولیت‌پذیری شهروندان، بلکه راهکاری برای پایان دادن به تخصیص‌های بودجه‌ای مبتنی بر چانه‌زنی‌های مرسوم می‌دانند.

افزایش مسئولیت‌پذیری مودیان در امور حکمرانی

غلامرضا توکل شوریجه، نایب رئیس کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با قدس آنلاین، طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها را اقدامی موثر برای مشارکت‌ دادن مودیان در فرایند حکمرانی توصیف کرد. وی افزود: وقتی مودیان می‌بینند که پروژه‌ها با مالیات پرداختی آن‌ها تکمیل می‌شوند، انگیزه بیشتری برای پرداخت مالیات پیدا می‌کنند.

توکل شوریجه با اشاره به اینکه مشاهده عینی تکمیل پروژه‌ها با مالیات پرداختی، انگیزه پرداخت مالیات را در جامعه افزایش می‌دهد، گفت: نشان‌دار کردن مالیات‌ها در واقع به معنای افزایش مسئولیت‌پذیری مودیان است. این سیاست که در دستور کار وزارت اقتصاد قرار دارد، علاوه بر تحقق شفافیت و نظارت مردمی، مستقیماً منجر به افزایش کارآمدی نظام مالیاتی و بهبود فرایندهای حکمرانی در کشور می‌شود.

پایان «چانه‌زنی‌های دربسته» در بودجه‌ریزی

امیرحسین اقبالی، کارشناس اقتصادی نیز، با نقد روش‌های سنتی بودجه‌ریزی، بر مزایای تحول‌آفرین این طرح تاکید کرد. وی گفت: در روش‌های گذشته، تخصیص اعتبار اغلب قربانی چانه‌زنی‌های اداری یا محاسبات انتزاعی در اتاق‌های دربسته بود که نتیجه‌ای جز اتلاف منابع در پروژه‌های کم‌اثر نداشت.

اقبالی افزود: اما زمانی که مودیان مالیاتی امکان می‌یابند محل دقیق هزینه‌کرد پرداختی‌های خود را مشخص کنند، سرمایه‌ها به‌طور هوشمندانه به سمت واقعی‌ترین و در دسترس‌ترین نیازهای عمرانی، بهداشتی و آموزشی هر منطقه سوق داده می‌شوند و شکاف میان اولویت‌های دولت و مطالبات واقعی مردم به حداقل می‌رسد.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به معضل طولانی شدن زمان اجرای پروژه‌ها در کشور به دلیل قطره‌چکانی بودن اعتبارات، تصریح کرد: یکی از اصلی‌ترین علل پایین بودن بهره‌وری در نظام عمرانی کشور، طولانی شدن زمان اجرای پروژه‌ها به دلیل کمبود یا قطره‌چکانی بودن اعتبارات دولتی است. نشان‌دار کردن مالیات‌ها با ایجاد یک کانال مستقیم برای تامین مالی، منابع را به صورت هدفمند بر روی پروژه‌های دارای اولویتِ مودیان متمرکز می‌سازد.این تمرکز مالی مانع از پراکندگی بی‌حاصل اعتبارات میان صدها طرح نیمه‌تمام می‌شود و سرعت اتمام و بهره‌برداری از پروژه‌های کلیدی را به شکل ملموسی افزایش می‌دهد. کاهش زمان خواب سرمایه و بهره‌برداری سریع‌تر از طرح‌های زیرساختی، مستقیماً نرخ بازدهی اجتماعی و اقتصادی منابع مالیاتی را ارتقا داده و کارآیی کل نظام تخصیص را به حداکثر می‌رساند.

بهینه‌سازی بودجه‌ریزی با نگاه منطقه‌ای

این کارشناس اقتصادی با اشاره به حذف هزینه‌های موازی و بهینه‌سازی بودجه‌ریزی منطقه‌ای با تکیه بر اجرای این طرح گفت: کارآیی تخصیص منابع مالیاتی تنها به معنای درست خرج کردن نیست، بلکه به معنای جلوگیری از هزینه‌کردهای نادرست و موازی نیز هست. با اجرای طرح نشان‌دار کردن، مودیان بر اساس شناخت عمیقی که از محیط زیست، جغرافیا و اقتصاد محلی خود دارند، اعتبارات را به پروژه‌هایی اختصاص می‌دهند که بالاترین ارزش افزوده رفاهی و عمرانی را برای آن منطقه ایجاد کند.

اقبالی گفت: این رویکرد منطقه‌ای، مانع از تعریف پروژه‌های غیرکارشناسی و تخصیص بودجه به بخش‌های کم‌بازده می‌شود و دستگاه‌های اجرایی را ملزم می‌سازد تا طرح‌های خود را متناسب با انتخاب و رضایت مودیان تعریف کنند. در نتیجه، این انضباط و هوشمندی حاصل از انتخاب عمومی، ضریب کارآیی ریال به ریال درآمدهای مالیاتی را در سراسر کشور تضمین می‌کند.

وی از چراغ سبز مودیان به توسعه زیرساخت‌های آموزشی خبر داد و گفت: در سال ۱۴۰۴، سازمان برنامه و بودجه کشور در مجموع ۸۸۱ پروژه ملی و استانی را با اعتباری بالغ بر ۱۸ همت، ذیل طرح نشان‌دار کردن مالیات برای انتخاب توسط مودیان قرار داد. بر اساس داده‌های موجود، ۴۲۹ پروژه از این تعداد، معادل حدود ۴۹ درصد کل طرح‌ها، به حوزه آموزش و پرورش اختصاص یافت که این موضوع نشان‌دهنده اولویت توسعه زیرساخت‌های آموزشـی کشـور در طرح نشان دار کردن بوده اسـت.