غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در پی درگذشت پروفسور یان یوست ویتکام، استاد دانشگاه لیدن و پژوهشگر برجسته نسخه‌شناسی در جهان اسلام، در پیامی درگذشت این استاد را تسلیت گفت. به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، متن پیام تسلیت غلامرضا امیرخانی به این شرح است: «درگذشت پروفسور یان یوست ویتکام، استاد دانشگاه لیدن و پژوهشگر برجسته نسخه‌شناسی در جهان اسلام، مایه اندوه و تأسف فراوان است.

او با چندین دهه مطالعه و فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی، سهمی ارزشمند در شناساندن میراث مکتوب جهان اسلام داشت. تدوین فهرست نسخه‌های خطی فارسی کتابخانه دانشگاه لیدن و پژوهش‌های او درباره شیوه‌های تصحیح «تاریخ بیهقی»، نسخه‌های «شفا»ی ابن‌سینا و بازتاب رباعیات خیام در آواز ام‌کلثوم، نمونه‌هایی از توجه این دانشمند به میراث علمی و فرهنگی ایران است.

دوستی او با ایرج افشار و یادداشتی که درباره این ایران‌شناس نامدار در «نامه بهارستان» منتشر کرد، جلوه دیگری از پیوند وی با جامعه پژوهشی ایران بود. خدمات علمی او در شناخت نسخه‌های خطی و گسترش ارتباط میان فرهنگ‌ها، همواره شایسته قدردانی است.

اینجانب، به نمایندگی از سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، درگذشت این پژوهشگر نامدار را به خانواده ایشان، همکاران دانشگاه لیدن و جامعه نسخه‌شناسان، ایران‌شناسان و دوستداران میراث مکتوب تسلیت می‌گویم. یاد و خدمات علمی او گرامی باد.»

همچنین به گزارش مهر اکبر ایرانی مدیر موسسه میراث مکتوب با اعلام این خبر نوشت: «ویتکام بخش مهمی از فعالیت علمی خود را به مطالعه، فهرست‌نگاری و معرفی نسخه‌های خطی اسلامی اختصاص داد و سال‌ها در کتابخانه دانشگاه لیدن با مجموعه‌های ارزشمند نسخه‌های شرقی این دانشگاه کار کرد. پژوهش‌های او در زمینه نسخه‌های عربی و فارسی، تاریخ کتاب و سنت‌های کتابت و انتقال دانش در جهان اسلام در شمار منابع مورد توجه پژوهشگران این حوزه است.

او همچنین از چهره‌های مرتبط با Journal of Islamic Manuscripts بود و آثار و مقالات متعددی در زمینه نسخه‌شناسی و مطالعات کتاب منتشر کرد. فهرست آثار او که حاصل چند دهه پژوهش در حوزه نسخه‌های خطی و فرهنگ کتاب است، در وبگاه شخصی وی منتشر شده است. ویتکام با مطالعات ایران و میراث مکتوب فارسی نیز ارتباط داشت و در پژوهش‌های خود به نسخه‌های فارسی و موضوعات مرتبط با تاریخ کتاب توجه نشان می‌داد.

برای من، یاد او با دوستی دیرین و دیدارهای علمی در دو سفر به هلند همراه است. در این دیدارها فرصت گفت‌وگو با او درباره کتاب و نسخه‌های خطی را داشتم. او همچنین با فعالیت‌های مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب آشنا بود و کتاب المشیخه را با توجه دنبال کرد و درباره آن ابراز نظر و لطف کرد. درگذشت پروفسور یان یوست ویتکام را به خانواده و همکاران علمی ایشان و نیز به جامعه نسخه‌شناسان و پژوهشگران تاریخ کتاب و نسخه‌های خطی تسلیت می‌گویم.»

ویتکام متولد شهر لیدن در هلند بود و در همین شهر به تحصیل مشغول شد و مسیرعلمی خود را از ابتدا با شرق شناسی پیوند زد و به این منظور در رشته‌های زبان عربی، فارسی و تاریخ خاورمیانه در دانشکاه لیدن تحصیل کرد و موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد از این دانشگاه شد و این مسیر را تا تدوین رساله دکترا ادامه داد. مشخص ایت که مسیر علمی یک نسخه شناس در پیوند با کتابخانه است. او که نگاهی دقیق و موشکافانه به متون کهن داشت با کتابخانه‌های معتبر جهان همکار بود. به عنوان مثال از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۸۰، مسئولیت فهرست‌نگاری نسخه‌های شرقی کتابخانه دانشگاه لیدن را بر عهده داشت. در سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰، وی به عنوان استاد کرسی «دیرین‌شناسی» و (نسخه‌شناسی) جهان اسلام در دانشگاه لیدن به تربیت پژوهشگران این حوزه پرداخت و پس از سال ۲۰۱۰، به عنوان استاد بازنشسته فعالیت‌های پژوهشی خود را با جدیت ادامه داد. علاوه بر این، نقش او در مدیریت علمی نشریات تخصصی، به‌ویژه سردبیری Journal of Islamic Manuscripts از سال ۲۰۱۰، بستری برای تبادل آرای محققان بین‌المللی فراهم آورد.

مطالعات و پژوهش های  ویتکان در حوزه نسخه شناسی او را به مرجعی در مطالعات تاریخ کتاب و فرهنگ کتابت در جهان اسلام بدل کرده بود. میراث علمی او برجسته‌ترین میراث علمی او، تدوین مجموعه چندجلدیِ فهرست نسخ خطی شرقی کتابخانه دانشگاه لیدن ایت. این اثر امروزه به عنوان مرجع استاندارد دسترسی به نسخه‌های خطی عربی و فارسی این کتابخانه شناخته می‌شود.
در حوزه مطالعات فارسی، فهرست‌نگاری دقیق او از نسخه‌های فارسی لیدن در سال ۲۰۰۲ و راه‌اندازی «فهرست آنلاین نسخه‌های شرقی»، گامی بلند در تسهیل مطالعات ایران‌شناسی به شمار می‌آید. ارجاع مکرر نسخه‌پژوهان به این فهرست‌ها، گواهی بر دقت علمی و جامعیت آثار اوست.
ویتکام به واسطه مطالعات عمیق بر روی متون کلاسیک فارسی – از جمله نسخه‌های نفیس «اسکندرنامه» نظامی گنجوی – پیوندی ناگسستنی با فرهنگ و ادبیات ایران داشت. پژوهش‌های او در زمینه نسخه‌های خطی و تاریخ کتاب، همواره محل استناد مصححان و ایران‌شناسان بوده و جایگاه او را در میان جامعه علمی ایران تثبیت کرده است.