به گزارش قدس، مدیرعامل آبفای مشهد صبح امروز در نشست خبری که در محل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی برگزار شد از تداوم تنش آبی در مشهد خبر داد و گفت: شهر مشهد برای ششمین سال متوالی درتنش آبی است و ذخیره سدهای آن در تابستان امسال به ۲.۷ درصد رسیده ضمن آنکه تاکنون چنین ذخیره اندکی در سدهای آبی مشهد نداشته ایم.

حسین اسماعیلیان ادامه داد: ۶ پروژه شرکت آب و فاضلاب مشهد در حال حاضر ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و ۵۰ درصد دیگر از عملیات اجرایی آنها باقی مانده و باید این پروژه ها هرچه سریعتر تکمیل شوند تا با کمبود، قطعی و جیره بندی آب در این کلانشهر مواجه نشویم.

مدیرعامل آبفای مشهد موفقیت در کنترل شبکه آب رسانی را حاصل همکاری مردم و تلاش آب منطقه ای دانست و در ادامه خاطر نشان کرد: عبور از روزهای سخت تنها با هم افزایی دستگاه ها و همراهی مردم ممکن می شود به عنوان نمونه برای تابستان امسال پیش بینی رشد سه درصدی مصرف را داشتیم و انتظار داشتیم میزان مصرف از ۱۱ هزار و ۳۳۵ لیتر بر ثانیه به ۱۱ هزار و ۶۷۵ لیتر افزایش یابد، آن هم در شرایطی که دمای هوا از میانگین بلندمدت فراتر بود.

اسماعیلیان به افزایش میانگین دما اشاره و عنوان کرد: با وجود مدیریت مصرف، افزایش میانگین دمای هوا در ماه مرداد نسبت به دوره های آماری بلندمدت حدود ۲ درجه سانتی گراد، فشار مضاعفی بر شبکه و میزان مصرف وارد و نباید با وقوع بارش‌ها دچار خوش بینی کاذب شد به همین دلیل برنامه‌ریزی برای سال ۱۴۰۶ با فرض سناریوی بدبینانه آغاز شده و باید گفت به دلیل اینکه ظرفیت‌های توسعه‌ای سال‌های گذشته اکنون محدودتر شده اند، برنامه های کوتاه‌مدت و میان‌مدت به صورت بسیار دقیق و روزانه تدوین می شوند تا عملیاتی تر باشند.

وی افزود: با وجود شلوغی‌های ایام پایانی صفر و مراسم تشییع پیکر رهبر شهید، میزان مصرف آب به ۱۱ هزار لیتر بر ثانیه رسید که ۶۵۷ لیتر کمتر از میزان برآورد شده بود و این دستاورد حاصل همراهی مردم است.

مدیرعامل آبفای مشهد درباره برنامه های بلندمدت آب مشهد گفت: برای جمعیت پنج میلیونی در افق سال ۱۴۲۰، نیاز به تامین ۳۹۶ میلیون متر مکعب آب وجود دارد، در حال حاضر ۲۰۰ میلیون متر مکعب برداشت صورت می‌گیرد و تلاش ما کاهش این رقم به ۱۳۰ میلیون متر مکعب است.

اسماعیلیان درباره پروژه های تصفیه فاضلاب در شهر مشهد تشریح کرد: سه پروژه تصفیه فاضلاب در دست اجراست که در دو سال گذشته نیمی از ظرفیت ۱۱۰ هزار متر مکعبی آن افتتاح شده و ساخت ۱۶۰ هزار متر مکعب شبکه جمع آوری فاضلاب نیز ادامه دارد.

پروژه انتقال آب از دریای عمان یک ضرورت است

همچنین سرپرست شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی، با اشاره به چالش های انسداد چاه های غیرمجاز و بازدارندگی قوانین عنوان کرد: برخورد با چاه های غیرمجاز به تنهایی از عهده دولت خارج است، زیرا زمانی که با کالایی کمیاب و با ارزش اقتصادی بسیار بالا در دشت مشهد روبه رو هستیم، کنترل کامل تنها با مشارکت همه ذی نفعان، به ویژه مردم، کشاورزان و صنعتگران امکان پذیر می شود و تجربه های جهانی نیز نشان می دهد سازوکار موفق، درگیر کردن منافع خود بهره برداران است.

احمد قندهاری در واکنش به ابهامات مطرح شده درباره برقی سازی چاه ها و احتمال اضافه برداشت گفت: با توجه به اینکه غالب چاه ها به کنتورهای هوشمند مجهز شده اند، شارژ کنتورها بر مبنای شرایط واقعی دشت و با اعمال تعدیل سالانه مدیریت می شود و اگر موردی خارج از این چارچوب وجود داشته باشد بررسی خواهد شد.

وی با تاکید بر توقف تخصیص های جدید تصریح کرد: قانون به هیچ وجه اجازه تخصیص جدید در دشت های ممنوعه را به ما نمی دهد. تنها استثنا در این بخش، تامین آب شرب است که حاکمیت مکلف به تامین آن بوده و هیچ جایگزینی برایش وجود ندارد. البته این بخش نیز نه در قالب صدور تخصیص های تازه، بلکه از طریق اصلاح پروانه ها، خرید، جابه جایی و کسر از پروانه های موجود انجام می گیرد.

سرپرست آب منطقه ای خراسان رضوی به وضعیت ناپایدار سفره های زیرزمینی اشاره کرد و افزود: منابع آب تجدیدپذیر و پایدار دشت مشهد رقمی بسیار محدود است، در حالی که میزان برداشت کنونی بسیار فراتر از توان دشت است. واقعیت نگران کننده این است که بارگذاری بیش از اندازه ای بر دشت مشهد و دیگر دشت های استان وارد شده و ما ناگزیریم این روند مخرب را اصلاح کنیم زیرا ادامه این شیوه امکان پذیر نخواهد بود.

قندهاری در ادامه با دفاع از اجرای طرح های انتقال آب یاداور شد: وقتی با چنین کسری گسترده ای در دشت مشهد روبه رو هستیم، برای جبران کمبود چاره ای جز رفتن به سمت پروژه های انتقال آب از جمله انتقال از هزارمسجد، سد شوریجه و استفاده مجدد از پساب تصفیه شده نداریم. طرح بازچرخانی پساب و انتقال آن به غرب مشهد یکی از راهبردی ترین پروژه هاست تا آب تصفیه شده جایگزین برداشت از منابع زیرزمینی شود.

وی درباره پروژه انتقال آب از دریای عمان و اولویت مصرف شرب آن توضیح داد: موضوع انتقال آب از دریای عمان در چارچوب برنامه بلندمدت تعریف شده و فازبندی آن ابتدا سیستان و بلوچستان و سپس صنایع خراسان را پوشش می دهد. اما با توجه به شرایط بسیار بحرانی دشت مشهد، معتقدم اگر آب دریای عمان حتی فردا برای مصارف شرب به مشهد برسد، باز هم دیر نیست و باید هرچه سریع تر وارد مدار شود.

سرپرست آب منطقه ای خراسان رضوی با یادآوری اینکه مشهد یکی از منسجم ترین اسناد جامع تامین آب شرب را تا افق ۱۴۲۰ در اختیار دارد، بیان کرد: مشکل ما در برنامه ریزی یا تعریف پروژه نیست، بلکه چالش اصلی در تاخیرهای چندساله اجرای طرح ها و کمبود منابع مالی نهفته است. برای نمونه، سد شوریجه با وجود پیشرفت نود و پنج درصدی همچنان نیازمند تامین اعتبار برای اتمام است یا طرح هایی نظیر انتقال آب هزارمسجد باید بسیار زودتر به بهره برداری می رسیدند.

قندهاری خاطرنشان کرد: سال ها تاخیر در تکمیل پروژه های زیرساختی سبب شده است تا تمام کسری و ناترازی آب مشهد مستقیما به سفره های زیرزمینی تحمیل شود. امروز فرصت بحث و تردید درباره لزوم یا عدم لزوم طرح هایی مثل آب دریا وجود ندارد و هم دستگاه های متولی و هم اصحاب رسانه باید با مطالبه گری یکپارچه و ملی، عقب ماندگی های تاریخی طرح های تامین آب مشهد را جبران کنند.

وی درباره آخرین وضعیت پروژه سد شوریجه و سامانه انتقال آن توضیح داد: پیشرفت فیزیکی سد شوریجه به حدود ۹۵ درصد رسیده است و خط انتقال آن نیز پیشرفتی میان ۷۵ تا ۸۰ درصد دارد. این پروژه در حال حاضر به مرحله ای رسیده که با تزریق به موقع منابع مالی و پیگیری جدی برای تامین اعتبار از طریق بودجه دولتی و سازوکارهای متنوع تامین مالی، طبق زمان بندی مشخص به بهره برداری خواهد رسید.

قندهاری افزود: این سازه احداث شده که خروجی کل دشت و حوزه کشف رود را مدیریت و تمامی روان آب های منطقه را در خود ذخیره می کند بنابراین مخزنی بسیار مطمئن برای تامین آب مشهد به ویژه در سه ماه گرم سال محسوب می شود و در این طرح برای تامین آب منطقه سرخس و کنترل سیلاب ها نیز پیش بینی شده است.

سرپرست شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی درباره روند اجرایی طرح یادآوری کرد: پس از اخذ مصوبات و تاییدیه های لازم از دستگاه های بالادستی، نخستین مرحله آبگیری مخزن انجام شد و در حدود ۸.۵ میلیون متر مکعب آب در مخزن ذخیره شده و در حال حاضر عملیات اجرایی سد در مراحل پایانی خود قرار دارد.

وی درباره خط انتقال این سد تشریح کرد: از کل ۱۵.۸ کیلومتر خط انتقال، نزدیک به ۱۵ کیلومتر و ۳۰۰ متر اجرا شده و تنها حدود ۵۰۰ متر باقی مانده و عملیات ساختمانی و ابنیه فنی خط انتقال تقریباً به اتمام رسیده و اکنون گام اصلی پروژه، خرید و تامین تجهیزات است که در صورت فراهم شدن نقدینگی و اعتبارات لازم، طرح به صورت کامل تکمیل و آماده بهره برداری خواهد شد.

تشدید جرایم چاه های غیرمجاز بازدارندگی به همراه داشته است
در این نشست خبری معاون حفاظت و بهره برداری آب منطقه ای خراسان رضوی، با اشاره به ضرورت همراهی رسانه ها برای عبور از بحران آب در مشهد گفت: قدرت جریان سازی رسانه ای در حوزه آب غیرقابل انکار است، و امروز برای ترمیم وضعیت دشت مشهد به چنین مطالبه گری جدی و مستمری نیاز داریم.

غلامرضا ممدوحی در پاسخ به پرسشی درباره بازدارندگی انسداد چاه های غیرمجاز عنوان کرد: پیش از این، جرایم ماده ۴۵ قانون توزیع عادلانه آب به دلیل برخورداری از حکم جرایم درجه ۷، بازدارندگی لازم را نداشت و هزینه اجرای حکم از میزان جریمه بیشتر بود. اما در دو سال اخیر با تغییر رویه و استناد به دستورالعمل های جدید، ما به جای جریمه های ناچیز، از متخلفان خسارت دریافت می کنیم که در این تعیین خسارت تمام بازه زمانی که چاه مورد بهره برداری قرار می گرفته لحاظ می شود و این رویکرد، نتایج بازدارنده ملموسی در پی داشته است.

وی درباره انتقادات مطرح شده نسبت به عدم اصلاح پروانه های بهره برداری تصریح کرد: خراسان رضوی از معدود استان هایی است که ماده ۱۱ قانون را به طور کامل اجرا می کند. در تمامی پرونده های تغییر محل یا کف شکنی، عملکرد ۵ سال گذشته چاه ملاک عمل قرار می گیرد و طبق بند ۲ ماده ۱۷ قانون برنامه چهارم، ما در سال های گذشته با اجرای تعدیل، تا ۱۵ درصد از سهمیه پروانه های بخش کشاورزی را کسر کرده ایم. به عنوان نمونه، چاه هایی که در گذشته ۴۰ تا ۵۰ لیتر حقابه داشتند، اکنون به زیر ۲۰ لیتر رسیده اند و این روند اصلاحی همچنان ادامه دارد.

معاون حفاظت و بهره برداری آب منطقه ای خراسان رضوی با تاکید بر سیاست توقف تخصیص های جدید آب زیرزمینی افزود: مطابق برنامه های توسعه، هیچ گونه تخصیص جدیدی از منابع زیرزمینی نداریم و این سیاست با قاطعیت اجرا می شود. برای تامین نیاز صنایع، تنها راهکار این است که متقاضیان از طریق تشکل ها و بخش خصوصی، حقابه کشاورزان را خریداری کنند. در این فرایند، ما پس از کسر ۲۵ درصد از سهمیه چاه مبدا، طبق ماده ۲۷ و ۲۸ قانون توزیع عادلانه آب، مجوز لازم را برای بخش صنعت صادر می کنیم.

ممدوحی با اشاره به سند سازگاری خاطرنشان کرد: بر اساس برنامه هفتم توسعه، سهم خراسان رضوی از کاهش مصرف بخش کشاورزی ۸۱۶ میلیون متر مکعب تعیین شده که ارقام دقیق آن با همکاری دانشگاه فردوسی استخراج و به فرمانداران ابلاغ شده تا اهداف تعیین شده تا سال ۱۴۰۵ محقق شود.

در پایان این نشست خبری کاظم جم، مدیر روابط عمومی آب منطقه ای خراسان رضوی در جریان رونمایی سند فرهنگی اجتماعی سیاست‌های رسانه ای حوزه آب گفت: این سند با هدف تبدیل بحث آب به گفتمان اجتماعی و شبکه ای در سطح استان تدوین شده و تلاش بر این است که به جای یک رویکرد صرف رسانه داری، به شبکه سازی، شفافیت داده ها و پاسخگویی مداوم به نقدها و پرسش های عمومی رسیدگی شود.