مسئلهای که در بررسی چگونگی و کیفیت رسیدن به آن با حجتالاسلاموالمسلمین «سیدحسین مومنی»، استاد حوزه علمیه قم و کارشناس مذهبی گفتگو کردهایم و مشروح آن تقدیم حضورتان میشود:
رسولخدا(ص) در حدیث از زیارت امامرضا(ع) به راه رفع همّ و غم و رهایی از اندوه تأکید کردهاند، این مهم چگونه در پرتوی زیارت حضرت شمسالشموس(ع) رخ میدهد؟
بیتردید ما در دنیا نیازمند پشتوانه و تکیهگاه هستیم؛ برخی تلاش میکنند امور مادی و دنیایی را تکیهگاه خود قرار دهند و در این مسیر کوشش بسیار دارند، اما با دستیابی به آن اهداف دنیایی نهتنها غم و اندوهشان برطرف نمیشود بلکه مشکلاتشان افزایش مییابد. برای مثال ازدواج میکنند تا از غم رها شوند اما به بهجت و سرور که نمیرسند هیچ! دغدغهمندتر میشوند.
باید توجه داشت تنها رافع همّ و غم انسان، ارتباط با خدا و در مرحله بعد ارتباط با کسانی است که خدا بین خود و خلق واسطه قرار داده است چنانکه در قرآن میفرماید: «وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ»؛ حضرات ائمه(ع) ذیل این آیه آوردهاند وسیلهای که باید به آن تقرب بجویید ما اهلبیت(ع) هستیم لذا در دعای توسل مکرر میخوانیم: «یا وَجیهاً عِنْدَ اللّهِ اِشْفَعْ لَنا عِنْدَ اللّهِ» و نیز در انتهای همین دعا عرضه میداریم: «یَا سادَتِی وَمَوالِیَّ، إِنِّی تَوَجَّهْتُ بِکُمْ أَئِمَّتِی وَعُدَّتِی لِیَوْمِ فَقْرِی وَحاجَتِی إِلَی اللّهِ، وَ تَوَسَّلْتُ بِکُمْ إِلَی اللّهِ،». و نیز در زیارت جامعه کبیره میخوانیم: «بِکُم یُنَزِّلُ الغیثَ وَ بِکُم یُمسکُ السَّماءَ أن تَقَعَ عَلی الأرض إلّا باذنِهِ وَ بکُم یُنَفِّسُ الهَمَّ وَ یَکشِفُ الضُّرَّ» یعنی هر چه رحمت بخواهد به به خلق برسد به برکت ائمه معصومین(ع) است.
اگر میخواهیم در سیر صعود هم به سوی خدا برویم باز ائمه(ع) شرط این صعود هستند: «یا وَلِیَّ اللّهِ! إنّ بَیْنی وَ بَیْنَ اللّهِ عزّ و جلّ». این رضای خدا است که رضای اهلبیت(ع) را برای ما به ارمغان میآورد لذا باید به صورت مستمر خود را در محضر آن حضرات(ع) قرار دهیم، این در محضر بودن زیارت نام دارد و برکات خاص را به ارمغان میآورد.
زیارت با چه کیفیتی محقق میشود آیا باید صرفاً در جوار حرم بود یا نه این شاهراه گسترهای پهناور دارد؟
زیارت یعنی حضور «حضور الزائر عند المزور و العدول عن الغیر»؛ زائر یعنی ما و مزور یعنی امام رضا(ع) و امام حسین(ع) و دیگر ائمهای که به زیارتشان نائل میشویم؛ این ممکن است از نزدیک باشد یا از دور، ممکن است آن معصوم در قید حیات باشد یا از دنیا رفته باشد. در روایت است که زیارت ما اهل بیت(ع) در حیات و ممات تفاوتی ندارد. در میان همه زیارات، زیارت امام حسین(ع) از همه برتر است و همه معصومین(ع) ما را به این زیارت توصیه و تشویق کردهاند و بعد از ایشان بالاترین ثواب به زیارت امام رضا(ع) اختصاص دارد چنانکه پیامبر(ص) فرمودند: «پاره تن من در خراسان دفن خواهد شد، هیچ گرفتار و گنهکاری او را زیارت نکند جز این که خداوند گرفتاری او را برطرف سازد و گناهانش را ببخشاید.» مهم آنکه حضرت رسول(ص) تعبیر پارهتن را نخست برای حضرت زهرایمرضیه(س) و پس از ایشان برای امام رضا(ع) به کار بردهاند!
برای زیارت امام رضا(ع) بر معرفت توصیه و تأکید شده است، این معرفت به چه معنا است و چگونه حاصل نمیشود؟
زیارت بامعرفت چهار شرط دارد نخست آنکه بدانیم این آقا امام است و ممات و حیاتش فرقی ندارد و ما را میبیند و میشنود، دوم آنکه اطاعتش واجب است، سوم غریب است و چهارم آنکه شهید شده است؛ اگر این چهار شرط را در زیارت امام مهربانیها رعایت کنیم، زیارتمان بامعرفت خواهد بود. هم پیامبر(ص)، هم خود امام رضا(ع) و نیز آقا جوادالائمه(ع) وعده دادهاند اگر کسی حضرت ثامن الحجج(ع) را زیارت کند و یک شب آنجا بماند دعایش اجابت، و همّ و غم و پریشانی برطرف میشود.
امام رضا(ع) در معرفی امام معصوم میفرمایند امام دوستی است همراه و هیچ گاه شما را تنها نمیگذارد و همچون پدر، دلسوز شما و برای انسان همچون مادر غمخوار برای طفل شیرخوار است، در همه ابتلائلات پناه آدمی میشود پس بر ما است که به سمتشان برویم.
در زیارت امام رضا(ع) از چه مزایا و رهاورد روحی و معنوی بهرهمند میشویم، در این باره چه تصریحات روایی وجود دارد؟
در تشرف به حرم مطهر رضوی در جاکتابیهای حرم با کتاب دعایی به نام «منتخب حسنی» مواجه میشویم که در آن زیارتی موسوم به جوادیه آمده با انشای حضرت جوادالائه(ع) برای پدرشان آمده است و حضرت(ع) در آن تصریح دارند:
در این زیارت تصریح می دارند: «السلام علی الامام الرئوف»؛ امامی که فوق تصور مهربان است؛ «السلام علی فرحه القلوب و فرج الکروب»، سلام بر آن امامی که باعث شادی قلب و از بین رفتن همّ و غم است و گره از کار زائران خود میگشاید.
چطور میتوان از این رأفت و مهربانی مافوق تصور بهرهمند شد راه قرار گرفتن در این مدار چیست؟
در بهرهمندی از این رأفت اصل زیارت موضوعیت دارد، چون وقتی زائر امام رضا(ع) میشویم مهمان آن حضرت(ع) به شمار میرویم، در فقه ما است که وقتی مهمان بر شما وارد شد به استقبال او بروید، وقتی میرود بدرقهاش کنید و در زمان حضور هر چه لازم است در اختیار او قرار دهید و دست خالی روانهاش نکنید، مگر میشود ما مهمان حضرت ثامنالائمه(ع) شویم و ایشان از ما استقبال نکنند و ما را دست خالی برگردانند؟!
به حکم شیعه و محب بودن، عشق و معرفت نسبت به امام رضا(ع) در ما وجود دارد اما ممکن است سطح و میزان آن متفاوت باشد، لذا حتی اگر فرد به اندازه انداختن نگاهی به ضریح وارد حرم شود، امکان ندارد امام رضا(ع) به او عنایت نداشته باشند.
باید توجه داشت امروز ما بیش از هر چیز به آرامش نیاز داریم، این آرامش با قرار گرفتن در فضای زیارت حاصل میشود، زیاد هم کار را سخت نکنیم باید در فضای زیارت حضرت علیبن موسیالرض(ع) عوامِ عوامِ عوام رفتار کرد مثل همانها که پشت پنجره فولاد جواب دعا و توسلشان را میگیرند این یعنی حضور در حرم و قرار گرفتن در فضای زیارت ما را در مسیر اجابت قرار میدهد.
آمنه مستقیمی
نظر شما